*٤دیواری

آن بالا چه حالی داد ایرانی بودن

2012-02-29T09:42:00.009-08:00

پیمان معادی: «برای همین امید، اشتیاق و افتخار است که می‌خواهم با صدایی صدبار بلندتر از آن فریادی که بعد از جایزه‌گرفتن‌ات در جشنواره برلین در سالن برلیناله پالاس برآوردم فریاد بزنم: اصغر! خیلی چاکریم»!

با این‌که بر من، هم چنان که بر شما خواننده گرامی معلوم نیست پیمان معادی با چه صدایی در سالن برلیناله پالاس فریاد زده است که حالا قصد افزایش صدبرابری آن را دارد، اما تصور کنید شخصی صدای رادیو یا دستگاه پخش شما را ناگهان صد برابر کند. این اتفاقی یقینا گوش‌خراش و وحشتناک است.
انگار قرار است معادی نقش «آرش فریادزن» را بازی کند که تا هرجا که فریاد او رسید، همان‌جا مرز ایران باشد!

حیرت ما دوچندان می‌شود، وقتی می‌بینیم، پیامی که قرار بود توسط این فریاد بزرگ اعلام شود، پیامی که انگار همه مردم دنیا منتظر شنیدن آن هستند این است: «اصغر، خیلی چاکریم»! به قول دوستی، تازه باید دعا کنیم نگفت «اصغر، دمت گرم!». نکته این که، همین شخصی که او خعیلی چاکرش است یک روز پیش از آن در ضیافتی بین‌المللی [الان من سراپا احترام‌ام] بله، در ضیافتی بین‌المللی ـ از فرهنگ غنی کشورمان حرف زده بود.

چرا این‌طور است؟ کوتاه اگر بگوییم، به نظر من، این از ویژگی‌های فرهنگی/ شخصیتی/ بیولوژیک بخشی از اعضای متعلق به قشر متوسط شهری مدرن است که تجمع «امید، اشتیاق و افتخار» در وجودشان باعث ترشح هرمونی می‌شود، که انسان را به بیان سخنان نامعقول و عجیب وامی‌دارد! شما اگر توانستید یک ایرانی پر از «امید، اشتیاق و افتخار» به من نشان بدهید که بتواند بدون حرف‌های عجیب سه‌چهار جمله معنی دار و مرتبط با هم بسازد، اسم‌ام را عوض می‌کنم. بنا به تجربه، بی‌تفاوت است هموطنی که تحت تأثیر ککتل «امید، اشتیاق، افتخار» قرار دارد چه بگوید، هر چه بگوید هر آدمی با شعور متعارف بلقوه این توانایی را دارد که به سرعت در میان سخنان او اظهارات معیوب و شگفت‌انگیزی بیابد. [شخصی دیروز «این پیروزی» را به فرزندان کورش و دکتر علی شریعتی تبریک گفته بود]. البته باید از بابت رعایت دقت توجه داشت که «امید و اشتیاق» هیچکدام الزاما به شکل‌گیری این گونه رفتارهای ناهنجار منجر نمی‌شوند. همراهی این دو با، آلودگی آن‌ها به/ «افتخار» است که یک چنین تأثیری را احیانا تقویت می‌کند. شخصا برای این‌که بتوانم این حس آخری را مورد بررسی عمیق‌تر قراردهم بارها در پی اشخاصی که این احساس را شخصا درک کرده باشند و بتوانند آن را به نحو قابل فهمی توضیح یا شرح بدهند گشته‌ام. اما متأسفانه تا به حال چیزی بیشتر از جمله‌های بی‌معنی و نامرتبط به یکدیگر از آن‌ها نشنیده‌ام. به هر حال چیزی که بنا بر مشاهدات کلی می‌توان گفت این است که وجود این حس ظاهرا/ مانند برخی غذاها در معده/ سبب تولید نوعی باد معنوی در جان و روان فرد مفتخر گشته و برخی از کارکردهای ذهن او را تغییر می‌دهد.

اعتراف می‌کنم من در «اون لحظه» حساس خواب بودم

2012-02-27T04:20:00.003-08:00

اما با این‌که از شما دورم از لحاظ حسی با شما شریکم:
زنده باد اکبر فرهادی!

مسابقه وبلاگی دویچه‌وله

2012-02-19T13:07:00.002-08:00

کدام نوع بازی را می‌پسندید؟ آن را که همه شرایط و قواعدش از پیش توسط دیگران تعیین شده باشد، یا بازی‌ای را که خود نیز در تعیین شرایط آن شریک بوده‌اید؟ اولی مثل پیراهنی است که از مغازه‌ای می‌خرید و دومی مثل وقتی که پارچه‌‌ی مورد پسندی را انتخاب کرده و آن را نزد خیاط می‌برید ...
این مقدمه‌ای بود برای این‌که شما را از خبری مطلع کنم: به زودی دوباره شاهد برگزاری مسابقه وبلاگی دویچه‌وله خواهیم بود. اگر مایل به شرکت در مسابقه به عنوان تعاملی دمکراتیک هستید، باید همین الان که هنوز موضوع مسابقه، و داور فارسی‌زبان مسابقه تعیین نشده، وارد میدان شوید. در غیر این صورت دیگر انتقادهای پارسال شما که «چرا بدون در نظر گرفتن رأی ما موضوع تعیین کرده‌اند» یا «چطور و بر اساس چه منطقی آرش آبادپور داور مسابقه شده است» یا «چرا آرش وبلاگ پرتی‌ناناز را رد صلاحیت کرده و به جای آن صلاحیت وبلاگ جوجوآنلاین را تأیید کرده است» به هیچ وجه وارد نیست. بفرمایید. این گوی و این میدان!

پ.ن.:جدی نگیرید. شوخی دوستانه بود. واقعیت این است که نظر ما برای همکاران دویچه‌وله اهمیت بخصوصی ندارد. نقشی که آن‌ها برای ما در نظر گرفته‌اند چیزی شبیه به «نخود آش» است. هم موضوع مسابقه مشخص شده است، و هم داور مسابقه.
موضوع: «فرهنگ آموزش و پرورش».
داور: کاوه آهنگر. نه نه، اشتباه شد، داور کمافی‌السابق آرش کمانگیر (+).

آبنبات چوبی

2012-02-16T07:00:00.000-08:00

رفته بودم آبنبات‌چوبی بخرم. می‌خواستم سیگار رو کم کنم. حکمت‌ش رو حتما شنیدید. اساس کار همکاری بین دست و دهنه. چوب باید جای سیگار بین انگشتا رو بگیره، و تماس آبنبات با لب‌ها هم جانشین حس فیلتر رو لب‌ها بشه.
تو قفسه سوپر صدنوع آبنبات چوبی بود. همین‌طوری چندتا خریدم. ولی بعد دیدم خیلی زود چوباشون از آبنبات جدا می شه و این اختلال تکنیکی کل تئوری روانشناسی رو به هم می ریزه. دفعه بعد توی سوپرمارکت همین‌طور که با حالت آدمایی که با پرسش فلسفی بی‌جوابی مواجه شدن جلوی قفسه آبنباتا وایساده بودم، دیدم دوتا دختربچه دبستانی خندان با بلیزدامنایی که همه دختربچه‌های ‌دبستانی دنیا می‌پوشن، دست انداختن گردن هم دارن میان طرف من. نزدیک‌تر که شدن، گفتم:
سلام دخترکا! اینا، کدومشون چوبش سفته کنده نمیشه؟
بعد این که به عادت دختربچه‌دبستانی‌یا سراشونو بردن نزدیک همدیگه، یه چیزی به هم گفتن و پقی زدند زیر خنده، یکی‌شون که از قیافه‌ش شرارت می‌بارید، انگشت‌شو دراز کرد و گفت:
«این، و ... این ... اینم خوبه ولی مزه‌ش خوب نیس ... اما این از همه بهتره، چوبش‌ام تا آخر می مونه».
و مثل دوتا گنجیشک جیک‌جیک‌کنان راهشونو ادامه دادن.

راست می‌گفت. این نوع آخری با این که تأثیر محسوسی در توفیق پروژه کم کردن سیگار نداشت، واقعا عالیه!

الان یاد دختر بچه‌های مدرسه‌ای ایران افتادم. خیلی با هم دوستند. دیدید چقدر با هم دوستند؟ دختربچه‌های دبستانی این‌جاها هم همین‌طورین. از همین بلیزدامنا می‌پوشن و تو راه مدرسه، یا هرجای دیگه دست میندازن گردن هم. گاهی‌‌ام درگوشی به هم یه چیزی میگن، بعد میزنن زیر خنده. خیلی از دورهم بودن خوششون میاد. وقتی سه‌چارتاشون یه‌جا جم میشن، اونجا پر از شادی میشه. فرقی نمی‌کنه تو کدوم فصل، هرجا دختربچه‌دبستانیا جمع باشن، اونجا بهاره. جواهرن. اگه به من بگن مظهر شادی چیه، بی این‌که لازم باشه فکر کنم، می‌گم، جمع دختربچه‌دبستانیا. پنجره اتاق رویایی‌ای من، به یه حیاط وامیشه که دختربچه‌های مدرسه‌ای توش صب تا غروب لیله بازی می‌کنند. یا به یه کوچه خلوت، که حتی وقتی نیستند خطای گچی‌ رو آسفالت به وجودشون گواهی می‌ده.

سوریه/ و «ما»

2012-02-13T05:54:00.000-08:00

پرداختن به آن‌چه در سوریه می‌گذرد آسان نیست. سلطه بلندگوهای بزرگ رسانه‌ای که با جمله‌هایی تقریبا یک‌سان اذهان را به طور مستمر بمباران می‌کنند تقریبا مطلق است. من پیش‌ترها این‌جا به باور و اعتماد بی‌دلیل بسیاری از ایرانی‌ها به بلندگوهای قدرتمند اشاره کرده بودم. غربی‌ها در این زمینه، در اثر تعلیماتی که از کودکستان و مدرسه شروع می‌شود، با ما فرق می‌کنند. کثرت و لزوم چندصدایی برای غربی‌ها، حداقل برای آن‌هایی که اهل بحث و گفتگو هستند «طبیعی» است. صاحبان این ذهنیت هنگامی که به تک‌صدایی برمی‌خورند، متوجه می‌شوند که یک جای کار ایراد دارد. این تقریبا خلاف ذهنیت ماست که چیزی را که «همه» می‌گویند، به عنوان حقیقت می‌پذیریم.

در میان سروصدای کرکننده رسانه‌های بزرگ که از قیام مردم آزادی‌خواه سوریه علیه رژیم خونریز اسد که تظاهرات آرام را به گلوله می‌بندد و زن و بچه/ پیر و جوان را قتل عام می‌کند حرف می‌زنند، صداهای آهسته‌تری نیز شنیده می‌شود. «صدای خِرَدآهسته است». این را فروید گفته است، و برای شنیدن صداهای آهسته باید تلاش کرد.

هدف من از ترجمه سه مطلب در پست‌های اخیر ۴دیواری همین بود که با تقویت چند صدای آهسته‌تر آن‌ها را برای خواننده فارسی‌زبان قابل شنیدن کنم.
یکی از آن‌ها صدای یکی از چهره‌های شاخص و مورد اعتماد آلمان است که در بحث‌ها و مجادلات تلوزیونی به عنوان متخصص دعوت می‌شود. یورگن تودن‌هوفر از سنین جوانی نزدیک بیست‌سال نماینده پارلمان بوده است. ولی نه از آن نمایندگان سربه‌راهی که مسائل را از دریچه منافع حزبی می‌بینند. تا به امروز او همان‌قدر از سوی چپ‌ها مورد حمله قرار گرفته است که از جانب هم‌حزبی‌های دمکرات مسیحی خودش. اضافه بر این او نویسنده هم هست، و از این نیز ابایی ندارد که برای سردرآوردن از واقعیت و تهیه گزارش عینی شخصا به کانون‌های بحران سفر کند. از افغانستان اشغال‌شده توسط شوروی گرفته تا عراق، لیبی و این بار سوریه.
اطلاعاتی که تودن‌‌هوفر از سوریه می‌دهد با اخبار و تصاویری که رسانه‌های بزرگ در اختیار ما می‌گذارند ناسازگار است. آن‌چه در آن تردیدی نیست، وجود یک اپوزیسیون بزرگ آزادی‌خواه متشکل از طرفداران و مخالفان اسد در سوریه است. او از تظاهرات میلیونی در پشتیبانی از اسد حرف می‌زند که تصاویر آن را در رسانه‌ها ندیده‌ایم. او از اکثریتی حرف می‌زند که مخالف دخالت بشردوستانه خارجی هستند و از تغییر مسالمت‌آمیز حمایت می‌کنند. از جمله کسانی که ده‌ها سال در زندان‌های سوریه بوده‌اند [مثل همین آدم‌های خودمان که از زندان اوین اعلام می‌کنند که با دخالت خارجی و اعمال خشونت به عنوان وسیله رسیدن به مناسبات بهتر مخالف هستند]. تودن‌هوفر موفق می‌شود در طی اقامت خود در سوریه عدم انطباق چندین «خبر» منتشرشده از سوی رسانه‌های بزرگ را با واقعیت نشان دهد. او هم‌چنین از شورشیان مسلحی نام می‌برد که از سوی عربستان و قطر پشتیبانی می‌شوند و مانند نیروهای امنیتی سوریه از آدم‌کشی و ریختن خون غیرنظامیان ابایی ندارند (+).

یکی دیگر از مطالبی که ترجمه کردم، بیانیه شاخه آلمانی یک «NGO»ی معتبر جهانی بود به نام «انجمن پزشکان برای پیشگیری از جنگ اتمی». سازمانی نسبتا قدیمی، خوش نام و قابل اعتماد که در سال ۱۹۸۵ به خاطر کوشش‌ در جهت رسیدن به جهانی صلح‌آمیز، متناسب با کرامت انسان و خالی از تکنولوژی اتمی، جایزه نوبل صلح را دریافت کرده است.
در بیانیه آن‌ها نسبت به خطر مداخله نظامی غرب هشدار داده شده است. غربی‌ها می‌کوشند با تشدید درگیری‌ها زمینه دخالت خود را فراهم آورند. انجمن پزشکان از مخالفان تندرویی نیز حرف می‌زنند که با تشدید درگیری‌ها از مبارزات آزادی‌خواهانه مردم سوریه به نفع خویش سؤاستفاده می‌کنند. آن‌ها هم‌چنین از حضور مزدوران خارجی در میان آنان و تقویت آن‌ها از طریق پایگاه نظامی آمریکا در ترکیه سخن می‌گویند. آن‌ها از اپوزیسیون صلح‌طلبی حرف می‌زنند که تشدید درگیری‌های نظامی را باعث نابودی روند اصلاحاتی می دانند که از چند سال گذشته شروع شده است. می‌گویند:«کسی که تشدید تعارض‌های داخلی سوریه را ابزار موجه‌ی برا یک "تغییر رژیم" دلخواه غرب در سوریه می‌داند ... بایستی اتهام آماده سازی یک جنگ نیابتی و در نتیجه شرکت در جنایت علیه بشریت را بپذیرد» (+). روی سخن پزشکان صلح‌گرا در جملات بالا، با همه‌ی مخاطبان، از جمله با شما و من است.

مطلب سومی که ترجمه آن را می‌توانید در پست پیش بخوانید از پدر ژان‌بارت رهبر دینی مسیحیان کاتولیک شهر حلب سوریه است. ژان بارت صدای خود را علیه رسانه‌های قدرتمند بلند می‌کند. آن‌ها را متهم می‌کند که نه تنها در گزارش خود از اوضاع سوریه صادق نیستند، بلکه نفت در آتش می‌ریزند. او از مزدوران تندرویی حرف میزند که از عراق، اردن، لیبی و پاکستان از طریق ترکیه در سوریه نفوذ کرده‌اند، و کشور را به سمت فاجعه می‌برند. آن‌ها تخم نفرت و ترور می‌کارند و هنوز به قدرت نرسیده به کشتار مسیحیان پرداخته‌اند، طوری که برخی از محله‌های مسیحی‌نشین شهر خالی شده است. پدر ژان‌بارت نیز تنها گفتگو و تغییرات مسالمت‌آمیز را راه برون‌رفت از بحران می‌داند.

یک مطلبی هم بامدادی در مورد گزارش ناظران عرب نوشته است که آن نیز در این رابطه جالب است. هیئت ناظران اتحادیه عرب از پشتیبانی نهادهای بین‌المللی برخوردار بود که پس اقامت چندماهه در سوریه، بازدیدهای بیشمار از مراکز بحرانی و گفتگو با تعداد کثیری از سوری‌ها گزارش خود را تهیه کرد. گزارشی که به مذاق قدرت‌های بزرگ نساخت و طوری که باید نیز در رسانه‌ها منتشر و مورد بحث و گفتگو قرار نگرفت. در این گزارش آمده است که مخالفان مسلح در تشدید خشونت‌هایی که بدوا توسط دولت سوریه اعمال شده بود دست دارند. هم‌چنین در این گزارش از «همکاری رژیم سوریه در اعمال خواسته‌های مطرح شده در پروتکل شورای عرب» سخن رفته است، و از همه مهمتر: «مخالفت شهروندان عادی سوریه با هر گونه بین‌المللی شدن و نظامی شدن درگیری‌ها» (+).این مزدورهای مسلح، در مقابل اکثریت اصلاح‌طلب سوری‌ها اقلیت کوچکی هستند. و درک آن‌ها از آزادی و دمکراسی را زمانی که در برابر دوربین دشنه در مقعد قذافی فرو می‌کردند، به عینه شاهد بودیم. آن‌ها هنوز هم (در لیبی) مشغول شکنجه، قتل، کشتار سیاهان و مثله‌کردن مخالفان خود هستند، طوری که سروصدای نهادهای حقوق‌بشری هم درآمده است. قصد آن‌ها راه‌اندازی حاکمیت شریعت اعلام شده است و یکی از رهبران آن‌ها کسی است که به جرم عضویت در القاعده تحت تعقیب (و به گمانم در زندان) بوده است. رسانه‌ها این جماعت را به جای مردم سوریه معرفی می‌کنند. چند روز پیش خبری حاکی از این بود که در میان آن‌ها مأموران امنیتی انگلیسی نیز حضور دارند. و آخرین خبر این که رهبر القاعده در پیام ویدئویی خود از مخالفان سوریه حمایت خود را اعلام کرد (+).

قرار است ۲۵ بهمن تظاهراتی برپا شود، و دیده‌ام که برخی شعارهایی در ارتباط با سوریه مطرح کرده‌اند. به نظر من ما می‌توانیم با مردم سوریه همراه باشیم و با هرگونه سرکوب مردم از سوی نیروهای امنیتی این کشور که در اعمال خشونت کمتر از مخالفین مسلح وحشی نیستند، مخالفت بورزیم. و از حل بحران از طریق مسالمت‌آمیز حمایت کنیم، اما به هیچ وجه نمی‌توانیم همراه اسلامیست‌ها، القاعده و آدمکش‌های لیبیایی، عراقی، انگلیسی، پاکستانی و ... باشیم.
یکی از وبلاگ نویس‌ها در رابطه با تظاهرات ۲۵ بهمن می‌گوید: «به نظر من تو این شرایط، مهم‌تر از خودمون، مردم سوریه هستن ... این رسمش نیست که برای اونایی که به جای ما دارن با جمهوری اسلامی مبارزه می‌کنن، حداقل یه شعار ندیم. زنده باد سوریه، مرگ بر روسیه، یا مرگ بر بشار اسد، یا اگه خیلی با شعار مرگ‌دار مشکل دارین، می‌تونید همون حیا کن رها کن و از این چیزا بگین!» (+).

من از ایران دور هستم و بر من نیست که برای کسانی که در میدان هستند نسخه بپیچم. اما به نظر من امثال این شعارها شبیه شعار «نه غزه نه لبنان» است که عده‌ای از سبزها نظیر سبزهای «سازگارا»یی، یا «مخالفین فعال جنگ» از آن استقبال خواهند کرد. اما به قول ژورنالسیت آلمانی جنز برگر «وقتی دیکتاتورهای مستبد عربستان سعودی و قطر در همنوازی با ناتو قصد می کنند به کشورهای دیگری جهت رسیدن به دمکراسی "کمک" کنند، آدم باید حواس خود را جمع کند». و کسی که حواس خود را جمع کند متوجه می‌شود که مزدوران یاد شده به کمک گانگسترهای صاحب قدرت در عربستان، قطر، انگلیس و آمریکا هرگز «به جای ما با جمهوری اسلامی مبارزه نمی‌کنند» و اگر هم با آن ضدیت می‌ورزند هدف آن‌ها نه خدمت به اهداف ما به عنوان اپوزیسیون ایران، بلکه نابودی ایران است.

پ.ن.:
بامدادی برای راحتی کار سه پست اخیر ۴دیواری را که از آن ها صحبت شد در یک فایل pdf گذاشته است.

مسیحیان در سوریه

2012-02-11T01:45:00.000-08:00

نوشته زیر برگردان مصاحبه‌ی رادیو واتیکان با کشیش اعظم مسیحیان پیرو کلیسای کاتولیک یونانی در استان حلب سوریه است. مسیحیان سوریه که ده درصد جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند غالبا پیرو کلیسای ارتدوکس یونانی یا کلیسای کاتولیک یونانی هستند.

سوریه/ نگرانی از آینده

مسیحیان کشیش اعظم مسیحیان کاتولیک حلب ژان کلمنت ژان‌بارت نسبت به آینده مسیحیان در سوریه اندیشناک است. وی در گفتگویی با رادیو واتیکان می‌گوید: «پیش از این امنیت وجود داشت، اما امروز آن دسته از مسیحیانی که توانایی ترک سوریه را دارند، از کشور می‌روند». طبق گزارش رادیو واتیکان تا کنون چندین تن از مسیحیان شهر حمص به دست شورشیان به قتل رسیده‌اند. این واقعه به تخلیه چندین ناحیه [مسیحی‌نشین] شهر منجر شده است. اما برخلاف حمص، در حلب اوضاع آرام است.ژان‌بارت رسانه‌های بین‌المللی را متهم می‌کند که «وضعیت سوریه را صادقانه نشان نمی‌دهند، بلکه نفت در آتش می‌ریزند». آن‌ها در این باره حرفی نمی‌زنند که «تندروها و مزدوران عراقی، اردنی، لیبیایی و پاکستانی از طریق ترکیه در سوریه نفوذ کرده‌اند». تنها گفتگو می‌تواند کشور را از ابتلا به یک فاجعه حفظ کند. البته رفرم‌های وعده‌داده‌شده هنوز جامه عمل نپوشیده‌اند و مخالفان گفتگو را نمی‌پذیرند. هراس ژان‌بارت از این است که در صورت سقوط دولت سوریه اسلام‌گراهای تندرو قدرت را به دست بگیرند. گروه‌های اسلامیست مسلح در نقاط مختلف کشور تخم ترور و مرگ می‌کارند. حداقل ۲۰۰۰ غیرنظامی، سرباز و مأمور پلیس قربانی نفرت آن‌ها شده‌اند، که اغلب پیش از مرگ مورد شکنجه قرارگرفته و مثله شده بودند.
ژان‌بارت می‌گوید: این درست است که اکثریت سوری‌ها، و به همراه آن‌ها مسیحیان سوریه خواهان اصلاحات بنیادین و تغییر نحوه اداره کشور هستند. آن‌ها پیش از هرچیز پایان دیکتاتوری تک‌حزبی و دمکراسی‌ای را می‌خواهند که مبتنی بر آزادی واقعی بوده و حقوق همه افراد را به رسمیت بشناسد. اما این نیز حقیقت دارد که فقط اقلیت کوچکی از سوری‌ها خواهان تغییری هستند که حمام خون به پا کرده و باعث بی‌نظمی در کشور شود.

روسیه و چین در هفته گذشته مانع شدند که شورای امینیت خشونت در سوریه را محکوم کند. سیزده عضو باقی‌مانده به پیش‌نویس قطعنامه تهیه‌شده توسط کشورهای غربی و اتحادیه عرب رأی مثبت دادند. در این پیش‌نویس محکومیت رهبری سوریه به خاطر نقض حقوق بشر در نظر گرفته شده بود. وتوی روسیه و چین در سطح بین‌المللی با انتقادهای شدیدی مواجه شد. کمی پیش از رأی‌گیری در شورای امنیت رژیم سوریه دوباره علیه غیرنظامیان دست به خشونت زد. در نتیجه حمله به حمص حداقل ۳۰۰ نفر کشته شدند.

سوریه/ یک نگاه دیگر (۲)

2012-02-09T04:07:00.000-08:00

نوشته زیر آخرین بیانیه «شاخه آلمانی انجمن جهانی پزشکان برای ممانعت از جنگ اتمی» است.این انجمن که در سراسر جهان فعال است، در سال ۱۹۸۵به خاطر کوشش‌ در جهت رسیدن به جهانی صلح‌آمیز، متناسب با کرامت انسان و خالی از تنکولوژی اتمی جایزه نوبل صلح را دریافت کرده است.

به خشونت در سوریه پایان دهید ـ از جنگ جلوگیری کنید!

هفته‌هاست که هر روز گزارش‌های بیشتری از بالاگرفتن خشونت‌های سوریه منتشر می‌شود. طبق آمار سازمان ملل تا به حال چندین هزار نفر زندگی خود را از دست داده‌اند. و آن‌طور که از اخبار رسانه‌های بین‌المللی برمی‌آید، هر روز نقشه‌های بیشتری برای دخالت نظامی غرب ریخته می‌شود.دیروز برنده یمنی نوبل صلح خانم «توکل کرمان» در کنفرانس امنیتی مونیخ جهت حفاظت از مردم سوریه در برابر خشونت به حق خواستار اقدامی بین‌المللی شد. در نگرش وی اما این موضوع نادیده گرفته می‌شود که روسیه و چین به هیچ‌وجه مخالفتی با اقدام بین‌المللی ندارند. روسیه توضیح داده بود که با پیش‌نویس قطعنامه علیه سوریه موافقت خواهد کرد، در صورتی که این قطعنامه دخالت نظامی خارجی را مردود دانسته و نه فقط از نیروهای امنیتی سوریه، بلکه از مخالفان نیز بخواهد که از خشونت بپرهیزند. به این خاطر، خلاف آن‌چه که رسانه‌های ما ارایه می‌کنند، تنها روسیه و چین مسئول شکست قطعنامه شورای امنیت نیستند، بلکه خیلی بیشتر این مسئولیت به عهده غربی‌ها است که چندین هفته مجدانه با پیش‌نویسی با رویکرد صلح‌آمیز مخالفت کردند.ما به عنوان اعضای انجمن جهانی پزشکان نگرانی عمیق خود را از شمار رو به افزایش قربانیان خشونت در سوریه، از جمله تعداد کثیر غیرنظامیان قربانی اعلام می‌کنیم. همین‌طور تعداد زیادی از پزشکان و مسئولین رسیدگی به وضعیت زخمی‌ها و آسیب‌دیدگان از این خشونت در امان نیستند.
ما اما به عنوان شاخه آلمان IPPNW نسبت به یک خطر بزرگتر نیز هشدار می‌دهیم. و آن خطر دخالت نظامی غرب است که می‌تواند حرکتی را آغاز کند که کشورهای دیگری مانند ایران را نیز دربرگرفته، و نهایتا کلا منطقه را ـ که در همسایگی اروپا قرار دارد ـ در آتش فروبرد. این حرکت در صورت درگیری مستقیم ناتو می‌تواند به درگیری اتمی بین قدرت‌های بزرگ بیانجامد.
هر روز نشانه‌های بیشتری به دست می‌آید که چطور در چالش داخلی سوریه، فعالین تندرو با تشدید درگیری‌ها از مبارزه ‌آزادی‌خواهانه برای پیشبرد منافع خود استفاده می‌کنند. آشکار است که فقط دولت سوریه توسط روسیه حمایت تسلیحاتی نمی‌شود. مخالفان نیز از غرب و کشورهای عربی متحد با غرب مبالغ هنگفتی دریافت می‌کنند، همین‌طور از طریق پایگاه نظامی ناتو در« اینجرلیک» ترکیه اسلحه در اختیار آن‌ها گذاشته می‌شود. آن‌ها همچنین توسط مزدوران خارجی لیبیایی حمایت می‌شوند.

بسیاری از سوری‌ها، به‌ویژه اپوزیسیون صلح‌طلب بر این باورند که این درگیری‌ها باعث نابودی جنبش اصلاح‌گرایانه‌ای می‌شود که از سالیان پیش آغاز شده است. نتیجه حاصل از این روند افزایش خونریزی‌های بزرگ‌تر بین نیروهای متعارض می‌گردد که هر روز قربانیان بیشتری از غیرنظامیان می‌گیرد. کسی که تشدید تعارض‌های داخلی سوریه را ابزار موجه‌ی برای یک تغییر رژیم دلخواه غرب در سوریه می‌داند، تا از این طریق جنگ علیه ایران آسان‌تر شده و پایگاه‌های نظامی روسیه در مدیترانه غارت گردد، بایستی اتهام آماده‌سازی یک جنگ نیابتی و در نتیجه شرکت در جنایت علیه بشریت را بپذیرد.

به این دلیل به عنوان اعضای انجمن صلح‌گرای پزشکان خواسته‌های خود را اعلام می‌کنیم:

به ناتو، و به ویژه به دولت آلمان:

ما از شما می‌خواهیم فورا جلوی ارسال اسلحه غرب به سوریه را بگیرید! هرگونه طرح و نقشه برای دخالت نظامی غرب در سوریه را به طور شفاف مردود اعلام کنید. تحریم‌های اقتصادی نیز راه حل نیستند. در عوض در جهت ایجاد تفاهم بین نیروهای درگیر بکوشید. و در این راه به ویژه روی روسیه حساب کنید.

به دولت روسیه:

ما از شما می‌خواهیم فورا پیش‌نویس جدیدی را با رویکرد صلح‌گرایانه از جانب خود به شورای امنیت ارایه کنید که در آن حمایت تسلیحاتی مخالفان و دولت سوریه ممنوع شود. و برای تقویت تلاش‌ها جهت ابداع آلترناتیوهای مسالمت‌جویانه، نظیر گفتگوی بین‌المللی با همه‌ی نیروهای ذی‌نفع بکوشید.

به اتحادیه عرب:

ما از شما می‌خواهیم دوباره مأموریت نظارتی خود را از سر بگیرید. ارسال پیامی به کشورهای عضو مبنی بر پایان‌دادن به هر نوع فعالیتی که به تشدید خشونت در سوریه می‌انجامد، و جانب‌داری از هر رویکردی که هدف حل مسالمت‌آمیز بحران را دنبال می‌کند، موفقیت خود را تقویت کنید.

به دولت سوریه:

ما از شما می‌خواهیم با کنارگذاشتن مطالبات حداکثری بی‌نتیجه و پذیرش مذاکره، از راه افتادن حمام خون در کشور خود، در اثر جنگی نیابتی که منافع خارجی تنور آن را داغ می‌کنند جلوگیری کنید. به تخریب زیرساخت‌های غیرنظامی کشورتان، و به هرگونه حمله به بیمارستان‌ها، پزشکان و کارکنان خدمات پزشکی پایان دهید.

مرتبط:
سوریه/ یک نگاه دیگر (۱)

سوریه/ یک نگاه دیگر

2012-02-08T10:39:00.000-08:00

آن‌چه در زیر می‌آید برگردان مصاحبه‌ای است که وبسایت روزنامه «دی‌ولت» با یورگن تودن‌هوفر، عضو حزب دمکرات مسیحی و نماینده سابق پارلمان آلمان انجام داده است.

نیروهای خارجی از ناراضیان حمایت می‌کنند

یورگن تودن‌هوفر نویسنده‌ای است که بارها به سوریه سفر کرده است. او هم‌چنین با بشار اسد ملاقات داشته است، و از نگاه بی‌طرفانه به معضل سوریه جانبداری می‌کند.تودن‌هوفر شیفته سوریه است. این، از همبستگی عمیق او با این کشورعربی، هنگامی که از مردمان سوریه، از رسوم آن‌ها، از فرهنگ چندهزارساله و سنت قصه‌گویی (الحكواتي) آن‌ها حرف می‌زند، پیداست.

تودن‌هوفر سابق بر این نماینده پارلمان آلمان بوده است و زیاد به سوریه می‌رود، گاه چندین بار در سال. ماه گذشته چهارهفته در سوریه بوده است. او در این مدت می‌توانسته است آزادانه هرکجا که می‌خواهد برود. او در دمشق و همین‌طور در حمص، حاما و درعا بوده است. شهرهایی که از یک سال پیش محل درگیری‌های خونین بین نیروهای امنیتی رژیم و قیام‌کنندگان بوده است. او از سوی اسد به یک گفتگوی طولانی دعوت شده است. تودن‌هوفر از رژیم سوریه دفاع نمی‌کند، اما نسبت به «دیوسازی» هشدار می‌دهد. او از آزادی‌خواهی‌ای می‌گوید که در تظاهرات مسالمت‌آمیز جوانان سوری راه خود را باز می‌کند، اما همچنین از عملیات چریکی‌ شورشیان مسلح گزارش می‌دهد که منجر به قربانی‌شدن غیرنظامیان نیز گشته است. با این‌همه تودن‌هوفر می‌گوید: «می‌دانم که من هم خیلی کم می‌دانم» و مذاکره را راه حل معضل سوریه می‌داند.

دی‌ولت: آقای تودن‌هوفر، شما اخیرا سوریه بوده‌اید. چه کسی شما را دعوت کرده بود و چقدر آزادانه می‌توانستید سفر کنید؟

تودن‌هوفر: کسی مرا دعوت نکرده بود.

ـ یعنی شما خیلی ساده مثل یک توریست معمولی به سوریه رفتید؟ آیا این ممکن است؟

ـ بله ممکن است. من بیشتر از ده‌سال می‌شود که به سوریه می‌روم. کتابی هم در مورد سوریه و عراق نوشته‌ام که به عربی هم منتشر شده است. این کتاب با قصه‌گوی مسجد اموی دمشق شروع می‌شود. من هر سال به آن‌جا سفر می‌کنم. سوریه گهواره تمدن ماست و دمشق یکی از زیباترین شهرهای عربی‌ست. سر یحیای تعمیددهنده در دمشق دفن است و در دمشق است که سالوس (دشمن مسیح) به پولس (از حواریون مسیح) تبدیل شد.

ـ عربی می‌دانید؟ـ

نه.

ـ چطور با مردم حرف می‌زنید؟

ـ معمولا یک یا دو مترجم همراه من هستند.

ـ با وجود هشدارها [هشدارهایی که از سفر به سوریه منع می‌کنند]، با چه انگیزه‌ای این روزها به سوریه سفر می‌کنید؟

ـ وقتی آدم در طی ده سال مکررا به این کشور رفته باشه، دلیلی ندارد که در این روزها نرود. البته این‌بار مقداری مشکلات پیش آمد. هنگام ورود مأموران امنیتی مرا در فرودگاه نگهداشتند. علیه من یک حکم ممنوعیت ورود به کشور صادر شده بود. پیشتر در روزنامه «دی‌تسایت» مقاله‌ای نوشته بودم که به نظر برخی از مقامات سوری زیادی انتقادی رسیده بود. کمی بیشتر از دوساعت طول کشید تا توانستم وارد کشور شوم. این پیش‌آمد البته به نفع من تمام شد. یک آلمانی سوری‌تبار که شاهد این صحنه بود، این واقعه را برای بشار اسد تعریف کرده بود، و این باعث شد که اسد مرا به گفتگو دعوت کند.

ـ اسد وعده داده است در ماه مارس یک همه‌پرسی در باره قانون اساسی جدید برپاکند. چقدر می‌توان این وعده را جدی گرفت؟ آیا هنوز رهبری کشور در دستان اسد است؟

ـ به گمان من او یکی از قدرتمندترین رجال کشور است که در اثر این بحران قدرتمندتر شده است.

ـ چرا؟

ـ در بحران با این وضعیت روبرو هستیم که صاحب قدرت می‌تواند مسئولیت‌ها را خود در دست بگیرد یا به دیگران واگذار کند. به نظر من اسد به روشنی سمت‌گیری سیاست را در سوریه تعیین می‌کند. به گمان من ایده تدوین یک قانون اساسی دمکراتیک که از طریق یک همه‌پرسی به رأی عمومی گذاشته شود ایده خود اوست. ده‌سال پیش، هنگامی که اسد به قدرت رسید، در مدرن‌سازی سوریه تلاش کرد، و در این راه با معضلات زیادی روبرو شد. هم از داخل و هم از خارج. در غرب مدتی این اتهام به او زده می‌شد که در قتل رفیق حریری نخست‌وزیر لبنان داشته است. امروز ثابت شده است که این‌طور نبود. به هر حال اسد در تلاش برای تغییر مناسبات در کشور آن‌طور که می‌خواست موفق نبود.

ـ موانع او چه بودند؟

ـ در کشورهایی مثل مراکش، عربستان یا سوریه نیروهای رشدنایافته قدرتمندی وجود دارند. اسد در کنار مشکل قتل رفیق‌حریری می‌بایست نیروهای نظامی سوری را از لبنان بازگرداند. این باعث پیدایش موقعیتی در عرصه سیاست داخلی شد که در آن ایجاد رفرم‌های بنیادین علیه نیروهای یادشده دشوار بود. اسد شخصا به من گفت که ایجاد دمکراسی در سوریه را یک ضرورت جبری می‌داند که تدوین یک قانون اساسی دمکراتیک نقش مهمی در آن بازی می‌کند.

ـ آیا او از جایگاه برتر حزب بعث چشم خواهد پوشید؟

ـ او تأکید داشت که همه احزاب مجاز خواهند بود. برگزاری همه‌پرسی در یک نظام «یکه‌سالاری» مانند سوریه یک تصمیم انقلابی‌ست، زیرا اسد به این وسیله تصمیم‌گیری در مورد آینده کشور را به مردم می‌سپارد. مردم می‌توانند قانون اساسی جدید را بپذیرند یا رد کنند. شخصا یکه‌سالاران زیادی را نمی‌شناسم که جرأت برپایی یک چنین همه‌پرسی‌ای را به خود بدهند.

ـ این یعنی شما به خواست تغییر نزد بشار اسد باور دارید؟ و فکر می‌کنید که این یک راه واقع‌گرایانه برای کشور است؟

ـ هر چه غرب به او بشتر فشار وارد کند، این امر برای اسد دشوارتر می‌شود. یکی از مارکسیست‌های اپوزیسیون سوریه که تحت حکومت اسد ۱۴ سال در زندان بوده است، به من گفت، تنها کسی که می‌تواند سوریه را از راهی مسالمت‌آمیز به دمکراسی هدایت کند بشار اسد است. از جمله، به این دلیل که اکثریت سوری‌ها هنوز بین بشار اسد و سیستم تفاوت قایل می‌شود.

ـ پس غرب باید چکار کند؟ از اسد حمایت کند؟ با او مذکره کند؟ رسانه‌ها غرب به خاطر تصاویر خشونت وحشیانه‌ای که از سوریه می‌رسد زیر فشار هستند، و گزارش‌های بی‌طرفانه‌ی کمی موجود است.

ـ موقیت در سوریه خیلی پیچیده است. تعجب‌آور بود که نه فقط مخالفان اسد بلکه هواداران اسد هم با صدای بلند خواهان دمکراسی هستند. کسی این روزها در سوریه روی اصل لزوم دمکراسی بحثی نمی‌کند. من شاهد تظاهراتی در دمشق بودم که در آن‌ها بین یک تا دوملیون تظاهرکننده شرکت داشتند. آن‌ها فریاد می‌زدند: «اسد، دمکراسی»، «اسد، آزادی». مخالفان سوری هم البته دمکراسی می‌خواهند، اما بدون اسد. در له و علیه اسد تظاهرات‌های مسالمت‌آمیز مردمی که خواستار دمکراسی هستند برگزار می‌شود. اما در هر دو سو نیروهای مسلحی هم هستند که بی‌رحمانه علیه یکدیگر می‌جنگند. و این جنگ مکررا به قربانی‌شدن غیرنظامیان منجر شده است. این غیرقابل قبول است و به حق مورد انتقاد شدید قرار می‌گیرد. از طرفی سیاستمداران سطح بالای اپوزیسیون سوریه به من گفتند که مخالفان مسلح هم برای «تسویه حساب» غیرنظامیان را به قتل می‌رسانند. من در حمص منزل یکی از طرفداران شناخته‌شده اسد بودم. از ساختمان بلند مقابل به اتاق دختر سه‌ساله او تیراندازی شده بود. من خودم جای گلوله‌ها را دیدم. یک روز بعد از ملاقات با او، تهدید به قتل شد و اجبارا خانه خود را ترک کرد. خودم هم در حمص زیر آتش چریک‌هایی قرارگرفتم که به دو نفر از نیروهای پلیس تیراندازی می‌کردند. درگیری‌هایی شبیه به جنگ داخلی. ما در غرب همیشه از جنایت نیروهای امنیتی می‌شنویم. اما در مورد رفتار جنایت‌آمیز طرف دیگر مطلقا سکوت می‌شود. خبررسانی بین‌المللی به شدت یک‌طرفه است.

ـ پس چرا اسد اجازه ورود خبرنگارها را به کشور نمی‌دهد. این‌ها می‌توانستند تصویر عینی‌تری از واقعیات به ما بدهند؟

ـ این اشتباه بزرگ دولت است. من هیچ‌گاه ارزش خبررسانی آزاد را این‌طور که در سوریه احساس کردم حس نکرده بودم.در حال حاضر مخالفان دارای یک انحصارخبری هستند که آن را به طرز خشنی از طریق الجزیره و العربیه اعمال می‌کنند. به عنوان مثال در حمص چهار مرکز ساتلایت هست که هرعکاسی که با تلفن همراه عکس می‌گیرد می‌تواند در عرض چندثانیه تصاویرش را واگذار کند. و قابل فهم است که از این مراکز استفاده می‌شود.ـ وضع دسترسی آزادانه به اینترنت چطور است؟

ـ سوریه در زمینه اینترنت یکی از رشدیافته‌ترین کشورها در میان کشورهای عربی‌ است. در ضمن، این به دستور شخص اسد ممکن شده است. با ورود به یک رستوران بلافاصله می‌توانید به طور رایگان از سرویس وایرلس استفاده کنید. دوهفته پیش این خبر در سطح رسانه‌های بین‌المللی منتشر شد که در سوریه «آیفون» ممنوع شد. من همان زمان با دمشق تماس گرفتم و از یکی از آشنایان جویای صحت و سقم خبر شدم. خندید و گفت: همین الان شما با آیفون من تماس گرفته‌اید. نصف خبرهای مربوط به سوریه بی‌پایه و اساس است.

ـ می‌توانید مثال‌های دیگری هم ذکر کنید؟

ـ زمانی که دمشق بودم، در رسانه‌های بین‌المللی این خبر پخش شد که به مرکز حزب بعث حمله شده است و به آن آسیب فراوان رسیده، و یک نفر هم کشته شده است. این خبر روی من خیلی تأثیرگذاشت. تا آن روز برای من دمشق یک شهر امن بود که توریست‌ها هنوز در آن بودند. به این خاطر روز بعد خودم را با عجله به محل رساندم. دو پاسبان مؤدب جلوی ساختمان سالم ایستاده بودند. وقتی پرسیدم این «آسیب‌های فراوان» کجا هستند، به من دو شیشه شکسته سالن ورودی را نشان دادند که شخصی در آن یک ترقه انداخته بود. در حمص دیدم که بازارها پر از مواد خوراکی و سبزیجات است. خودم هم چیزهایی خریدم. دوروز بعد در رسانه‌ها آمده بود: «فاجعه انسانی [قحطی] در حمص». کمی پس از شنیدن این خبر برای بار دوم به حمص رفتم و با شورشیان ملاقات کردم. من همیشه با هر دو طرف ملاقات می‌‌کنم. از آن‌ها در مورد «فاجعه انسانی» پرسیدم. با خنده گفتند: «این را ما ساختیم». و به این عمل خود افتخار می‌کردند. چندروز بعد در حمص موتورسواران جلوی یک اتوبوس را که سرنشینان آن جوانان علوی بودند گرفته و آن‌ها را از فاصله نزدیک با گلوله اعدام کردند. تنها یکی از آن‌ها زنده مانده بود، که می‌گفت مهاجمان از شورشی‌ها بودند. این حمله یک «پیام» به بشار اسد بود که او نیز علوی است. با این همه همان‌روز عصر در اخبار الجزیره گفته شد، دوباره در حمص جوانان سوری به دستور اسد کشته شدند. طرز خبررسانی از سوریه مرا به طرز وحشناکی یه یاد خبررسانی پیش از جنگ عراق می‌اندازد. البته، خبررسانی تلوزیون دولتی سوریه هم بهتر از این نیست.

ـ شورشیان از کجا پشتیبانی می‌شوند؟ از سوی کشورهای متخاصمی مانند عربستان و قطر که در ماجرای لیبی هم دخالت داشتند؟ آیا این چالش، چالشی بین مذاهب اسلامی هم هست؟

ـ من چهار هفته آن‌جا بودم. با این همه می‌دانم که خیلی چیزها را ندیده‌ام. اما این را دیده‌ام که قیام مخالفان همیشه مسالمت‌آمیز نیست. نیروهایی در خارج هستند که اسلحه‌های سنگین در اختیار آن بخش از شورشیانی می‌گذارند که دست به خشونت می‌زنند. یک سر ماجرا به قطر می‌رسد. این کشور بزرگترین صادرکننده اسلحه به لیبی هم بود. آمریکایی‌ها مستقیما دخالت نمی‌کنند. مقاومت نظامی توسط کشورهای عربی، پیش از همه عربستان و قطر سازماندهی می‌شود. قطر محل الجزیره هم هست.

ـ می‌توان از نوعی جنگ نیابتی صحبت کرد؟

ـ این را نمی‌دانم. من همین‌طور به تئوری‌های توطئه نیز باور ندارم. اما در پس زمینه تلاش آمریکا است که خواهان یک خاورمیانه بزرگ متشکل از کشورهای دوست است. ایالات متحده به کل منطقه مانند منطقه نفوذ خود نگاه می‌کنند. این جمله کیسنجر است که «نفت با ارزش‌تر از آن است که به عرب‌ها واگذار شود».
انقلاب‌های تونس و مصر برای آمریکایی‌‌ها غیرمترقبه بود. اما آن‌ها تصمیم گرفتند به نفع خود درشکل‌دهی به تغییرات در کشورهای عربی شرکت کنند. علاقه من به دمکراسی آمریکا زیاد است، اما در خاورمیانه دمکراسی برای آمریکایی‌ها مهم نیست. در غیر این صورت بایستی از تظاهرات در عربستان، قطر و بحرین هم حمایت می‌کردند. اما آن‌ها در این کشورها دیکتاتورها را حمایت می‌کنند.

ـ به نظر شما روند وقایع در سوریه به کجا خواهد رفت؟

ـ در سوریه هم مانند دیگر کشورهای عربی دمکراسی خواهد آمد. خشونت علیه تظاهرات و تجمعات مسالمت‌آمیز غیرقابل قبول است. اما هنگامی که از اسد پرسیدم چرا، حداقل برای مدتی مشخص، اعمال خشونت علیه شورشیان مسلح کنار گذاشته نمی‌شود، از من پرسید آیا کشورهای غربی هم اجازه می‌دهند روزانه ۲۰ تا ۳۰ نفر از سربازان کشور کشته شوند؟ از من پرسید، آیا آنجلا مرکل یک چنین چیزی را می‌پذیرد؟ من جوابی نداشتم. گفتم، با این همه او می‌بایستی که با آن‌ها، حتی با نیروهای تندرو از در گفتگو درآید. فقط از این طریق می‌توان به آتش‌بس رسید. گفتم، او باید با قرارگرفتن در صدر حرکت دمکراسی‌طلبانه، کشور را به صلح و دمکراسی هدایت کند.

ـ واکنش او چه بود؟

ـ گفت، مهم‌ترین کار تدوین یک قانون اساسی دمکراتیک است که مردم در مورد آن تصمیم بگیرند.

ـ این همه‌پرسی چقدر آزاد خواهد بود؟

ـ ما باید خواستار اعزام ناظران انتخاباتی بی‌طرف، نظیر فوندیشن جیمی کارتر باشیم. این چالش آن‌قدر پیچیده و خطرناک است که غرب بایستی نه به عنوان آتش‌بیار، بلکه به عنوان میانجی در آن دخالت کند. مذاکره تنها راه حل عقلانی این معضل است.

ـ آیا ناظران اتحادیه عرب در مأموریت خود شکست خوردند؟

ـ نه. این عادی‌ست که ناظران به نتایج متفاوتی برسند. من هم از این نقطه حرکت می‌کنم که دولت سوریه نیز به تحمیق دست می‌زند و ناظران را به نقاطی خواهد برد که اوضاع خیلی زشت به نظر نمی‌رسد. اما ناظران از این امکان برخوردارند که با آدم‌های زیادی حرف بزنند. این امکان برای من هم بود. من آدم‌هایی را دیدم که می‌گفتند «اسد باید برود»، و همین‌طور آدم‌هایی که می‌گفتند «من عاشق اسد هستم». بشار اسد به گمان من مسئولیت هر قربانی غیرنظامی را به عهده دارد، همان‌گونه که اوباما نیز مسئول جان هر غیرنظامی‌ای است که توسط حمله هواپیماهای بی‌سرنشین و بمب‌افکن‌های آمریکایی در پاکستان و افغانستان قربانی می‌شوند. تکرار می‌کنم: تنها یک راه حل موجود است و آن مذاکره است.

ـ غرب مذاکره با اسد را رد می‌کند.

ـ بارها شنیده‌ام می‌گویند، با کسی که دستش به خون آغشته است نمی‌توان مذاکره کرد. اما من می‌گویم موفق‌ترین مذاکراتی که ما انجام داده‌ایم، مذاکراتی بودند با رهبران کمونیست شوروی. دست آن‌ها به خون میلیون‌ها نفر آغشته بود. ما در مقابل پرزیدنت بوش تعظیم کردیم، یعنی کسی که خون صدهاهزار عراقی بی‌گناه به دستان اوست. و ما با عربستان سعودی مذاکره می‌کنیم که در ملاءعام شلاق می‌زند، سنگسار می‌کند و گردن می‌زند. وقتی سیاست‌مدارها می‌گویند با اسد نمی‌شود مذاکره کرد، این حرف ناصادق و فریب‌کارانه است. مذاکره همیشه از راه‌اندازی جنگ یا جنگ داخلی بهتر است. غرب در سوریه و ایران به یک بازی خطرناک دست زده است. در صورت آغاز جنگی با شرکت غرب در این دو کشور، شاهد بزرگترین چالش نظامی بعد از جنگ دوم جهانی خواهیم بود. آن‌گاه در اروپا هم چراغ‌ها خاموش خواهند شد. ظاهرا این برای بعضی‌ها در غرب روشن نیست.

در همین زمینه: سوریه/ یک نگاه دیگر (۲)

دوستی محبت نون‌قندی

2012-01-26T08:32:00.001-08:00

بروشور توی جعبه‌قرصا رو می‌خونید؟ نه، نمی‌خونید. پیشنهاد لینک دادم نوشته‌ی خوندنیه «رئیس صنف سازندگان جمله‌های عجیب» رو بخونید، شک دارم خونده باشید:) نه، شما آدمی نیستید که بروشور توی جعبه‌قرصا رو بخونید. منم همین‌طور بودم، مثل شما.
دیگه وقتی دکتر گفته روزی چنتا، بعد از غذا، پیش از غذا، وسط غذا ـ دیگه تو این بروشور چی برا دونستن هست که به زحمت خوندش بیارزه؟ولی همین آسپرین ساده رو نگا کنید. همین آسپرینی که برامون تو ردیف سنبل‌الطیب‌و نبات‌داغو این چیزاس. تو جعبه‌ش یه صفحه بزرگ اندازه آ۴ هست با نوشته‌های ریز که نوشته‌هاشو اگه به اندازه معمولی بنویسیم برا خودش یه جزوه میشه! خب، اینا چیه؟
اینو دیگه همه میدونن که هیچ دوتا آدمی نیس که بدنشون یه جور باشه. هر بدنی تاریخ‌جغرافی خودشو داره. این قرصا برا یه آدم فرضی درست میشن که همه‌چی‌ش حدوسطه. برا یه آدم «نرمال»ی که میشه گفت هیچ‌جا واقعا پیدا نمیشه. برا همین این قرصی که یکی میخوره سالم میشه، ممکنه یه ماده‌ای توش باشه که به تاریخچه بدن ما نخوره. به قول مامان بزرگا، ممکنه یه چیو خوب کنه، ولی دور از جون بزنه یه چی دیگه رو خراب کنه. بخصوص اگه آدم بالای ۵۰ باشه.
امروز صب که از خواب بیدار شدم از پنجره دیدم رو شاخه درختا برف نشسته و یه آفتاب خیره‌کننده‌ای افتاده نک درختا، مه رقیقی هم تو هوا بود. دیدم نمیشه فقط نگا کرد. پنجره‌رو چارتاق باز کردم، یه نفس عمیق کشیدم که کیف بخصوصی داد. [چندوقته نفس کشیدن یکی از کارای با اهمیت من شده. الان انواع مختلفی از نفس کشیدنو با خاصیتای مخصوصشون میشناسم، و از من گفتن، این نفس صبحگاهی یه چیز شفابخشیه. برا همه آدمای غیرفرضی. فرقی‌ام نمی‌کنه با چه درد، و کدوم مرضی].
هی می‌خونیم یا میشنویم هر نفسی که فرو میرود ممد حیات است و چون برون میآید مفرح ذات، ولی امروز متوجه شدم این «مفرح ذات» رو درست نفهمیده بودم. چطور بگم؟ به طرز عجیبی احساس شنگولی می‌کردم (تا حالا شنگول بودید؟). ینی طوری، که عمل اعصاب‌خوردکن ولی لازم‌الاجرای شستن دست‌وصورت، این محکومیت ابدی ۳۶۵بار درسال، شده بود تفریح! ینی ذاتم طوری مفرح بود که داشتم پای دستشویی آب‌بازی می‌کردم. این‌طوری بگم، دلم می‌خواس یه حوض این‌جا بود، سرمو می‌کردم زیر آب چشمامو واز می‌کردم. بقیه‌شو نمی‌شه تعریف کرد، از خوشحالی بغضم میگره.

خدا ذات همه ما رو مفرح کنه. خداوندا خوانندگان ۴دیواری رو جزو مفرّح‌الذوّات بخصوص خودت قراربده :)

این در حالی بود که حین آب‌بازی یاد حرف اتریشیا افتادم. می‌گن وقتی بالا ۵۰یی، اگه یه روز صب از خواب بیدار شدی، دیدی جایی‌ت درد نمی‌کنه، بدون ُمردی :) ولی من اینطوری حس نمی کردم! حالا اصلن داشتم یه چیز دیگه می‌گفتم. صحبت بروشورا بود. خوندشون واجبه ... میدونم، این حرفا رو باید نویسنده وبلاگ «یک پزشک» بنویسه، که متأسفانه بیشتر دوس داره در مورد ثروت زاکر برگ و قیمت مبلمان خونه‌ی استیو جابز، و کلا از اعداد بزرگ، وقایع عظیم، آدمای مهم و از این‌جور چیزا بنویسه (نمی‌دونم شنیدید یا نه، اخیرا که یکی از وبلاگ‌نویسا اصن ورداشته یه کتاب نوشته در مورد خدا! باید نوشته‌ی باحالی باشه!) ... داشتم می‌گفتم این بروشورا رو باید خوند. اینا حداقل به اندازه خدا مهمن! دارم به خودمم میگم. چون خودمم اینو اونقد جدی نمی‌گیرم.
امروز سر صبحانه یکی از اینا رو خوندم. باید دیشب قبل از مصرف می‌خوندمش ولی حوصله نکردم. یکی از قسمتای مهم این بروشورا اونجاییه که عوارض جانبی رو لیست می‌کنه. مخصوص آدمای تنبل راحت طلب. حتما دیدید. مثلا میگه اگه بعد مصرف سرگیجه گرفتید یا لپا‌تون گل انداخت، چشمتون سیاتاریکی رفت یا خدانکرده قلب‌تون تیرکشید، بدونید یه جایی داره یه اتفاقی میافته. که یا زیاد مهم نیس، ولی «از کارهایی که به حواس جمع نیاز داره مث رانندگی بپرهیزید!»/ یا مهمه، «از ادامه مصرف خودداری کنید!»/ یا خطرناک و نگران‌کننده‌س که یعنی «سریع با پزشک تماس بگیرید». من همیشه اول یه راست میرم سر این قسمت :) امروزم همین‌کارو کردم. کلی عوارض جانبی توش لیست شده که سر آدم سوت می‌کشه. آدم باورش نمیشه با خوردن یه قرص چه اتفاقایی می‌تونه بیفته. موردهایی ردیف شده از بعضا راس‌راسی ترسناک، تا بی‌آزار از نوع «خیالتون راحت باشه، میگذره». اما یکیش از همه جالب‌تر بود:
«استفاده از ... می‌تواند باعث احساس خوشبختی غیرعادی و اغراق‌آمیز نزد بیمار شود!».
نوشته این وض می‌تونه تا بیس‌وچار ساعت ادامه داشته باشه :)

Das Angenehme mit dem Nützlichen verbinden

2012-01-25T06:26:00.000-08:00

هیچ ناراحت نباشید که معنی این عبارت آلمانی را متوجه نمی‌شوید. توضیح به درد همین‌موقع‌ها می‌خورد(!). تصور کنید ماشین شرکت دست شماست و بایستی در یک روز تعطیل آن را نزدیکی فرحزاد به همکارتان تحویل بدهید. کمی زودتر راه می‌افتید، دوستی را با خود برمی‌دارید، و با هم نان داغ و کباب می‌خورید، قلیانی دود می‌کنید و دست آخر اتومبیل را به همکارتان می‌دهید. یا معلم هستید و ورقه‌های بچه‌ها را در گردشی در طبیعت با خود برداشته‌اید، و هنگامی‌که دوستان زیر سایه درخت درازکشیده و چرت/ یا تخته‌نرد می‌زنند شما زیر سایه درخت درازکشیده و ورقه‌ها را تصحیح می‌کنید. یا، خانم‌جان را راضی می‌کنید با شما پیاده به دیدن نوه‌هایش بیاید. هم دل‌ها به دیدار شاد می‌شود، هم برای پاهای خانم‌جان خوب است. یا گروهی آدم تنها را راه می‌اندازید در دشت‌های خارج شهر و با هم آشغال‌های پلاستیکی جمع می‌کنید [تنهایی آدم را به چه کارها که وادار نمی‌دارد!]، یا به عنوان یک پولدار باشرف یک کارگاه تولیدی در منطقه‌ای فقیر راه می‌اندازید، یا ...

ما این‌جور مواقع می‌گوییم شما با یک تیر دو نشان را زده‌اید. واکنش ما هم معمولا به تیرانداز ماهری که با یک تیر دو نشان را می‌زند (سم آهو را به گوش او می‌دوزد) این است که برای او دست بزنیم.

[البته همه ما در بین هموطنان خود تیراندازان ماهری را می‌شناسیم که با یک تیر سه یا ‌چهار نشان را می‌زنند! عباس معروفی در همین نامه‌ای که برای گلشیفته فراهانی نوشته است چندین نشان را با یک تیر زده است!].

ولی آلمانی‌ها برای معرفی موقعیت‌های بالا از عبارت دیگری استفاده می‌کنند. در موقعیت‌های ذکر شده، شما ـ به آلمانی اگر بگوییم ـ کسی هستید که «امر دل‌پذیر را به امر فایده‌دار پیوند زده‌ است». یک نگاه به این عبارت و کاربرد طعنه‌آمیز آن نشان می‌دهد که کمی بیشتر از عبارت فارسی «یک تیرودونشان» به عمق واقعیت فرو می‌رود. زبان آلمانی به ما می گوید، این «دونشان»ی که ما از آن حرف می‌زنیم هم‌جنس و هم‌وزن نیستند و ماهیتا با هم تفاوت دارند. «امر فایده‌دار» غالبا با نوعی جبر همراه است و شخص این جبر را به عنوان امری مفید برای خود قابل قبول می‌سازد [مثل وقتی که آسانسور خراب است و آدم در حالی که در راه‌پله‌ها به نفس نفس افتاده‌ است و زیر لب به مسئول ساختمان ناسزا می‌گوید یاد حرف دکتر می‌افتد که گفته بود «سعی کنید از پله استفاده کنید. این برای قلب شما فایده دارد»]. گذشته از این، «امرفایده‌دار» اغلب به طریقی به «دیگران» مربوط می‌شود، دیگران در آن نقش دارند. و این در حالی است که نشانه دوم، یعنی «امر دل‌پذیر»، ناظر به ارضای نیاز فردی شخص است. [بهتر می‌بود همکارمان در این روز تعطیل اتوموبیل را لازم نداشت، اما حال که طور دیگری نمی‌شود، با یکی از دوستان صفایی هم می‌کنیم].
البته ... اگر در زندگی روزمره خود تأمل کنیم، می‌بینیم هر یک از ما نیز مکررا به «پیوند امر فایده دار به امر دل‌پذیر» دست می‌زنیم. یعنی در واقع ـ به زبان دوستداران احکام کلی: کلن زندگی تشکیل شده است از امور فایده‌دار و امور دلپذیر، و ما هیچ‌وقت هیچ کار عقلانی دیگری نداشته‌ایم و نداریم جز پیوند امر فایده‌دار به امر دلپذیر!

بدون شرح!

گلشیفته فراهانی در پاریس زندگی می‌کند. او هنرپیشه است. زندگی در پاریس جبر می‌کند که زندگی او از استاندارد مناسبی برخوردار باشد. او نمی‌تواند مانند یک دختر مراکشی کارگر سوپرمارکت در پاریس زندگی کند. و استاندارد مناسب او خرج دارد. به تصور من گلشیفته در مقابل پول خوب، برای تبلیغ یک قطعه جواهر از شرکت «شومه» (chaumet) بدن خود را به تماشا گذاشته است. شومه شرکت معتبری است با چندقرن تاریخ و بسیار ثروتمند که نمایندگی‌های آن در چهار قاره پراکنده‌اند. این بحث که هنر و تبلیغات با هم چه نسبتی دارند، آیا تبلیغات هنر است یا نه و ...، مدتی است به پایان رسیده است. یادم هست در دوران دانشجویی ما هنوز صداهایی به گوش می‌رسید. اما در همین یکی‌دودهه اخیر زور کسانی که به این پرسش پاسخ مثبت می‌دادند، به نیروی جمعی اینتوالکتوئل هنرمند ایده‌آلیست موبلند که سرمایه‌شان یک عالمه ایده و افکار انسانی بود، چربید و موجب پیروزی اولی‌ها شد. امروز تبلیغات هنر است. و کسی دیگر در این مورد با کسی بحثی ندارد. صنعت تبلیغات با جابه‌جایی سالیانه‌ی چهارصد و پنجاه میلیارد دلار یکی از صنایع پردرآمد و قدرتمند جهان است که کثیری از هنرمندان ریز و درشت را در استخدام موقت یا مستمر خود دارد.
[چندسال پیش همین‌طور که در پیاده‌رو می‌رفتم، ناگهان از گوشه‌چشم احساس کردم از کنار یک گوریل عظیم‌الجثه رد شدم! با دقت بیشتر، دیدم آن‌چه که به نظرم گوریل رسیده بود، مرحوم پاواروتی است که در یک پلاکات تبلیغاتی بزرگ در حالی که کارت اعتباری «MasterCard» را با دو انگشت گرفته است، چیزی شبیه این می‌گوید: آدم باید یکی از اینا حتما داشته باشه!
یا، یک فیلم مستند دیدم که در آن با یک کارگردان ایتالیایی مصاحبه می‌شد. مصاحبه کننده از او می‌پرسید، چه اتفاقی افتاده است؟ نسل بعدی پازولینی، فلینی، برتولوچی کجا هستند؟ جواب او جالب بود. می‌گفت درآمد کارگردانی یک فیلم کوتاه تبلیغاتی که در مقایسه با ساختن فیلم سینمایی آنچنان دردسری هم ندارد آنقدر زیاد است که کارگردانان جوان را جذب می‌کند].
با این که در کشورهای مختلف حد و مرزهایی قانونی برای نشان‌دادن تن عریان وجود دارد و بعضی‌جاها استفاده نابجا از تن زن در تبلیغات را ممنوع کرده‌اند، زن لخت هنوز یکی از عناصر جدایی ناپذیر تبلیغات، از مواد اولیه تبلیغات است. این کار اول گلشیفته در این دم و دستگاه است.
برای من چند نکته جالب توجه در ارتباط با عکس و فیلم ویدئویی از گلشیفته وجود دارد. یکی این که دهان گلشیفته در این فیلم برعکس دیگران بسته است، اما در حین عریان شدن او صدای گوینده‌ای به گوش می‌رسد که: «من به رویاهای تو جان می‌بخشم». و دیگر این‌که گلشیفته بیشتر از زن‌های دیگر بدن خود را نشان می‌دهد. در فیلم نک‌پستان او (به آلمانی/ انگلیسی: Nipple/ Warze) دیده می‌شود. چیزی که در تبلیغات تصویری در اتریش تا مدتی پیش ممنوع بود، و امروز هم زیاد معمول نیست.

من به رویاهای تو جان می‌بخشم

و دیگر این که گلشیفته فراهانی نه خالق این "آثار"، بلکه بازیگر نقشی است که به او محول شده است. قریب به یقین، هم پز ایستادن جلوی دوربین عکاسی، و هم طرز عریان‌شدن او در مقابل دوربین ویدئو به او پیشنهاد شده است، و او اجرای آن را پذیرفته است. به این فیلم ویدئویی می‌توان به عنوان رزومه به روز شده گلشیفته فراهانی نگریست، که به دست‌اندرکاران عالم هنر این امکان را می دهد که با ارزیابی کار او، بفهمند که این زن هنرپیشه حاضر است تا کجا برود. حداقل: فعلا حاضر است تا کجا برود.

[از الان معلوم نیست که برنامه آینده گلشیفته چیست و قرار است در چه فیلمی بازی کند. و حالا شما هم لازم نیست حتما به آخرین تانگو فکر کنید، تا اونجا تابوهای دیگری هم برای شکستن موجودند :دی].

در مطلبی خواندم که تصویر نیمه عریان گلشیفته با مردی در تخت خواب، و همین‌طور بوسه‌ای بین آن‌ها پیش از این در صحنه‌ای از یک فیلم به نمایش درآمده است. من این فیلم را ندیده‌ام و تصوری از «نیمه عریان» ندارم (نیمه یعنی چقدر؟). همین‌طور از نوع بوسه بی‌خبرم. اما یک بوسه ساده («خشک»وخالی البته!) از لحاظ جذابیت اروتیکی هم سطح «نک‌پستان» نیست، کما این‌که در برخی رسانه‌ها که بوسه آزادانه به نمایش در می‌آید، این عضو توسط رسم ضربدری روی آن سانسور می‌شود (که مبادا به رویاهای پسرهای دبیرستانی دماغ‌بادکرده جان ببخشد!). به هر حال این یک راز آشکار است که زن هنرپیشه‌ای که راضی به لخت‌شدن نباشد، مانند مهندس ساختمان خوبی که بگوید حوصله سرکله زدن با ساختمان‌های بلندتر از دوطبقه را ندارد، از نظر شغلی در وضعیت خوبی به سر نمی‌برد(!). گلشیفته فراهانی یک هنرپیشه زن است.
این فیلم ویدئویی هم‌چنین به مطرح شدن وسیعتر او در محافل هنری غربی منجر می‌شود، که فاکتور فوق‌العاده مهمی در آینده شغلی و زندگی هر هنرمندی‌ست. کم نیستند هنرمندانی در رشته‌های مختلف که به خاطر «مطرح نشدن» در محافل معتبر هنری زندگی خود را می‌بازند. اهمیت مطرح شدن را بهتر درک می‌کنیم، اگر توجه داشته باشیم که صحبت ما در باره یک هنرپیشه‌ی خارجی است که تازه پا به محافل هنری غرب گذاشته است و قصد دارد زندگی جدیدی را در غرب آغاز کند. تصمیمی به غایت دشوار. و در صورتی که به این فاکتورها اجرت بازیگری او را نیز اضافه کنیم، سروکار ما با یکی از آن پیشنهادهایی‌ست که نمی‌شود آن را رد کرد. عامل جبر این‌جا لوله طپانچه گانگسترها نیست، بل که واقعیات زندگی هنری و جدید این هنرپیشه جوان ایرانی، در خارج از ایران است. واقعیتی که می‌تواند خیلی بیرحم باشد.

این تصور من از «امرفایده‌دار» گلشیفته فراهانی بود. حال باید دید دلپذیره نامبرده چیست و چگونه این دلپذیره به امرفایده‌دار او پیوند خورده است.

«امر دل‌پذیر» گلشیفته کمی پیچیده است. این حرف را البته می‌توان کلا برای تمام امور مربوط به دل زد، اما فکر نمی‌کنم راه دوری رفته باشیم اگر «محبوبیت» را یکی از دلپذیره‌های کسانی بدانیم که مانند گلشیفته به زندگی جلوی دوربین و زیر نورافکن‌ها عادت دارند. اگر ژان باپتیست موندینو یا ناشران مجله مادام لافیگارو "نمی‌دانند" که لخت‌شدن گلشیفته فراهانی موردی عادی و روزمره مانند لخت‌شدن سایر زنان بازیگر در فیلم ویدئویی نیست*، خود گلشیفته به عنوان یک ایرانی خوب می‌داند که او یک مورد استثنایی است. می‌داند که عمل او سروصداهایی را در پی خواهد داشت. او می‌داند که قشری از دوستداران خود را از دست خواهد داد، اما این را هم می‌داند که در صورتی که عمل او به رنگ و لعاب اعتراضی آراسته گردد، می‌تواند جای خود را به عنوان یک هنرمند معترض در دل جماعت بزرگی تثبیت کند. و این تا حدی اتفاق افتاد. حتما شما هم شاهد حمایت‌ها از این عمل جسورانه، اقدام شجاعانه و ویژگی شیرزنانه، و قدم محکم در راه آزادی زنان و ... بوده‌اید [و این جمله معروفی‌نشان را که رو به گلشیفته گفته شده است خوانده‌اید : شما «حيای ايرانی را در حين رفتارتان به ما نشان داديد»!].
منظور این که پیوندی که به نظر ایجاد شده است، از آن جایی که تقریبا بدون دخالت خود گلشیفته بوده است، کاملا درست ایجاد نشده است.
خوانده ام که او شخصا تصویر خود را در فیس‌بوک گذاشته است. این تنها اقدام فعال او در این زمینه است. جالب این‌که این "پست" که بیش از ۸۵۰۰ کامنت برای آن نوشته شده است، بدون شرح است و هیچ توضیحی ندارد. بعضی‌ها نابجا، رفتار گلشیفته را با رفتارعلیا ماجده مقایسه می‌کنند. عمل علیا ماجده یک اقدام عامدانه و هدفمند علیه بنیادگرایی اسلامی در مصر معرفی شده بود. او خالق و تعیین کننده فرم و محتوای تصاویری بود که از بدن عریان خود منتشر کرده بود. علاوه بر این، عالیا ماجده با تعریف رفتار خود در راستای "جنبش آزادیخواهی آنلاین"، قصد خود را از این عمل آشکارا بیان کرده بود. اما در مورد گلشیفته این طور نیست. او عکس را بدون هیچ توضیحی منتشر کرده است. به عبارتی دیگر دهان گلشیفته این‌جا هم که می‌توانست باز باشد بسته است. و من ندیده‌ام نامبرده عمل خود را عملی اعتراضی یا مبارزاتی معرفی کرده باشد. این شعر و شعار «دیگران»، متشکل از موافقان و مخالفان است که این شبهه را به وجود می‌آورد. [رئیس سازندگان جمله‌های عجیب(!) در نوشته‌ای با عنوان « آفرينش هنری الزام مبارزه را کم نمی‌کند» رو به گلشیفته فراهانی می‌گوید: «اسم من عباس معروفی است، با تمام طول و عرض و قد و قواره‌اش، حالا محکم کنار شما می‌ايستد»! ... بی‌توجه که در کنار قد، قواره، طول و عرض/ یه چیزی هم هست به نام «عمق»!].

شاید یادتان باشد که زمانی که علیا ماجده تصاویر خود را منتشر کرده بود، عده‌ای از ایرانی‌ها برای حمایت از او یک صفحه در فیسبوک درست کردند، و یک خانم ایرانی هم انگار که منتظر چنین موقعیتی بوده باشد، تصاویری از خود را به صورت (نیمه‌عریان، تمام‌عریان، از جلو، از عقب، بالا تنه، پایین تنه و پا در هوا!) منتشر کرد. هیچ اتفاقی هم نیافتاد، و در وصف شجاعت او شاعران و پسردبیرستانی‌ها شعر نبافتند و معروفی هم نرفت کنار او بأیستد :).

به گمان من گلشیفته آگاهانه عکس خود را بدون شرح منتشر کرده است. درواقع برای او سخت بوده است زیر این عکس چیزی بنویسد. زیر این عکس سخت است چیزی نوشتن. اگر گلشیفته می‌خواست توضیحی برای عکس خود بنویسد، چه می‌نوشت؟

ـ دوستان گلم که عاشق همتون هستم. اینم عکسی که برای شرکت جواهرسازی شومه گرفتم و تو مجله مادام لافیگارو چاپ شده. مادام لافیگارو خیلی مجله‌ی مهمیه و شرکت جواهراتی شومه که توی عکس انگشترش دستمه از این شرکت‌های سوپرلوکس ه. برید توی وبسایت‌شون کلکسیون‌ها رو تماشا کنید. کلی کیف داره. نمی‌خواد زیاد دنبال لیست قیمت بگردید، این جواهرا رو کسایی می‌خرن که به قیمت نیگا نمی‌کنن:)) (اینترنت پرسرعت دارین اینجا). در مورد این عکس هم باید بگم با این که حتما تو ایران سروصدا راه میندازه، ولی بدونید، لخت شدن این‌جا یه امر عادیه، و اگه تو گوگل بزنید «آکت» یک میلیون عکس میاد که در مقایسه با اونا، من تو این عکس یه خو بدحجابم :دی

یک چنین توضیحی ممکن می‌بود. اما این‌جا جای سخنانی از جنس حرف‌های علیا ماجده نیست: «نگاه کنید: من برهنه هستم». «من از زن بودن خود شرمنده نیستم، آن هم در جامعه‌ای که زنان در آن چیزی نیستند جز ابژه‌های جنسی ...»، و الخ.

*البته به نظر ناآگاه نمی‌رسند. طوری که در وب فارسی خواندم، مادام لافیگارو زیر تصویر گلشیفته توضیح داده است که:«گلشیفته فراهانی ۲۹ ساله، منتخب بازی در فیلم اگر بمیری می‌کشمت از هینر سلیم. بازیگر ایرانی که در کشور خود به دلیل حضور بدون روسری بر فرش قرمز هالیوود اسمش در لیست سیاه رفته بود، هم اکنون در پاریس زندگی می‌کند. ...».

یه پیشنهاد

2012-01-19T06:01:00.000-08:00

الان تو یه مطلب همخوان شده نظرات یه شوفرتاکسی تهران‌و در مورد معضل روز «گلشیفته» (که گل‌ش آدمو شیفته می‌کنه) خوندم. عالی بود. مسله‌م حل شد رفت. اگه تو دنیا یه جشنواره‌ای هم برا رقابت شوفرتاکسیای کشورای مختلف بود، حتمن شوفرتاکسیای ایران جوایز بین‌المللی رو درو می‌کردن:
آق‌میتی جایزه بهترین شوفرتاکسی در امور فلسفی، عرفانی و رسانه‌ای. ظفرخطرناک جایزه بهترین شوفرتاکسی در امور سیاست بین‌المللی و اقتصاد جهانی، غلام یه‌چشم جایزه بهترین شوفرتاکسی در امور قضایی [همه آدما رو با یه چش نگا می‌کنه. به این دیگه اگه اسکار ندن نامردیه. اینو قبول دارین؟]،... و بالاخره مرتضی‌گیرپاژ جایزه بهترین شوفرتاکسی در امور جنسی/ برابری زن‌ومرد/ و حقوق بشر.

این که میگن ما اگه استعدادای واقعی جامعه‌مونو بشناسیم کشور بهشت میشه حرف درستیه. واقعن چرا؟ چرا باید وقت اینا تو رابندونا تلف بشه؟ خب، بیاید یه کمپین رابندازیم اینارو انتخاب کنیم برن مجلس. حالا مجلسم نشد، لااقل بفرستیم‌شون دانشگاه درس بدن. حتما شنیدین میگن «اونقد وض بده تو این مملکت که استادای دانشگاه میرن مسافرکشی». این ینی چی؟ ینی عدالت حکم می‌کنه یه مدتی‌ام مسافرکشا تو دانشگاها درس بدن. درست‌ش‌ام همینه. این‌طوری حداقل مقاله‌هاشونو تو فرهیختگان یا وبسایت مردمشناسی منتشر می‌کنن. مام دیگه برا آشنایی با افکارشون لازم نیس منتظر شیم تا مرتضی‌چل [morteza40]، جوجوآنلاین، یا پرتی‌ناناز [prettynan@z] صوبتای حکیمانه اونا رو تو گوگل+ شر کنن.

گارفیلد ۳

2012-01-18T05:57:00.000-08:00

جای نگرانی نیست

2011-12-29T05:44:00.001-08:00

احتمالا شما هم گاهی به خبرهایی در مورد نوسانات ارزش ریال در برابر ارزهای خارجی برمی‌خورید، و برعکس من می‌دانید دارد چه اتفاقی می‌افتد. من از اقتصاد چیزی نمی‌دانم، اما بر اساس شنیده‌ها و "اطلاعات" جسته و گریخته می‌توانم تصور کنم که سقوط ارزش پول هر کشوری عواقب وخیمی برای مردم آن کشور دارد. چنین اتفاقی، نه تنها باعث از بین رفتن دارایی‌های مردم و ثروت ملی می‌شود، بلکه می‌تواند به ورشکستگی اقتصادی، بیکاری، شورش، جنگ، خونریزی و قحطی بیانجامد. «سوخت‌وسوز» یک چنین واقعه‌ای برای مردم ایران وحشتناک خواهد بود. خانمان‌سوز به نظر من صفت مناسبی برای توصیف واقعه سقوط ارزش پول یک کشور است.

محسن سازگارا:
«دلار از مرز ... گذشت ... افزایش نقدینگی کشور و کاهش تولید ناخالص داخلی مملکت باعث شده که ریال سقوط کنه و تزریق ذخیره ارزی یا طلا در نهایت ممکنه روند کاهش قیمت ریال در برابر ارزهای خارجی رو با تأخیر یا نوسان مواجه بکنه، به قول معروف دیروزود داره اما سوخت‌و‌سوز نداره، به هر حال ریال سقوط می‌کنه» (۶ دی).

*

ایران در یک دادگاه آمریکایی به عنوان مسئول اصلی حادثه یازده سپتامبر شناخته/ و محکوم شد. قربانیان این حادثه تقاضای صدمیلیارد دلار غرامت کرده‌اند (دویچه وله). اما تا محسن سازگارا را داریم، لازم نیست زیاد نگران باشیم:

«وکلای قربانیان این حادثه با گرفتن حکم این دادگاه تقاضای یکصدمیلیارددلار غرامت کردند که قاضی به دادگاه دیگه ای انتقال داده. البته من چون این موضوع برام حساس بود که این پول از جیب کشور خواهد رفت و تاوان ماجراجویی‌ها ندانم‌کاری‌ها و جنایت‌های سپاه و آقای خامنه‌ای رو مردم ایران باید بپردازند، از چند وکیل بین‌المللی پرسش کردم، گفتند که ... [چون در خود آمریکا ایران اموال زیادی ندارد، و موانعی موجود است، وکلا بایستی بر اساس این حکم اموال ایران را در کشورهای دیگر ضبط کنند]. اما نکته خوب اینه که اگر رژیم جمهوری اسلامی سقوط بکنه و تغییر بکنه این حکم ساقط میشه، برای این که عملی است که رژیم قبلی انجام داده و در واقع بار از رو دوش ملت برداشته میشه (سازگارا، ۷ دی).

عکس هنگام ادای کلمات: «برداشته میشه».

به مناسبت روز یلدا

2011-12-22T03:21:00.000-08:00

«این برا من مث روز روشنه که الان عراق دیگه دمکراسی شده، عراقیا از دیکتاتوری راحت شدن. ... البته خبر خوش امروز به کره شمالی و مرگ دیکتاتور کیم ایل سونگ اختصاص داره که جای بسی خوشحالی‌ست! ... بشار اسد دیکتاتور سوریه هم ...».
ـ داری چیکار میکنی؟
ـ دارم یه پست مینویسم. ... ۲۸بعلاوه ۱۷ میشه چند؟
ـ خب، خودت جمع بزن، مگه من ماشین‌حسابت‌ام؟
ـ بیست و ده که میشه سی. هفت و هشت‌م که میشه پونزده. پونزده بعلاوه سی، چهل و پنج! [ریاضی‌شم بد نیستا!].
ـ حالا این چی هست؟
ـ تعداد کشته‌های سوریه تو دو روز گذشته‌س ... امروزم گفتند چارده‌تا ... پس با حساب امروز میشه ... پنجاه‌ونه تا!
«شمار کشته‌های سوریه هم در سه‌روز گذشته تقریبا به شصت‌نفر رسید. ...».

از این در و از آن در

2011-12-21T06:57:00.000-08:00

خیلی ممنون از همه دوستان مهربان نادیده‌ای که از طرق مختلف از حال من جویا شدند، و از این طریق به روند بهبودی من شتاب دادند. احوالپرسی واقعا داروی مؤثری است. این را قدیمی‌های ما خوب می‌دانستند.
چند روز است که دوباره می‌توانم نفس عمیق بکشم. کسی که دنده هفتم‌اش نشکسته باشد این حرف را نمی‌فهمد: خیلی وحشتناک است که آدم چندین روز متمادی هنگام تنفس فقط بتواند از سی‌چهل درصد شش خود استفاده کند. دل آدم برای یک نفس عمیق که کل قفسه سینه را پر از هوا کند به معنی واقعی کلمه تنگ می‌شود.
اما شکر خدا، چند روز است دایما راه می‌روم و نفس عمیق می‌کشم. درد هم به مرور کم و کمتر شده است، طوری که الان که مشغول نوشتن این جملات هستم، در حالت‌های بخصوصی کمی آن را حس می‌کنم، اما دیگر از دردمندی آدم‌های دنده‌شکسته خلاص شده‌ام. و این احساس خوبی است. بیت:

چو عضوی شفا یافت از عیب و نقص/ دگر عضوها را درآرد به رقص.

خلاصه این‌که، این را از من به عنوان یک دوست سردوگرم‌چشیده، یک آدم درد دنده‌ی‌هفتم‌شکستگی کشیده بشنوید که هنگام استحمام، حواس خود را شش‌دانگ به شستن خود اختصاص بدهید، و در حین این کار از تفکر در مورد تحریم‌های اقتصادی، حمله بیگانگان به کشور، مسئله یارانه‌ها و ... بپرهیزید. و هم‌چنین از تصور مبارزه نرم عالیا ماجده علیه فوندامنتالیست‌ها که اصلا و جدا خودداری کنید، زیرا در غیر این صورت، اضافه بر خطر شکستگی دنده، خدای ناکرده، خدای ناکرده، ممکن است به معصیت هم دچار شوید! [حالا هی بگید در این ۴دیواری چیزی که به درد دنیا و آخرت آدم بخوره پیدا نمی‌شه!].

در این مدت یک سری چیزها به ذهن من گیر کرده‌اند که تنها در صورتی می‌توانم از شر آن‌ها خلاص شوم که آن‌ها را این‌جا بنویسم. موضوع‌هایی اغلب جزئی که بر کسی پوشیده نیست و همه از آن باخبرند.

ـ چند روز پیش یک ژنرال و یکی از مشاوران ارشد دولتی آمریکا به دولت پیشنهاد کرده‌اند که چند نفر را در ایران به قتل برساند. نه پشت درهای بسته و نه پشت پرده، کاملا رسمی. در کنگره.
این ادامه منطقی سیاست «هویج و شلاق» است. سیاست هویج و شلاق تکنیک رام کردن و مطیع ساختن حیوانات است. وقتی طرف مقابل به حیوان تقلیل داده شد، به قتل رساندن او دیگر مصداق نقض حقوق بشر و قوانین بین‌المللی نیست. وقتی می‌گویند «همه گزینه‌ها روی میز است» واقعا منظورشان «همه گزینه‌ها» است.

حقوق بین‌المللی اجازه نمی‌دهد یکی از کشورهای عضو سازمان ملل در یکی دیگر از کشورهای عضو دست به ترور مقامات دولتی بزند. این بساط سازمان ملل، شورای امنیت، حقوق بین‌المللی، اینترپل و ... به این خاطر راه انداخته شده است که رفتار اعضای خانواده جهانی را نسبت به یکدیگر مشخص کند. آیا جامعه جهانی این رفتار آمریکایی‌ها را می‌پذیرد؟جامعه جهانی به کنار. ما چی؟ ما به عنوان اعضای یک ملت ضعیف می‌توانیم این رفتار را بپذیریم؟

محسن سازگارا می‌گوید، زیاد مهم نیست. با محسن اژه‌ای که از پلیس بین‌الملل خواستار تعقیب قضایی دو آمریکایی مذکور شده است، جدل می‌کند که:«به آقای اژه‌ای باید گفت اگه با این متر قرار به تعقیب باشه، اونوقت نمایندگان مجلس شورای اسلامی هر روز شعار مرگ بر اینو، مرگ بر اونو، یا حتی بعضی از اونا رهنمودهای حمله به پایگاه نظامی دیگرانو و زدن و کشتن و غیره میدن».

آمریکایی‌ها که کاری نکرده‌اند، فقط:«دونفر از آمریکایی‌ها به نام آقای رائول مارک گرشت عضو سابق سازمان سیا و ژنرال جک‌کین عضو سابق ارتش آمریکا ... به عنوان کارشناس در کنگره آمریکا شهادت داده بودند، نظر داده بودند، و نظرشون رو هم به عنوان دوتا آدم غیر دولتی و کارشناس آزاد، این بوده که باید چندنفر از سپاهی‌ها از جمله قاسم سلیمانی رو آمریکا بره و ترور بکنه» (ویدئو را ببینید).

دوتا آمریکایی که هردو «عضو سابق» بودند، به عنوان کارشناس، شهادت داده بودند(!)، نظر داده بودند، و نظرشون رو هم به عنوان دوتا آدم غیردولتی و کارشناس آزاد داده بودند!

ـ یک لیوان آب‌هویج برای آقای سازگارا لطفا.

ـ یک چیز دیگر که در این چندروز مثل یک زنبور در ذهن من گیر افتاده است، ماجرای کفش‌پرانی یک کارگر اخراجی به احمدی‌نژاد است. حتما شنیده‌اید. احمدی‌نژد مهمان مردم ساری بود، و یک آدم بی‌فرهنگ با زیر پا گذاشتن معیار انسانیت و بخصوص «مهمان‌نوازی» ایرانی به سمت او کفش پرتاب کرده است.
می‌گویند فقط به خاطر این‌که یک سال حقوق دریافت نکرده است، خشم‌گین بوده است. آیا آدم اجازه دارد به این خاطر شیئی را به سمت یک مهمان پرتاب کند؟ نه. «هروقت انسان یاد گرفت از اشیا برای خاموش کردن آتش خشم خود استفاده نکند اسمش می‌شود انسان». و باعث خوشحالی است که تنی چند از مردم مهمان‌نواز ساری با اقدام به موقع خود به این کارگر بی‌فرهنگ بی‌ادب، درس انسانیت و فرهنگ دادند.

او را زیر مشت و لگد گرفته‌اند. یعنی همان‌کاری که مزدوران امنیتی عراق با خبرنگار عراقی کردند: استخوان‌هایش را خرد کردند. آن‌جمله بالا را که در گیومه گذاشتم، عباس معروفی در مذمت رفتار خبرنگار عراقی گفته بود (+). و عباس معروفی آن روزها در این رفتار تنها نبود. روزنامه‌نگارانی هم بودند که به جای پشتیبانی از همکار خود، او را به بی‌فرهنگی و بی‌توجهی به آداب مهمان‌نوازی شرقی متهم می‌کردند.

در ضیافت

2011-12-16T11:38:00.000-08:00

مسئله به مدتی قبل برمی‌گردد، ولی ثبت آن بی‌فایده نیست. برعکس، چون به کار فهم واقعیت می‌خورد لازم است.
صحبت از یک جشنواره فیلم در ایتالیا است که در آن یک فیلم ایرانی توانست جایزه‌ای به دست آورد.
این فیلم «خستگی» نام دارد، و من نام کارگران آن را نمی‌دانم. مطلب را مدتی پیش در نوشته‌ای در وبلاگ احمد رأفت خوانده بودم. احمد رأفت از جمله خبرنگاران معروف ایتالیا است که نزد ایرانی‌ها هم ناشناس نیست. در نوشته‌ی او نیز نام کارگردان نیامده است.
رأفت در باره فیلم می‌گوید: «فیلم جالبی است [که] صحبت از زندگی و مشکلات روزمره ترانس‌سکسوال‌ها می‌کند».
می‌گوید: «روز آخر جشنواره یکی از جوایز کناری نصیب این فیلم شد. این جایزه از سال گذشته از سوی انجمن "خردگرایان و خداناباوران" اهدا می شود. کارگردان خستگی نمی دانم از ترس یا به خاطر باورهای مذهبی اش سخت نگران و ناراحت شد و جایزه را به صاحبانش برگرداند».

رفتار کارگردان را می‌فهمیم، نه؟ می‌ترسد، و حق هم دارد. یعنی اگر بدشانسی بیاورد و این «انجمن خردگرایان و خداناباوران»، علاوه بر گرایش به خرد/ و ناباوری به خدا، هموسکسوئل هم باشند، وقتی کارگردان بیچاره ما برگردد ایران کار او ساخته است :). به قول معروف دهان‌ش سرویس است. [فکر می‌کنم این چقدر غم‌انگیز است، و ما چه بدبخت‌ایم که در کشورمان به جای گوش/ و جواب‌دادن به حرف‌ دهان‌ها، دهان‌ها را سرویس می‌کنند. اما قرار به آه و ناله نیست].

طوری که رأفت توضیح می‌دهد این که شخصی در مراسم اهدای جایزه حاضر نشود و عذر بخواهد، مرسوم است، اما این که برنده‌ای جایزه‌ را پس بدهد، توهین‌آمیز به حساب می‌آید، کمااین‌که انجمن یادشده هم از این رفتاربه شدت ناراحت شده، و «در اطلاعیه ای این ناراحتی را به صورت بارز منعکس ساختند».رفتار «کارگردان خستگی» همچنین در بحث‌های ضیافت پایانی جشنواره دوباره مطرح می‌شود. ضیافت پایانی جشنواره‌ها مانند جشن افتتاحیه پرشکوه و بااهمیت است. دوربین‌ کانال‌های تلوزیونی حاضرند، و بین مدعوین آدم‌های مهمی پیدا می‌شوند. یکی از حاضران در ضیافت مورد نظر ما، والتر ولترونی وزیر سابق فرهنگ ایتالیاست که دو دوره شهردار رم، و یک‌بار هم کاندیدای نخست‌وزیری بوده‌است.رأفت می‌گوید، در این ضیافت وزیر ایتالیایی مسئله جالبی را مطرح می‌کرد:
وزیر ایتالیایی «می‌گفت، نکند کارگردانان ایرانی تصور کرده‌اند فیلم‌هایشان به خاطر ارزش هنری‌شان به جشنواره‌ها دعوت می‌شوند؟ اگر کشور شما کشوری مساله‌ساز نبود و کارگردانان زیر تیغ سانسور و خود سانسوری قرار نداشتند شاید ۷۰ یا ۸۰ درصد از فیلم‌هایی که در دو دهه گذشته در جشنواره‌های بین‌المللی اکران شدند هرگز از ایران خارج نمی‌شدند، همان‌گونه که هرگز به سالن سینماها راه پیدا نمی‌کنند».

عنوان پست وبلاگ رأفت این است: «پرسش وزیر ایتالیایی از کارگردان ایرانی». اما کسی کارگردان هم نباشد، می‌تواند در صورت تمایل، خود را مخاطب سخن او بداند.

اصن یه وعضی

2011-12-06T11:22:00.000-08:00

آدم تا دنده هفتم‌ش نشکسته باشد، نمی‌داند که جایگاه دنده هفتم در زندگی آدم چقدر مهم است. به قول حکیم سعدی: مکانیزم عافیت کسی داند، که به مصیبتی گرفتار آید!

زیر دوش توی وان ایستاده بودم، داشتم به موج تبلیغاتی‌ای که تحریم‌های اخیر راه انداخته بود فکر می‌کردم که نفهمیدم چطور شد. حتما در اخبارها شنیده‌اید که از «موج» یا «امواج» تبلیغات رسانه‌ای حرف می‌زنند. موج در این‌جا استعاره مناسب و خوبی‌ست. اگر یک بار کنار ساحل نزدیک آب روی شن‌ها نشسته‌ باشید و موج‌ها را تماشا کرده باشید، دیده‌اید که هر یک کمی بلندتر از قبلی است و هر بار که پس از عقب رفتن بازمی‌گردد، به جایی که نشسته‌اید کمی نزدیک‌تر می‌شود. آدم همین‌طور که با فراغت نشسته است، مواظب است و می‌داند که دیر یا زود زمانی می‌رسد که اگر نمی‌خواهد آب در کفش‌هایش برود، باید به موقع پای خود را جمع کند/ و البته با این گمان آزاردهنده در ذهن که به زودی موجی می‌آید که دیگر جمع‌کردن پا چاره کار نیست، بلکه باید بلند شد و از برابر موج گریخت.
آن روز که زیر دوش بودم مصادف با زمانی بود که موج آخر تبلیغات هم پس از وضع و تشدید تحریم‌ها و گزارش آمانو آمده بود و بحث و جدل‌های «ما خواهان حمله نظامی به کشورمان هستیم/ نیستیم» بالا گرفته بود، و پس از مدت کوتاهی فروکش کرده و عقب رفته بود. واکنش عمومی به این امواج پی‌درپی، به بالاپایین رفتن فتیله تبلیغات برایم جالب است. جماعت وقتی به طور حسی در هر یک از این شعله‌های کوچک آتشی را می‌بینند که ممکن است دامن آن‌ها را بگیرد، سروصدا راه می‌اندازند، مثل دسته‌ای پرنده که سایه عقابی را از دور دیده‌اند جیرجیرشان می‌رود بالا، سروصدا راه می‌اندازند و وقتی شعله فروکش می‌کند، به جای آن‌که با استفاده از فرصت در آن‌چه «دیده بودند» تفکر کنند، ماجرا را فراموش می‌کنند [سایه بود]. و دوباره برمی‌گردند به عیش و حال گذشته. دوباره اوقات خوش و بی‌خیالی «پ ن پ» می‌رسد. فراموش می‌شود که وقتی موجی عقب می‌رود، وقت استراحت نیست، عقب رفته است تا بلندتر بازگردد.

داشتم به این چیزها فکر می‌کردم که پایم لیز خورد. یعنی ناگهان به خودم آمدم و دیدم به طرز عجیبی رفته‌ام روی هوا، و طوری درحال سقوط هستم که نمی‌توانم تشخیص بدهم تا چندلحظه دیگر کجای بدنم به کجا اصابت خواهد کرد. زمین خوردن زیر دوش مثل هیچ زمین‌خوردن دیگری نیست. من تجربه تصادف با ماشین را هم دارم. چند سال پیش یک بار هنگام عبور از خیابان اتومبیلی به من زد. آن‌جا هم وقتی به خودم آمدم دیدم رفته‌ام روی هوا. اما در همان یک صدم ثانیه‌هایی که در هوا معلق بودم، فکرم کار می‌کرد. دیدم اگر کاری نکنم و در این حالتی که دارم سقوط می‌کنم به زمین برسم با سر به آسفالت می‌خورم. به همین‌خاطر در هوا با مهارتی شبیه بندبازان سیرک به بدنم پیچ و تابی دادم که بتوانم ضربه اصلی را از سرم دور کنم. و موفق شدم.اما توی حمام این‌طور نبود. در حالی که در هوا معلق بودم و دست و پاهایم به طرز مضحکی هرکدام یک طرف دراز شده بودند، فکرم کار نمی‌کرد. هیچ معلوم نبود چه اتفاقی دارد می‌افتد. و غیر از پرده‌ی پلاستیکی نازکی که تحمل دوکیلو وزن را هم ندارد، تنها "دستاویز" من در آن حالت مضحک ترسناک این بود: «خدا بخیر بگذرونه».
صدای مخوفی در حمام پیچید و درد وجودم را گرفت. نفسم بند آمد. چشم‌هایم سیاه‌تاریکی می‌رفت. مثل یک موجود بدوی چهاردست‌وپا خودم را از وان بیرون کشیدم. داشتم از هوش می‌رفتم و با تمام نیرو سعی می‌کردم بی‌هوش نشوم. درد غیرقابل توصیفی در پهلوی خودم حس می‌کردم که نظیر آن را تا آن موقع تجربه نکرده بودم. پهلویم به شیر آب اصابت کرده بود.
بیمارستان: دنده هفتم شکسته است، و کلیه‌ام در اثر فشار وارده کمی لهیده است، زیرا «در نمونه ادرار آثاری از خون پیدا کرده‌ایم».

گفتم، این دنده هفتم خیلی عضو مهمی‌ست. وقتی برای دنده هفتم اشکالی پیش بیاید، سرفه یا عطسه مسبب چنان دردی می‌شود و آدم را طوری از خود بیخود می‌کند که مدتی طول می‌کشد تا به حالت عادی برگردد. نفس عمیق که راحت جان است [و من تازه فهمیده‌ام چه نعمت بزرگی‌ست] ناممکن می‌شود، همین‌طور فین کردن دماغ، پوشیدن جوراب، بستن بند کفش، بلند کردن اجسامی که بیشتر از یک کیلو وزن دارند، بازکردن درهای سنگین ... و خیلی کارهای دیگر. اما از همه بدتر این است که روی دست چپ/ راست و یا روی شکم نمی‌شود خوابید، و تنها راه به پشت خوابیدن است، اما اشکال این حالت این است که بیرون آمدن از تخت مثل سوسک یا لاک‌پشتی که روی پشت‌ افتاده باشد، بدون کمک دیگری تقریبا ناممکن است. می‌خواهید باور کنید می‌خواهید نکنید، هیچ اغراقی در این حرف نیست: من تازه سه روز پیش پس از امتحان کردن کلک‌ها و راه‌های مختلف برای برخاستن از تخت که بیشتر از یک ساعت طول کشید، در حالی که نفسم بندآمده بود و از درد و خستگی خیس عرق شده بودم، راه نسبتا کم‌دردی را پیدا کردم.
[این چندروز دایما راه می‌روم و چه بدکرداری ای چرخ می‌خوانم! الان در حالتی هستم که حال دوستداران این تصنیف را درک می‌کنم!]
یک چیز جالب دیگر در مورد دنده هفتم این است که شکستگی آن در ایستادن، آرام راه رفتن و صاف نشستن روی صندلی هیچ تأثیری ندارد. یعنی من با همین حالم می‌توانم همراه شما یک ساعت قدم بزنم، طوری که اصلا معلوم نباشد که دنده هفتم من برعکس شما شکسته است. الان هم عین شما جلوی مانیتور نشسته‌ام، با این تفاوت که شما احیانا کمی قوز کرده‌اید ولی من صاف نشسته‌ام.

این ماجرای اشغال سفارت انگستان چی بود؟ تبلیغات جنگی غربی‌ها دایما در حال تشدید تنش است و هر آدمی با عقل معمولی هم می‌تواند تشخیص بدهد که طرف ایرانی باید با حرکت در جهت عکس این روند حتی‌المقدور تنش‌زدایی کند. تحلیل شما را نمی‌دانم، اما وقتی به این حرکت نگاه می‌کنم، می‌بینم جنگ‌طلبان غرب در ایران دوستانی/ یا "همکاران" قدرتمند نادانی دارند که در بالاکشیدن فتیله با آن‌ها همراهی می‌کنند. در غیر این صورت این حادثه را نمی‌فهمم.

اما امروز دیگر موج عقب رفته است و جای نگرانی نیست:
آگهی فوری فوری [از پلاس]:به تعدادی خود جوش جهت ریدن به روابط ایران و چین (تضمینی در حد بسته شدن سفارت و قطع روابط) فوری نیازمندیم.انجمن تولید کنندگان به خاک سیاه نشسته . اتحادیه مصرف کنندگان بدبخت.

آرزو بر هیچکس عیب نیست

2011-11-24T04:43:00.000-08:00

من دلم می‌خواهد روزی را ببینم که بی‌بی‌سی خفه شده است. روزی که لبخند روی لب‌های گویندگان آن که از اخبار حوادث ناگوار در ایران شهوتی می‌شوند، بماسد، آرزوی خونریزی در تهران را به گور ببرند، و به‌جای این که در استودیوهای راحت خود بنشینند و (مثل شب چهارشنبه‌سوری) از طریق تحریک جوان‌های ایرانی روی آتش‌های کوچک و بزرگ ما بنزین بریزند، خفقان بگیرند. بروند پی کارشان.

و بی‌بی‌سی در دوحالت خفه می‌شود: حالت اول وقتی است که سیاست انگستان در منطقه یا کشور مشخصی به موفقیت رسیده باشد، یا در کشور و منطقه مذکور دیگر خطری «منافع ملی بریتانیا» را تهدید نکند.

شاید خاطر شما هم باشد که مدتی پیش بی‌بی‌سی اعلام کرد که «به دنبال کاهش بودجه سرویس جهانی بی بی سی، سه بخش زبان های خارجی دیگر تا آخر ماه مارس تعطیل می شوند». یکی از این بخش‌ها بخش زبان صربی بود. جالب این‌که تأسیس بی‌بی‌سی بخش صرب با بی‌بی‌سی بخش فارسی به موازات هم انجام گرفته است. هردو در زمان جنگ دوم جهانی کار خود را آغاز کردند. بخش صرب (یوگسلاوی) در سال ۱۳۳۹ و بخش فارسی در۱۹۴۰.

۱۹۳۹ زمانی بود که منافع بریتانیا در سطح جهانی مورد تهدید قرار گرفته بود. «رژیم نازی آلمان و متحدانش قدرت را در یوگسلاوی سابق در دست گرفته بودند». و ۱۹۴۰ زمانی است که رضاشاه در ایران است، موضع رسمی ایران نسبت به جنگ «بی‌طرف»ی است، اما تمایلاتی نسبت به آلمان، چه نزد رضاشاه و چه نزد عده‌ای از ایرانی‌ها موجود است، و آلمانی‌ها برای تقویت این ذهنیت/ در جهت حفظ منافع خود رادیو برلین را به زبان فارسی راه انداخته‌اند. و بریتانیا هم «برای رقابت با رادیو برلن» بی‌بی‌سی فارسی را راه‌اندازی کرده است. رادیویی که نقش آن در تحولات ایران از جمله در اشغال نظامی ایران توسط ارتش‌های بیگانه مورد توافق است.

جنگ دوم با پیروزی متفقین به پایان رسید. شاهنشاه کبیر ایران در تبعید آفریقایی/ در صفحه شطرنج بریتانیا مات شد. و تاج به فرزندش رسید. اوضاع آرام شد. «اوضاع آرام شد» در عرصه سیاست یعنی: اوضاع موقتا تحت کنترل درآمد.

بی‌بی‌سی دوباره در سال ۱۹۹۱، پس از گذشت بیش از نیم قرن از پایان جنگ دوم، با تبدیل شدن کشور چندملیتی یوگسلاوی به صحنه جنگ‌های داخلی، فعالیت خود را از سر گرفت و «بخش یوگسلاوی خود را به دو بازوی صرب و کروات تقسیم کرد» [این جمله را از خود بی‌بی‌سی نقل کردم. بخش یوگسلاوی نه به دو بخش صرب و کروات، بلکه به دو «بازوی» صرب و کروآت تقسیم می‌شود]. این وقتی است که دیوار برلین خراب‌شده است و اروپا دارد بر اساس واقعیات جدید جهانی دوباره به خود نظم می‌دهد. و بریتانیا در چنین روندی نمی‌تواند تماشاچی باشد.

[یک بار یک بلاگر افغان از بی‌بی‌سی "انتقاد" کرده بود. از این آزرده بود که چرا بی‌بی‌سی بخش فارسی بیشتر وقت خود را به ایرانی‌ها اختصاص می‌دهد. به نوعی احساس غبن کرده بود. بی‌‌توجه به این‌که ایران و افغانستان فرق می‌کنند، و بریتانیا برای حفظ منافع ملی خود در افغانستان بازوی‌هایی قوی‌تر از بی‌بی‌سی دارد. احتمالا صحبت‌ وزیر انگلیسی را هم نشنیده بود که گفته بود، ارتش ما نه برای کمک به یک کشور عقب افتاده قرن سیزدهمی، بلکه برای دفاع از منافع بریتانیا در افغانستان است].

باری، پس از دخالت بمب‌افکن‌های ناتو و تغییر موفقیت‌آمیز در مناسبات بالکان قدیم و ایجاد ثبات نسبی و روی کار آمدن دولتی در صربستان که دیگر خود را برعکس گذشته متحد سنتی روس‌ها نمی‌داند، و بی‌صبرانه در صف انتظار ورود به یونیون اروپا گاه بر این پا، گاه بر آن پا می‌ایستد، بی‌بی‌سی اعلام می‌کند: «عمر بخش صرب در سرویس جهانی بی‌بی‌سی به پایان رسید». و این یعنی وقت آن رسیده است که مدیر رادیو بی‌بی‌سی صربی، آقای صادق‌ایچ صبایفسکی برای خود به فکر شغل آبرومندتری باشد.

خیلی مختصر، این یکی از حالت‌هایی بود که بی‌بی‌سی خفه می‌شود. یعنی همانطور که پیشتر اشاره شد، وقتی در منطقه یا کشوری منافع ملی بریتانیا تأمین شده باشد، یا دیگر خطری آن را تهدید نکند.

اما حالت مورد علاقه من این نیست. راه دیگری هم وجود دارد. من دوست دارم بازوی بریتانیا در اثر تأمین منافع ملی ایران قطع شود. از طریق مبارزه سنجیده، صبورانه و پیگیرانه ما برای رسیدن به مناسباتی بهتر، برای کسب آزادی‌های اجتماعی، آزادی بیان/ و تولد و رشد رسانه‌های مستقل و آزاد در ایران. این بهترین راه برای خفه شدن بی‌بی‌سی است.تصور کنیم، همین امروز، اگر میزگردی در تلوزیون ایران با شرکت یکی از آقایان: موسوی، خاتمی، کروبی، تاجزاده و ... برگزار شود، چند نفر به جای تماشای این برنامه سراغ بی‌بی‌سی خواهند رفت؟ تصور کنیم عده‌ای که الان در این موقعیت خطیر به جای این‌که در روزنامه‌ها قلم بزنند، در زندان‌ها هستند یا در تبعید به سر می‌برند، می‌توانستند آزادانه در روزنامه‌های ایران بنویسند. در چنین وضعیتی کسی که منتظر تحلیل‌های ریاکارانه، رزیلانه و همیشه منافع بریتانیا درنظرگیرانه‌ی قلم‌به‌دستان و وراج‌های حرفه‌ای بی‌بی‌سی بنشیند، نباید عقل درستی داشته باشد.

تصورش را بکنید. روز خوبی خواهد بود. من جوان نیستم، اما از این آرزو عیب‌ام نمی‌آید: «عمر بخش فارسی در سرویس جهانی بی‌بی‌سی به پایان رسید». به! چه روز فرخنده‌ای! حال من در یک چنین روزی خوب خواهد بود. برعکس حال جناب صادق‌ایچ صبایفسکی که باید به فکر راه‌انداختن یک رستوران ایرانی خوب در لندن باشد.

به دوستام

2011-11-21T05:10:00.000-08:00

دوست من، که خونه‌تون زاهدانه، خرم‌آباده، شیراز یا مهاباده/ برادر تهرانی، مازندرانی، دوست ترکمنستانی/ رفیق آبادانی و اهوازی من/ خان‌داداش تبریزی، عزیز خراسانی! ... که گاهی به این ۴دیواری دور که نزدیک شماس سرمی‌زنید ... اینو هم یادمون نره: بعید نیس یکی از عواقب حمله آدمخورای بشردوست این باشه که بعد این همه سال، بعد این همه قرن، اگر یه روز دلمون برا هم تنگ شد خواستیم به هم سربزنیم، باید پاسپورت‌و ویزا داشته باشیم ... تازه اگه "کشورها"مون با هم در حال جنگ‌وجدل نباشن، و دستمون به خون هم آلوده نشده باشه.

برا وقت تلف کردن

2011-11-19T09:53:00.000-08:00

تمام دلهره من این است
روزی که مشتم باز می شود
همه بفهمند
دستانم خالی از تو بود. +

[اشتباه می‌کنید، این شعر از شاعر پلاس نیست :دی]

این شعر یعنی چه؟ شاعر دارد چه می‌گوید. من سعی کردم، اما درست متوجه شدم؟ معلوم نیست.

عبارت «بازشدن مشت» را می‌شناسیم. یعنی رسواشدن. وقتی مشت کسی باز می‌شود، همه می‌فهمند که او برخلاف ادعای‌ش «چیزی در مشت خود نداشته است» [به زبان عامیانه: خالی‌بسته است].
باید توجه داشت که عبارت دیگری نیز در این شعر وجود دارد که به چشم نمی‌آید(!)، یعنی عبارت «در مشت خود داشتن». زیرا که دلهره از باز شدن مشت، مستلزم این است که شخص در ابتدای امر چیزی در مشت خود داشته/ یا نداشته باشد.
آیا چیزی/ یا کسی را در مشت خود داشتن به چه معنی است؟ در این باره باید بگوییم، در صورتی که سروکار ما با شیئی باشد، به معنی تملک (و گاه غلبه) فهیمده می‌شود. آدم صاحب چیزی است که در مشت خود دارد. می‌خواهد این چیز «حقیقت» باشد، یک سکه باشد یا یک تشتک پپسی‌کولا [به صورت استعاره‌: محصولات چین سراسر گیتی را در مشت خود گرفته است/ همین‌طور به صورت پیشبینی تصاحب: چلسی، قهرمانی را در مشت خود دارد].

اما وقتی انسانی انسان دیگر را در مشت خود دارد/ یا او را در مشت خودگرفته است، یعنی که بر او تسلط دارد، غالب بر او است، او را هدایت می‌کند [آقای ناظمی توی مشت زنش فخری‌خانومه! جریان انحرافی احمدی نژاد را در مشت خود دارد].
حال برگردیم به شعر. آیا در این شعر شاهد رابطه‌ای هستیم بین «من» شاعر و یک انسان دیگر [معشوق] که در شعر «تو» خطاب می‌شود؟ به عبارت دیگر در این شعر با رابطه‌ای مواجه هستیم بین دو انسان؟اگر این‌طور است، پس سروکار ما با یکی از این شاعرانی‌ست که معشوق را «عیال»/ و ملک شخصی خود می‌دانند، و درک عامیانه خود را از رابطه‌‌ای مبتنی بر تملک، به عنوان رابطه‌ای عاشقانه معرفی می‌کنند. در این صورت می‌توان واهمه‌ی شاعر از قضاوت دیگران را با ضعف یا فقدان فردیت نزد او برابرگرفت. به عبارت دیگر این شعر تراویده از ذهنیت عامیانه شاعری است که طوری خود را به دیگران نشان داده است که معشوق را در مشت خود دارد، و حالا از روز محتومی می‌ترسد که مشت‌اش باز شده و برهمگان آشکار شود که این‌طور نبوده است.
اما شاید فرض گرفتن وجود رابطه بین دو انسان در این شعر خطاست. شاید رابطه‌ی تعیین‌کننده در این شعر رابطه بین شاعر و یک «چیز» دیگر است. شاید وقتی شاعر می‌گوید «تو» منظورش «حقیقت» است.
شخصا در صورتی که بخواهم بپذیرم که این شخص به عنوان شاعر امروزی از «حقیقت» حرف می‌زند، یعنی از همان چیزی که عطار و خیام و مولانا حرف می‌زدند، البته برایم سهل‌تر خواهد بود شاعر پلاس را به عنوان یکی از پیامبران اولوالعزم بپذیرم:)، اما اگر برای خنده هم که شده است، این خوانش را بپذیریم، او در واقع دارد می‌گوید، به همه وانمود کرده است که حقیقت را در مشت خود دارد و می‌ترسد که با بازشدن مشت‌اش همه بفهمند که خالی بسته است. که در این صورت با شاعر خالی‌بندی سروکار داریم که معلوم نیست از چه طریقی از نردبان شعر سرزمین شاعرپرور ما بالا رفته است.

فتیله باز یه کم رفت بالا. شمام اینو حس کردید؟

2011-11-17T01:25:00.000-08:00

جامعه‌شناس بی‌بی‌سی در توجیه دخالت بشردوستانه بیگانگان می‌نویسد، محتملا عده‌ای غیرآمریکایی برای اعضای جنبش «اشغال وال استریت» که در خیابان‌های نیویورک هستند، «روزانه ده‌ها پیتزا» می‌فرستند. بیگانگان دارند از این طریق در جامعه آمریکا دخالت بشردوستانه می‌کنند. این بد است؟

ـ نه، بد نیست. اما امیدوارم جنگ نشود، ولی اگر جنگ شد، یکی از آن پیتزاهای هزارکیلویی که هواپیماهای آمریکایی سرو می‌کنند، قبل از همه ایرانی‌ها روی میز غذاخوری شما فرود بیاید.

بفرمایید سر میز. پیتزای شما آماده است.

فقط یک بازی

2011-11-07T05:20:00.000-08:00

بی‌بی‌سی بازی کامپیوتری جدید را معرفی می‌کند:

«بتلفیلد۳، اسم بازی کامپیوتری جدیدی است که در سه روز اول ده میلیون نسخه اش فروخته شده است. بخش هایی از این بازی در تهران، دریای خزر و همین طور کویرهای ایران می گذرد».
گوینده بی‌بی‌سی در شرح چهارچوب این بازی می‌گوید:
«دوسال دیگر زلزله‌ای تهران را خواهد لرزاند. حکومت ایران سقوط خواهد کرد و بیش از پنجاه‌هزار سرباز آمریکایی برای کشف سلاح‌های هسته‌ای به تهران حمله خواهند کرد. ... این‌ها بخشی از بازی باتلفیلد۳ است».

سربازان آمریکایی در یکی از خیابانهای تهران

در فیلم شاهد برش‌هایی از یورش این سربازان هستیم. برج میلاد از دور پیداست. هواپیماهای جنگی٬ انفجار٬ آتش٬ تیراندازی و راکت‌هایی که تهران را درهم می‌کوبند.
بی‌بی‌سی می‌پرسد:«آیا بازی بتلفیلد۳ توطئه‌ای حساب‌شده در آماده‌کردن افکار عمومی برای جنگ علیه ایران است؟ یا یک بازی کامپیوتری ساده؟».
به زبان ساده یعنی آیا داستان این بازی به این واقعیتی که امروز با آن سروکارداریم٬ به ناوگان‌های آمریکایی در خلیج فارس و پایگاه‌های نظامی آن کشور دورتادور ایران/ به تهدید اسرائیل/ به تهدیدات پرزیدنت اوباما برنده جایزه نوبل صلح/ به بمب خبری دستگیری تروریست اتوموبیل‌فروش ایرانی در آمریکا/ به اعلام همراهی بریتانیا در جنگ علیه ایران/ به دخالت بشردوستانه/ به اتهامات هسته‌ای به ایران/ و در کل به جوی که در عرصه افکار عمومی علیه ایران به وجود آمده است ربطی دارد؟

گوینده بی‌بی‌سی از جیمز بینز مدیر یکی از مجلات تخصصی بازی‌های کامپیوتری می‌پرسد:«داستان این بازی روی افکار عمومی چه تأثیری خواهد گذاشت؟».
جواب جیمز این است: هیچ تأثیری!
می‌گوید: «مشتری معمولی این بازی‌ها حتی یک لحظه هم به داستانش فکر نمی‌کنه. اونا فقط می‌خوان تو دنیای بازی اینور و اونور برن و سرگرم بشن. برای فهم این نکته باید به محبوبیت قسمت آنلاین و تیمی این بازی توجه کنید. ... این‌که این جنگ کجا و بین چه کسانی درمیگره هیچ اهمیتی نداره».

و شاهد از غیب می‌رسد:
بی‌بی‌سی در ادامه صف خریداران بازی را نشان می‌دهد و با یکی از جوان‌هایی که «می‌خواد اینور و اونور بره»٬ و با به گلوله بستن ایرانی‌ها و شلیک راکت به خانه‌‌های‌شان سرگرم شود٬ مصاحبه می‌کند. به قول جیمز٬ با یکی از «مشتریان معمولی»:
«راستشو بخوای من اصلن از داستانش چیزی نمی‌دونم. فقط می‌دونم اسلحه توش هست و ... عراق؟ وایسا ببینم ... عراق بود یا ایران بود؟ ... خاورمیانه دیگه ... راست‌شو بخوای مطمئن نیستم ».

بی‌بی‌سی٬ این قحبه عشوه‌گر قدرت٬ شعور ایرانی‌ها را خیلی دست کم می‌گیرد. می‌گوید٬ کسی که فکر کند این بازی ربطی به اوضاع حال و واقعیت امروز کشور ما دارد٬ طرفدار تئوری توطئه است. بی‌بی‌سی از مخاطب ایرانی می‌خواهد قبول کند که این فقط یک بازی سرگرم کننده است. از او می‌خواهد بپذیرد:
«توطئه‌ای در کار نیست. این گردش چرخ دنده‌های روغن‌خورده یک صنعت است».

کامنت مهدی:
«شنیدم این بازی رقیب بازی کال آف دیوتی هستش ، شاید هم بهتر از اون، برای اومدن این بازی لحظه شماری میکردم ، برای من که مهم نیست مفهوم کلی این بازی چیه، برای من مهم این است که در این بازی از لحاظ فنی و هنری چکاری انجام دادند، من در ایران کارم بازی سازی هستش و بازی سازهای ایرانی هم به این جور بازیها علاقه زیادی دارن و گاه از این بازیها الگو برداری میکنند و اینجور بازیهارو بیشر از لحاظ فنی و هنری مورد برسی قرار میدن» .

با خواندن کامنت مهدی احساس می‌کنم توقع من از مخاطبان بی‌بی‌سی زیاد است و این رسانه شناخت بهتری از مخاطبان خود دارد. رویکرد مهدی در این کامنت مرا یاد یک جک قدیمی انداخت. به کسی می‌گویند: همین الان پنج نفر همسرت رو به زور سوار یه پراید کردند بردند.
جواب می‌دهد: ئه؟ ... مگه پراید شیش نفر جامیگره؟

این و این و این را هم نگاه کنید.

منم مثل شمام

2011-11-04T07:32:00.000-07:00

یعنی هرچی بیشتر احساس خطر می‌کنم٬ بیشتر دلم می‌خواد به موضوعای بی‌اهمیت تفریحی فکر کنم. الان مثلن٬ که‌ انسان‌دوستای انگیسی آدم‌کش هم علنا وارد معرکه شدن٬ و تنور پروپاگاندا داغ و گداخته شده٬ بجا اینکه برم مطلب آخر گنجی رو بخونم٬ یا مطلبی رو که در مورد «مدل لیبی» دوهفته‌س دارم بهش ورمیرم تموم کنم٬ خیلی دوست دارم بدونم باید به علی‌رضا روشن چه لقبی بدیم :)

آخه اگه چیزی که مجتبا پورمحسن قبلنا به علیرضا روشن گفته بود درست باشه٬ باید حتما یه فکری بکنیم. مجتبا به‌ش گفته بود: «همه تو رو به عنوان شاعر گودر می‌شناسن»٬ و حالا که گودر دیگه نیست و دیگه نمی‌تونیم از این لقب استفاده کنیم٬ چیکار کنیم؟ تکلیف ما به عنوان جماعت هنردوست چیه؟

بعد دیدم «شاعر پلاس» به نظر مناسبه. چون «پلاس» (که در فارسی اغلب همراه «جل» به کار میره) به یه نوع بافته‌ی سوزن‌دوزی گفته میشه که بین عشایر خراسان رایجه. و این یعنی که لقب پیشنهادی ما به عالم فرهنگ و هنر هم چندان بی‌ارتباط نیست.

پس تا به زودی٬ همین‌جا٬ همین‌ساعت٬ با شاعر خاص: علیرضا پلاس!

از قدیم گفتن هیچ‌جا ۴دیواری خود آدم نمیشه

2011-11-03T06:19:00.000-07:00

حتما شمام شنیدین. یه تعریفی از «بدبین» می‌گه٬ بدبین آدم خوشبینیه که یه کم فکر کرده. امروز دیدم میشه‌ام این‌طوری گفت: خوشبین به آدم بدبینی میگن که قرصاشو خورده.
منظورم تغییرات گودره. ناراحت نباشید. درست میشه.
*

البته من هم وضعم خوب نیست. بدون گودر احساس می‌کنم لمس شده‌ام. سری به پلاس می‌زنم. از بلبشو و شلوغی سرسام می‌گیرم و به گوشه ۴دیواری پناه می‌برم.
گودر یک امکان بود که در طی مدتی که از آن استفاده می‌کردیم٬ بین ما نظم و ساختارهایی مبتنی بر نزدیکی‌های فکری٬ هم‌سلیقگی هنری٬ خویشاوندی‌های شخصیتی٬ نزدیکی در رویکردهای سیاسی/ اجتماعی و ... شکل گرفته بود. شکلی که به موازات نیازهای ما به وجود آمده بود. مثل ساکنان دهکده‌ای که کانال آبی در اختیار آن‌ها قرار داده شده است٬ و آن‌ها بر اساس نیازهای خود (تأمین آب آشامیدنی٬ آب شستشو٬ آب برای آبیاری باغچه‌ها و ...) از کانال مذکور راه‌آب‌ها و جوی‌های باریکی کشیده‌اند. ... و حالا؟ حالا دستی شیرفلکه‌ی کانال را بسته است٬ در عین حال البته به ساکنان روستا قول داده شده است که آب آن‌ها با تانکرهای آب تأمین خواهد شد (حالا باید سطل به دست بگیرند و در صف بأیستند).

گوگل منافع خود را دنبال می‌کند. حتما شنیده‌اید که می‌گویند: «امروز وضعیت طوری است که منافع (مثلا) انگلستان و آمریکا با منافع اپوزیسیون ایران هم‌سو شده است». گودر هم حاصل هم‌سویی مقطعی منافع ما با منافع شرکت قدرتمند گوگل بود. همان‌طور که القاعده هم محصول هم‌سویی منافع آمریکایی‌ها با ملت افغانستان بود.

واکنش گودری‌ها به تغییرات گوگل نیزخیلی جالب بود [به نظر من آن‌قدر جالب که می‌تواند موضوع یک تز پایان تحصیلی خوب در رشته جامعه‌شناسی یا علوم ارتباطات باشد]. ما ساکنان گودر ناگهان تانک سنگینی را دیدیم که بی‌توجه به شبکه‌ی آبیاری ما٬ بی‌اعتنا به گل‌های باغچه‌هایمان از روی آن‌ها رد شد و همه چیز را زیر چرخ‌های خود له کرد.
در پلاس دوستی نوشته بود: «بمب زدن انگار/ همون قد آواره/ همون ‌قد چشم به‌راه».
و یکی دیگر که انگار نقش «قدرت» را در این تغییرات دیده است گفته بود: «گودریون عزیز یه کمپینی ... نافرمانی مدنی ... نماد رنگی .... بادکنکی ... چیزی آخه».

نباید «طنز»ی را که در واکنش به تغییرات گودر از سوی ایرانی‌ها به کار گرفته می‌شود٬ شوخی تلقی کرد. چنین رویکردی حواس ما را از فهم اصل قضیه منحرف می‌کند. تعداد واکنش‌ها به این تغییرات خیلی زیاد بود. تعداد مطالب همخوان‌شده٬ اعم از مطالبی با رویکرد راه‌‌حل‌جویانه٬ لطیفه/ جک/ عبارات معترضه/ فحش ناموسی و بدوبیراه و ... کثیر بود٬ و هنوز هم چرخ تولید این‌گونه مطالب به راه است.
یاد مسابقه‌ای افتادم که دویچه‌وله برای «ما» وبلاگ‌‌نویس‌ها راه انداخته بود. یکی گفته بود: «خب آدم می‌تونه تحریم کنه یا می‌تونه با قاعده‌ی اونا بازی کنه» +. این‌بار قضیه کمی فرق می‌کند. درحالی که در وبلاگستان فارسی به قول کمانگیر٬ در واکنش به مسابقه دویچه‌وله تنها دو صدای "مخالف" (انتقادی) به گوش رسیده بود٬ نارضایتی نسبت به «قواعد بازی» شرکت قدرتمند گوگل زیاد و گسترده است و "اقشار" وسیعی را شامل می‌شود. از خانم‌های با احساس دل‌نازک که کمافی‌السابق انشاهای سوزناک خود را [این‌بار در اعتراض به تغییرات گوگل] می‌نویسند٬ تا بذله‌گویان٬ لمپن‌های [گاه اهل کتاب!]٬ و روشنفکران صاحب نام گودر سابق که به جای نوشتن مقاله‌ای جهت فهم «بازی کردن طبق قاعده دیگران»٬ زیر نوشته‌های خانم‌های دل‌نازک٬ بذله‌گوهای شوخ‌طبع٬ و لمپن‌های کلاسیک‌خوان٬ روی آیکون 1+ کلیک می‌کنند. تانک گوگل با عبور از روی ما٬ ما را دوباره با هم «یکی» کرده است. دوباره «درد مشترک» از ما یک تن واحد ساخته است.

ـ عه واااااااااا ...چه خاکی به سرمون شد؟
لری آخه این چه کاری بود کردی؟

ـ مرتیکه دیوث! چرا با زندگی ما بازی میکنی؟!
plz dont do this.i love googel reader!i hate google

ـ لری پیج گرامی. ما ایرانیا از ریدر خوشمون میاد عاشق ریدر هستیم خو شوما توجه کن اگه من عشقت رو بدزدم برم باهاش پز بدم خوبه؟ نه خودت قضاوت کن خوبه؟ خو ما هم خوشمون نمیاد ریدرمون بیفته دست پلاس . جون ننه و آبجیت از این کار دست بکش و به راه راست هدایت شو.

ـ آلن ببین بچه هام به کجا کشیده شدن؟! این حرفا بلد نبودن...آلن با احساساتشون بازی نکن...آلن تو خدا پیغمبر میشناسی؟!! آلن ما سومین کشور مصرف کننده ی مواد مخدر هستیم با این کار شما مطمئنن میرسیم به صدر جدول!! آلن بچه ات عقب افتاده به دنیا میاد! نکن.... :(((((((

[صفحه پلاس مدیران گوگل را (که خیلی‌ها آن‌ها را خیلی خودمانی لری و آلن صدا می‌زنند) دیده‌اید؟ کامنت‌های بالا از این صفحات است. من در ارتباط با اعتراضات به تغییرات گودر به لینک این صفحه‌ها برخوردم. شما هم اگر ندیده‌اید٬ حتما نگاه کنید. برخورد ایرانی‌ها جالب و قابل تأمل است + و +].

برای مدیران کمپانی معظم گوگل فرقی نمی‌کند، اهمیتی ندارد که عده‌ای آدم‌های حاشیه‌ای در یک جامعه‌ی حاشیه‌ای به گودر پناه آورده‌اند. آن‌ها قدرت تصمیم‌گیری دارند و ما هیچ قدرت بازدارندگی‌ای نداریم.
گوگل به این کارها کاری ندارد. انگار نه انگار که ما خواستار دمکراسی هستیم٬ جوانان ما بیشتر از جوان‌های خیلی از ملت‌های دیگر در وب حضور دارند و کشور ما دارای هفت‌هزارسال سابقه‌ی فرهنگی‌ست.

تغییرات در گوگل رابطه‌های ما را دچار اختلال کرده است٬ و کاری از ما برنمی‌آید. طنز/ شوخی/ اعتراضیه و انشاهای احساسی واکنش‌های «ما»یی هستند که در مقابل قدرتی (خارجی) که نه نیازهای ما را می‌شناسد و نه به خواسته‌های ما وقعی می‌نهد قرارگرفته‌ایم٬ و نمی‌خواهیم به عجز و ناتوانی خود٬ به استیصال واقعی خود نگاه کنیم.
اما جای نگرانی نیست. همه چیز درست می‌شود. میراث فرهنگ کهن ما که هنوز در اذهان زنده است٬ به کمک ما می‌آید و کارها را "درست" می‌کند. یا (به زبان سمیه توحیدلو در همین ارتباط):
«ما که یاد گرفتیم عادت کنیم به هر بلایی. به این هم عادت می کنیم».

*

یکی از واکنش‌ها علیه تغییرات گوگل٬ از سوی کسی که با شناخت و توقع من از او جور درنمی‌آید٬ از سوی آرمان بود. آرمان در نتی که همخوان کرده بود نوشته بود:
«آقا یک پیشنهاد دارم جواب می‌ده به شرط چاقو!!!».
و پیشنهاد او که مورد استقبال عده‌ای نیز قرار گرفت این بود:
«مانا [نیستانی] رو پیدا کنید بگید یک کاریکاتور بکشه از این گوگل که داره با سانسورچی‌های ایرانی دست همکاری می‌ده. باور کنید سه سوت پروژه رو متوقف می‌کنند».

من ندیدم مانا نیستانی چه جوابی به این پیشنهاد داده است (هنرمندها معمولا از کارهای سفارشی گریزانند). اما انگار برای مدیران گوگل مهم است که کسی به آن‌ها بگوید: «شما با این کار رسما زیر عبای آقا رفته‌اید!». انگار که آن‌ها از ترس قرارگرفتن در کنار "جبهه شر"٬ فورا ـ در سه سوت پروژه خود را متوقف خواهند کرد.
همان‌طور که بالاتر گفتم نمی‌‌دانم مانا نیستانی واقعا کاریکاتوری خلق کرده است یا نه. احتمال آن کم است. اما شخص دیگری به نام «عرفان ق» در واکنش به پیشنهاد آرمان لینک کاریکاتوری را (که نمی‌دانم از خود اوست یا نه) زیر مطلب گذاشته است. کاریکاتوری که در آن زندگی «ما»٬ بیمار عاجز رو به موت٬ به حرکت انگشت‌های کارمند قیچی‌به‌دست صلیب سرخ جهانی وابسته است.

برای دفاع از ارزش‌ها به مجوز شورای امنیت نیازی نیست

2011-10-28T12:55:00.000-07:00

از فاینانشیال تایمز آلمان:

دبیرکل ناتو راسموسن در نشست «بنیاد علم و سیاست» (SWP) که در برلین برگزار شده بود٬ اظها داشت که عملیات آتی ناتو در خارج از مرزهای کشورهای عضو را مانند مدل عملیات لیبی مشروط به مجوز شورای امنیت نمی‌داند.

چهارچوب بحث در این نشست این بود که چه وقت حکومت‌ها حق دارند از غیرنظامیان در مقابل کشتار حفاظت کنند٬ چه کشتار به دست دولت آن‌ها باشد و چه به دست عناصری از قومیت‌های دیگر.
بنیاد علم و سیاست «اتاق فکر»ی است که به دولت آلمان مشاوره می‌دهد.
راسموسن طوری که در فاینانشیال تایمز آمده است می‌گوید٬ یک چنین مجوزی البته مفید است٬ اما «پرنسیپ‌های آشکار اخلاقی» می‌توانند به چنین عملیاتی وجاهت ببخشند. او به عنوان مثال از دخالت ناتو در جنگ کوسوو در سال ۱۹۹۹ یاد کرد که بدون چنین مجوزی صورت گرفته بود.راسموسن استدلال می‌آورد که مشروط کردن این‌گونه عملیات به مجوز شورای امنیت «در خدمت کسانی است که به ارزش‌های ما پایبند نیستند. اگر هدف موجه٬ و زیربنای حقوقی قوی باشد٬ می‌توانیم با اعمال خشونت از ارزش‌های خود دفاع کنیم».
راسموسن علیه منقدینی که ناتو را به سؤاستفاده از مصوبه شورای امنیت در مورد لیبی ( پشتیبانی فعال از انقلابیون) متهم می‌کنند گفت: «معلوم است که ما بی‌طرف نیستیم. ما در طرف مردم لیبی بودیم. اغلب مصوبه‌های سازمان ملل در نهایت جایی برای رفتار بی‌طرفانه نمی‌گذارد. این ناتو بود که یک چنین مأموریت تاریخی را پذیرفت. ما مسئول بودیم ‌که دست به عمل بزنیم٬ و دست به عمل زدیم٬ و از این طریق اعتماد به سازمان ملل را تقویت کردیم» (به آلمانی این‌جا).

نسخه اوباما

2011-10-27T10:23:00.000-07:00

به نقل از روزنامه سوئیسی Basler Zeitung :

پرزیدنت اوباما در شوی تلوزیونی جی لئون (مجری) یک بار دیگر به دفاع از نقش آمریکا در عملیات لیبی پرداخت. به گفته اوباما٬ اتحاد بین‌المللی‌ای که به سقوط معمر قذافی کمک کرد در خط اول جبهه شریک این عملیات بود. اوباما گفت: تشکیل یک اتحاد گسترده از کشورهای اروپایی و عربی جان سربازان ما را نجات داد٬ هزینه‌ها را کاهش داد و به هدف مورد نظر رسید. هیچ سرباز پیاده آمریکایی در این عملیات حضور نداشت٬ و هیچ سرباز آمریکایی هم کشته و یا زخمی نشد. پرزیدنت اوباما در ادامه گفت: فکر می‌کنم این نسخه موفقیت‌آمیزی برای آینده باشد (به آلمانی این‌جا).

پ.ن.:
پیش‌ترها در این پست به کامنت شخصی به نام طاها عزیزی که در صفحه فیس‌بوک محسن سازگارا به آن برخورده بودم٬ اشاره‌ای داشتم. نوشته بود: «سقوط حکومت قذافی بدون کشته شدن حتی یک سرباز نیروهای غربی شرایط رو برای ادامه این چنین تغییرهایی در منطقه٬ من‌جمله در سوریه و ایران آماده می‌کنه. امیدوارم این شیوه کشورهای غربی برای سرنگونی دیکتاتورهای بی‌خرد ادامه پیدا کنه».

قبلا فکر می‌کردم این کامنت‌گذار یکی از این وطن‌فروش‌های معمولی خارج‌نشینه. الان فکر می‌کنم٬ بعید نیست مشاور اوباما باشه!

ـ

2011-10-27T04:51:00.000-07:00

ـ کسانی هستند که فضای اندیشیدن انسانی شان به حدی است که آدم ها، رابطه ها، دوستی ها، دشمنی ها و حتی ازدواجشان براساس پول است. مگر نمیبینیم کسانی را که امروزه با پدرزنشان ازدواج میکنند؟! اینکار مگر برای پول نیست؟ یعنی انسان برای عزیزترین کاری که در زندگی دارد براساس ... مقدار [پولی] ... که همسرش دارد ازدواج کند. کسی که این محاسبه را میکند حتی احساسات غریزی حیوان را ندارد. هیچ وقت یک الاغ نر بخاطر پالان یک الاغ ماده و بخاطر قالیچه یا چیزی که بر پشتش است به طرف آن کشش پیدا نمی کند. وقتی که یک انسان به این صورت در میاید از آن الاغ هم پایین تر است ...*

ـ ببخشید آقا ... لطفا احترام مخاطب را رعایت کنید.

مرتبط

*علی شریعتی

تغییرات گودر بی‌فایده نیست

2011-10-24T03:17:00.000-07:00

این یه حکمت قدیمیه که هیچ چیز کاملا بی‌فایده و عاری از نکات مثبت نیست (دندان‌های سفید اسب مرده). حالا اگه اینو قبول کنیم٬ می‌‌بینیم تغییرات گودر هم در کنار نکات منفی یه نکته‌ی مثبت خوشایندی هم می‌تونه داشته باشه. حداقل دیگه با همچین چیزی مواجه نمی‌شیم:
[حتما برا شمام پیش اومده:]

روی آیتم کلیک می‌کنید٬ یهو می‌بینید احمدی نژاد جایی گفته اسرائیل نمی‌تونه یه بمب اتمی بندازه تو تهران.
بعد وحیددوصفرهفت (V@hid007) اینو شر کرده٬ یه نت‌ام بالاش گذاشته تو این مایه‌ها که:
ای خدا این اسرائیلی‌ها یه بمب اتمی بندازن تو تهران روی این دروغگو رو کم کنن.

البته پیروزی دمکراسی را به همه‌ی عاشقان دمکراسی تبریک می‌گویم

2011-10-21T04:04:00.000-07:00

اما بعید به نظر می‌رسد این جماعت تفنگ‌‌به‌دستی که هنوز به قدرت نرسیده از قتل و غارت و تجاوز و شکنجه هیچگونه پرهیز نکرده‌اند (و یکی از رهبران آن‌ها اصلن عضو القاعده بوده است) بتوانند به کمک ارتش رهایی بخش ناتو٬ و در کشوری متشکل از صدوچهل قبیله٬ چیزی بسازند که کمی به آن‌چه شما به آن عشق می‌ورزید شبیه باشد.

یه کم خودتونو کنترل کنید!

ت ِ ت ِ پ ِ ت ِ

2011-10-20T02:43:00.000-07:00

جدایی نادر از سیمین را دیدم. پیشترها در گودر به مطالب زیادی در مورد آن برخورده بودم. این نوشته‌ها در من توقعی را به وجود آورده بود که فیلم آن را برآورده نکرد.

از دست نویسندگان این نوشته‌هایی که احساس می‌کنم به من "اطلاعات" غلط و اغراق‌آمیز داده‌اند عصبانی هستم. حس می‌کنم مرا فریب داده‌اند. آیا جوگرفتگی٬ اغراق بی‌جا٬ خودشیرینی٬ عدم تأمل در توصیفات دور از واقعیت٬ خودارضایی فکری٬ یا پز روشنفکری دلیل رفتار آن‌ها بوده است؟ معلوم نیست.

از آن‌ها عصبانی‌ام٬ درحالی که می‌بایستی از راحت‌باوری خودم٬ از ضعف و ناتوانی در ساختن سپری که از ذهن من در مقابل دخالت‌ها و تأثیرات دیگران محافظت کند عصبانی باشم. وقتی آدم اعتماد می‌کند٬ دیگر حق ندارد از این که به راه گم رفته است بنالد. اگر آدم می‌خواهد سرخورده نشود باید فقط به چشم‌های خودش اعتماد کند. از قدیم گفته‌اند: اعتماد نکن تا غافلگیر نشوی. و این یعنی بی‌اعتمادی بهترین گارانتی برای غافلگیرنشدن است.

اما نه. اصلا این‌طور نیست. فیلم فرهادی حقیقتا یک شاهکار سینمایی‌ست. هیج اغراقی در کار نبوده است. و هرچه در باره آن نوشته‌اند٬ کم نوشته‌اند. هرچه گفته‌اند٬ کم گفته‌اند. خرس طلایی برلیناله این سخن را تأیید می‌کند.

وقتی آدم با یک خرس مواجه می‌شود چه اتفاقی می‌افتد؟
شما را نمی‌دانم. من زبانم بند می‌آید.

۱۹: نمره انشای ترمه

2011-10-19T07:03:00.000-07:00

«... وقتی پسرعموی من به قصد تحصیل راهی خارج شد٬ از پشتوانه مالی پدرش که می‌توانست موفقیت آتی او را پشتوانه کند مطمئن بود».

یک ایده خوب برای نشخوارکنندگان ادبیات و جلقی‌های حرفه‌ای کتاب‌دوست

2011-10-15T02:26:00.000-07:00

«کتاب‌های خاطره‌ساز»، فراخوانی است برای ادای احترام به کتاب‌هایی که، گرچه در کتابخانه در کنار دیگر کتاب‌ها قرار می‌گیرند، اما تجربه‌ی مطالعه‌ی آنها، تجربه‌ی زیستنی دگر گونه است.

در زندگی همه‌ی ما، که بخشی از روز را در میان کتاب‌ها می‌گذرانیم. کتاب‌ یا کتاب‌هایی هستند که بیشتر از بقیه به لحظه‌هایمان عمق داده‌اند. کتاب‌هایی که گاه مرز خیال و واقعیت را برایمان کم‌رنگ کرده‌اند و زندگی روزمره‌مان را تحت تاثیر قرار داده‌اند. کتاب‌هایی که تبدیل شده‌اند به نشانه‌ی برهه‌ای از زندگی یا بخشی از شخصیت ما و کتاب‌هایی که گاه بنیان چندین ساله‌ی اندیشه‌مان را به یکباره لرزانده‌اند.

حال، برای خاطرِ این دست کتاب‌ها و ضبط تجربه‌های ناب شما به هنگام مطالعه‌ی آنها، «فرهنگ‌خوان»، فضایی را فراهم آورده تا خاطره‌ی مطالعه‌ی این کتاب‌ها را برای دیگران تعریف کنید و به این بهانه، طعم آن لحظات را دوباره مزمزه کنید.

اندکی صبر سحر نزدیک است

2011-10-13T03:53:00.000-07:00

تا فردا٬ شاد٬ پیروز٬ موفق و سرافراز باشید.
به امید پیروزی ایران و ایرانی!

شما هم برا بعضی از آلبومای موسیقی٬ به جای عنوان اصلی‌شون٬ یه «اسم خصوصی» دارید؟

2011-10-11T06:34:00.000-07:00

مثلا من به این آلبوم «سفر به دیگر سو»ی ناظری میگم آلبوم «درعاشقی پیچیده‌ام».
یا اون آلبومی که چون خیلی وقته گوش نکردم٬ اسم اصلی‌ش دیگه یادم نیست٬ اما ـ یادش بخیرـ بهش تو دلم می‌گفتم آلبوم «سینه کرده‌ام بستر/ تا بر آن بیاسایی».

الان با خودم فکر کردم٬ این «یادش بخیر» نوعی «خدا بیامرز» نیست؟ دیدم چرا٬ خدا بیامرز برا آدمی میگیم که درگذشته٬ یادش بخیر برا دورانی که گذشته.

ناله سر کن/ ناله بس کن

2011-10-10T04:40:00.000-07:00

تعریف تقدیرگرایی کمابیش آشناست. ورای این چیزهایی که در عالم واقع می‌بینم٬ چیزی موجود است به نام «سرنوشت». نظمی ناشناس که خصوصیت اصلی آن این است که ورای فهم ماست و اراده ما در آن تغییری ایجاد نمی‌کند. البته در «فرهنگ عامه» ابزاری برای دخالت در این نظم موجود است. از شله‌زرد نذری مامان‌ها که برخی از دانشگاه‌دیده‌های ما قبولی خود در کنکور را مرهون آن می‌دانند٬ و بستن پارچه به ضریح و یا به شاخه‌های درختان مقدس/ تا برپایی انواع مراسم و مناسک عمومی (معمولا پرآه و ناله/ و عجز و لابه‌) جملگی راه‌هایی هستند برای دخالت در نظم موجود اما غیرقابل فهم مذکور.

این‌جا بحث ما این نیست که آیا یک چنین نظمی موجود است یا نه. معتقدان و منکران چنین نظمی از قرن‌ها پیش بوده‌اند و در قرن‌های آینده نیز خواهند بود. اما فرق شرایط امروز با قرن‌های پیش این است که امروز می‌دانیم رخ‌دادن/ یا رخ‌ندادن خیلی از وقایع در گذشته اشتباها به وجود نظم یادشده مرتبط دانسته می‌شده است. به ویژه در اثر سقوط نظام‌های شاهی که وجاهت الهی داشتند و منطبق بر تقدیر و نظم مورد بحث پنداشته می‌شدند٬ این آگاهی پدید آمد که مناسبات اجتماعی ربطی به تقدیر ندارد٬ و می‌شود آن‌ها را بر اساس اراده‌ی جمعی اعضای یک جامعه تغییر داد. همان‌طور که می‌توان با ایجاد سد مانع سیل و خشکسالی شد٬ همان‌طور هم می‌توان با فهم مناسبات اجتماعی‌فرهنگی در ساختارهای جامعه دست برد و آن‌ها را اصلاح کرد.
و این درست برعکس ذهنیت تقدیرگرا و روحیه منفعل مردمی است که خود را فاقد این قابلیت و توانایی می‌بینند که در تغییر یا اصلاح مناسبات پرمحنت و مرارت قدمی بردارند. آن‌چه باعث مرارت است٬ برای صاحبان این ذهنیت گردش چرخ جبار روزگار است که جایی برای اختیار آن‌ها نمی‌گذارد. آن‌ها می‌توانند از دست روزگار ناله کنند. می‌توانند نذر یا دعا کنند٬ اشک بریزند و نفرین کنند. یعنی "کار"هایی که برای انجام آن لازم نیست به فکر و اندیشه٬ و همین‌طور به نشیمن‌گاه خود تکانی بدهند. کافی‌ست همان‌طور نشسته روی دشک‌چه یا صندلی٬ در کنار یک استکان چای (و در صورت امکان/ مقداری جنس خوب زاهدان) و البته به همراهی استاد شجریان زمزمه کنند که چه بدکرداری ای چرخ٬ سر کین داری ای چرخ و الخ.
من نمی‌دانم وقتی مرحوم بهار در حال نوشتن این جمله بود که «ای خدا، ای فـلک، ای طبیعت، شام تاریک ما را سحر کن» به چه چیزی فکر می‌کرد٬ در حالی که بایستی می‌دانست که خداوند عزوجل می‌فرماید «از تو حرکت»٬ و از دست فلک و طبیعت هم که کاری برنمی‌آید.
من نمی‌فهمم چطور امروز "فرهیخته" ایرانی در مراسم تخدیرکننده مرغ‌سحرخوانی با افتخار شرکت می‌کند٬ از جور «چرخ» ناله و فغان سرمی‌دهد٬ آن را نفرین می‌کند٬ در حالی که فرزانه نیشابور٬ فخر فرهیختگی ایرانی (که تقویم‌نگار و متخصص امور افلاک و اجرام سماوی هم هست) صراحتا به او می‌گوید: نابه‌سامانی‌ها را با چرخ نکن حواله/ که اندر ره عقل٬ چرخ از تو هزار بار بیچاره تر است.

علامت جدید

2011-10-08T03:41:00.000-07:00

..

کپی‌رایت این علامت از من است! ©
امروز دیدم در کنار علامت‌های :) :دی :( و :| و امثالهم٬ جای یک علامت برای فعل با اهمیت «شانه‌بالاانداختن» خالی‌ست.
به گمانم با خلق این علامت دین خود را به وب ایرانی ادا کرده‌ام :دی
حالا اگه کمک کنید یک علامت هم برای «لب‌ورچیدن» به معنی «به من چه» درست کنیم٬ خیلی خوب میشه. آخه این چیزا به فکر آلمانیا نمیرسه. اونا به نیازهای ما توجهی ندارن.

اختلاس؟ خب که چی؟

2011-10-07T09:29:00.000-07:00

ـ دوستی در یک کانال آلمانی برنامه‌ای دیده بود که با بچه‌ها (هفت‌هشت ساله) مصاحبه می‌کردند. در این برنامه از بچه‌ها این سؤال پرسیده می‌شده که می‌خواهند چه‌کاره شوند [به آلمانی: وقتی بزرگ شدی می‌خوای چی بشی؟] طرح این سؤال برای بچه‌ها در سنین مختلف بخشی از برنامه پرورشی مدارس و دبیرستان‌های این‌جاهاست. درگیرکردن اذهان بچه‌ها و نوجوانان با مسئله شغل و کار باعث ایجاد خودآگاهی نسبت به «کار» و شکل‌گیری تصاویر و تصوراتی از «آینده شغلی» نزد آنان می‌گردد.

[چندسال پیش گزارشی خواندم در مورد یک پروژه جامعه‌شناسی با موضوع «جایگاه پول در ذهنیت بچه‌های خردسال». این‌ها معتقد بودند که والدین آن‌ها «پول» را از خودپرداز بانک‌ها که در خیابان‌ها هستند می‌گیرند. آن‌ها فکر می‌کردند که وقتی آدم‌ها بزرگ می‌شوند دولت به هر کدام از آن‌ها یک کارت پلاستیکی می‌دهد که هروقت به پول احتیاج داشتند از خودپردازها پول دربیاورند!
اگر می‌خواهید از اهمیت تصحیح این تصور مطلع شوید٬ به این فکر کنید که زندگی شما با بچه یا بچه‌هایی که این‌طور فکر می‌کنند٬ چه تفاوت‌هایی می‌تواند داشته باشد با زندگی با بچه‌هایی که به آن‌ها یاد داده می‌شود که والدین بایستی برای این پول کار کنند و این‌طور نیست که هر وقت لازم بود به سراغ خودپرداز بروند].

برگردیم به آینده شغلی: دوست یادشده تعریف می‌کرد که هر کدام از بچه‌ها برای سؤال بالا جوابی داشتند. یکی می‌خواست خلبان شود٬ یکی هنرپیشه٬ دیگری لکوموتیوران یا مأمور آتش‌نشانی٬ یکی دیگر می‌گفت وقتی بزرگ شود می‌خواهد در نجاری پدرش کار کند٬ یکی دیگر در مکانیکی پدرش و ...
دوستم می‌گفت دوتا از بچه‌ها در جواب «می‌خوای در آینده چی بشی»٬ (بدون اشاره به شغل مشخصی) جواب دادند: «پولدار».
و جالب این‌که: هر دوی این بچه‌ها ایرانی بودند.

[به این می‌گویند «تولید مثل» ایرانی. نوعی اسکن فرهنگی ژنتیک!].

ـ یک خاطره دارم از سال‌ها پیش. در یک مهمانی در وین با یک آقای ایرانی تحصیل‌کرده‌ای آشنا شدم که به مسافرت تفریحی آمده بود. آن روزها در ایران اتفاقی افتاده بود که اذهان عمومی را به خود مشغول کرده بود. شاید یادتان باشد: گفته می‌شد شخصی یا عده‌ای یک کامیون طلا را تحت عنوان «آهن‌پاره» از مرز خارج کرده‌اند. مرد مذکور قطعه شعری در ارتباط با همین ماجرا خواند که نمی‌دانم از خودش بود یا نه. اما یادم هست که شعری بود پرتوپ و تشر٬ آرمانی و به شدت اخلاقی‌ در مذمت فساد. اواخر شب که سرش کمی گرم شده بود٬ برای من از زرنگی خود تعریف کرد که چگونه موفق شده بود با استناد به گواهی قلابی‌ای که دوستان پزشک او صادر کرده بودند و با دخالت آخوند محل٬ برای «سفر درمانی» چندهزار دلار ارز دولتی بگیرد. من در این تردید ندارم که یک چنین شخصی٬ اگر طوری به چند انس از طلاهای دولتی دست‌رسی داشته باشد که بالاکشیدن آن او را به خطر نیاندازد٬ یک ثانیه هم وقت تلف نمی‌کند. او جزو اکثریت بزرگ «زرنگ‌ها»ست. و زرنگی ایرانی با هیچ چسبی به شرافت نمی‌چسبد.

ـ در وب به مطالب زیادی برخورده‌ام که در آن‌ها زن‌های جوان ایرانی مستقیم و غیرمستقیم به معیارهای انتخاب همسر اشاره‌هایی داشته‌اند. معیار اصلی این است: «پول‌دار باشد» [و معیار مردها برای زن ایده‌آل: «خوشگل باشد»]. به معیارهایی نظیر: «مرا بفهمد»٬ «حرمت مرا حفظ کند»٬ «استقلال مرا به رسمیت بشناسد»٬ «وفادار باشد»٬ «درست‌کار و باشرف باشد» و ... برنخورده‌ام.

میلاد:
خوشبختانه اونقدر خوشگل نیستیم که کسی فقط به خاطر قیافمون عاشقمون بشه
وباز هم خوشبختانه اونقدر پولدار نیستیم که کسی به خاطر پولمون عاشقمون بشه
اما بدبختانه هیچ دلیل دیگه ای هم نداریم که کسی عاشقمون بشه .

پانومی:
مردی در سالن بدن سازی از مربی خود می‌پرسد:
ـ با كدام دستگاه كار كنم؟ می‌خواهم آن دختر زیبا را تحت تاثیر قرار بدهم.
مربی گفت: از دستگاه خودپرداز بیرون سالن استفاده كن!

ـ شما هم این خبر را شنیدید؟ منظورم خبری‌ست که اخیرا در مورد رفتار یکی از نخبه‌های ایرانی متخصص آی‌تی در گودر منتشر شد٬ که با ورود به حساب‌های بانکی مردم مبالغ هنگفتی از آن‌ها سرقت کرده بود؟

ـ به نظر شما چنددرصد از کسانی که در چنددهه اخیر پولدار شده‌اند٬ از راه شرافت‌مندانه ثروت‌ خود را کسب کرده‌اند؟
در میان عده‌ای که من آن‌ها را می‌شناسم٬ اکثریت قاطع با «زرنگ»هاست.

محسن:
زشت‌ها و فقیرها همیشه موجودات اضافی حیات بوده‌ن. همیشه محکوم به شکست. دنیا دوس داشته اونا بازنده باشن٬ باید همه بازنده‌‌شدنشونو میدیدن همیشه. با خفت و خواری رسیدنشونو. تحقیر شدنشونو. بدون این امکان نداشته. چرخ دنبا نمیگشته. همه جا و به هر نحوی باید همه بهشون یادآوری می‌کردن و بکنن که زیادی‌ان. نباید دوس داشته بشن. نباید دوس داشته باشن. ...

ـ سیامک گلشیری در «من عاشق آدم های پولدارم»:
دختر گفت‌: «خیلی‌ كیف‌ می‌ده‌ آدم ‌بشینه‌ پشت‌ این‌ ماشینو و تو این‌ اتوبان‌ از كنار بقیة‌ ماشین‌ها رد بشه‌ و جیپ‌سی‌كینگز گوش‌ بده من‌ عاشق‌ ماشین‌های‌ شیك‌ و مدل‌بالام‌. عاشق‌ رستوران‌های ‌درجه‌ یك‌ بالای‌ شهرم‌. عاشق‌ بهترین‌ غذاهام‌. عاشق‌ مسافرتم‌. عاشق ‌اینم‌ كه‌ برم‌ تو یه‌ ویلای‌ بزرگ‌ نزدیك‌ دریا تو رامسر ... عاشق‌ اینم‌ كه‌ وقتی‌ دریا طوفانی‌یه‌، تو ساحلش‌ قدم‌ بزنم‌ و صدف‌ جمع‌ كنم‌. ... عاشق‌ اینم‌ كه‌ یه‌ ویلای‌ بزرگ‌ تو اون‌ خیابون‌ نزدیك‌ ساحلش‌ داشته‌ باشم‌. از اون ‌ویلاهایی‌ كه‌ از تو بالكنش‌، دریا پیداس‌. صبح‌ زود پاشی‌ بری‌ تو ساحل‌ و تموم‌ ساحلو قدم‌ بزنی‌. بعدش‌ هم‌ برگردی‌ تو ویلا، یه‌صبحانه مفصل‌ بخوری‌ و دوباره‌ بخوابی‌. تا لنگ‌ ظهر بخوابی‌. بعدش ‌هم‌ پا شی‌ ناهار بخوری‌ با یه‌ عالم‌ بستنی‌ توت‌فرنگی‌. بعد تا عصر بشینی‌ فیلم‌ ببینی‌ و موسیقی‌ گوش‌ بدی‌. عصر هم‌ بزنی‌ بیرون‌. ... وقتی می‌شینم تو یه همچین ماشینی٬ خیلی احساس خوبی بهم دست میده. من عاشق آدم‌های پولدارم. جدی می‌گم. عاشق آدم‌های پولدارم».

از آرزوهای یک زن:
راستش را بگویم . دلم می‌خواهد یک مرد پولدار من را بگیرد. تفریحم این باشد که بروم دبی توی پاساژها بگردم و لباس بخرم. هی لباس بخرم. با کفش. با دستمال گردن که خیلی دوست دارم. و جوراب‌های ساق‌بلند رنگی که عاشقشانم. با گوشواره. یکی دو تا گردن بند. با عطرهای خیلی خوش‌بوی گران‌قیمت همین‌جوری پس پس بزنم به خودم. بی‌نگرانی. تمام شد یکی دیگر می‌خرم. حتی بیشتر. ده تا دیگر [نمی‌دانم باید این نوشته را آیرونیک خواند یا نه٬ اما چون ذهنیتی که این جا معرفی می‌شود مورد نظر است٬ فرقی نمی‌کند].

ـ من در ایران شخصی را می‌شناسم که آدم شرافتمندی است و پست حساس و "خوب"ی دارد. «خوب» را در گیومه گذاشتم٬ زیرا از نظر دیگران مقام او به این خاطر خوب است که به او این امکان را می‌دهد که در عرض مدت کمی «بار خود را ببندد». می‌گفت که همکاران او٬ چه آن‌ها که بالاتر هستند و چه آن‌ها که پست پایین‌تری دارند٬ او را آدمی احمق و دست‌وپاچلفتی می‌دانند. می‌گفت خویشاوندان٬ دوستان و آشنایان هر کدام به طریقی سعی می‌کنند به من بفهمانند که جایی که همه دزد هستند٬ اصرار بر شرافت نوعی حماقت است. می‌گفت دردناک‌تر از همه این است که همسر او («این زنی که با من سر بر یک بالش می‌گذارد») نیز در این سرکوفت همگانی یار دیگران است.

ـ آدم پول‌دار مورد احترام و توجه قرار می‌گیرد و در بازار بورس جهانی گوشت‌ تازه نیز از جمله خریداران موفق است. کسی نمی‌پرسد که او این ثروت را چطور به دست آورده است. کم نیستند خانم‌هایی که اصلا علاقه‌ی بخصوصی به این جنبه از ماجرا ندارند و آماده‌اند هرآینه به سلامتی «او» دامن مهر خود را ... [آخه این‌جا خانواده نشسته!].
بسیاری از مردها هم در عین حال که در ظاهر تملق پولدارها را می‌گویند٬ به عنوان رقیب نسبت به آن‌ها حسادت می‌ورزند/ و از آن‌ها بیزارند. نه به دلایل اخلاقی٬ بلکه به این دلیل که چرا خود نتوانسته‌اند مانند آن‌ها زرنگ باشند ["اخلاقی‌تر"ها معمولا وقتی در محافل خودمانی از دزدی بزرگی باخبر می‌شوند٬ با لبخند می‌گویند: دمش گرم!].

مرتبط

غم آخرتون باشه

2011-10-06T02:16:00.000-07:00

2011-10-03T01:22:00.000-07:00

سبیل نیچه٬ ماه‌گرفتگی پیشانی گرباچف و عینک دودی کیارستمی.
بین این سه‌تا٬ از همه جالب‌تر پیپ عباس‌معروفی‌ست.

ویست‌سیت و زی‌زی

2011-10-02T02:33:00.000-07:00

فکر مرحوم هدایت خیلی به نیاکان ما مشغول بود. او در حرکت خود به سوی گذشته‌ها٬ نزد ساسانیان توقف نکرد و خیلی عقب‌تر رفت:
تا گله میمون‌هایی که در دامنه دماوند زندگی می‌کردند/ تا دوره‌ای که اجداد ما سر درخت بودند.
در داستان «پدران آدم» گفتگویی هست بین دو میمون جوان به نام‌های ویست‌سیت و زی‌زی. ببینید ویست‌سیت (ماده) در یک شب مهتابی به میمون نر چه می‌گوید:
«زی‌زی واوو ... زی‌زی ... واوو».

نفهمیدید؟ چطور خودتان را ایرانی می‌دانید اما زبان نیاکان خود را نمی‌فهمید؟ :دی

هدایت در داستان مذکور برگردان این جمله را به فارسی امروز در اختیار ما می‌گذارد:
«زی‌زی من تو را دوست دارم ... زی‌زی ... من تو را دوست دارم».

هتل گوانتانامو

2011-09-26T05:26:00.000-07:00

دیک چینی گوانتانامو را «تأسیساتی عالی» نامید٬ که «زندگی بسیاری از زندانیان در آن بهتر از زندگی در کشورهایشان است» +

کتاب کتاب

2011-09-25T06:34:00.000-07:00

هرازگاهی بعضی‌ها کتابی را که خوانده‌اند٬ به همراه گوشه‌هایی از فهم خود از آن٬ و (به ندرت) انتقادهایی که به نظرشان رسیده است٬ در وبلاگ خود در اختیار عموم می‌گذارند. من به عنوان مخاطب خود را وامدار این افراد می‌دانم.

اما یک جماعت عقب‌افتاده‌ای هم هستند که دایما ورد «کتاب‌کتاب» می‌خوانند. کتاب فلان است٬ کتاب بیسار است. این شاهکار است/ آن شاهکار است. و گاه حتی گستاخی و وقاحت را به حدی می‌رسانند که مخاطب را به خواندن این یا آن کتاب توصیه می‌کنند. می‌گویند: کلاسیک‌ها را باید خواند! می‌گویند٬ این را بخوانید٬ آن را بخوانید. می‌گویند: کسی که داستایوفسکی نخوانده باشد٬ نصف عمرش فناست.
بعد وقتی با کمی تأمل چرخی در نوشته‌های دیگر او می‌زنید٬ می‌بینید٬ اگر او کلاسیک‌ها را خوانده است٬ اگر او داستایوفسکی خوانده است٬ پس چرا این‌قدر سطحی و احمق است؟ اگر این طور است٬ باید گفت: پناه برخدا/ از شر داستایوفسکی و کلاسیک‌ها.

یا یکی دیگر را می‌بینید از این جمله‌ها ورد زبانش است که «من با جرج اورول زندگی می‌کنم!» یا «من مزرعه حیوانات را خورده‌ام!»٬ اما از کنار عبارت «دخالت بشردوستانه ناتو»/ یا «جامعه جهانی» طوری رد می‌شود که از کنار عبارت «کله‌پاچه فروشی آق مظفر». یکی نیست به این ابله‌ اهل مطالعه بگوید٬ اگر اورول نتوانسته است نگاه تو را نسبت به تحمیق و دستکاری واقعیت از طریق زبان تیز کند٬ پس بهتر می‌بود به جای خوردن کتاب «مزرعه حیوانات» گه می‌خوردی.

عرعر هم کرد؟

2011-09-24T04:07:00.000-07:00

نامجو ده‌ها بار مصرع «صنما جفا ر‌ها» را با لحن‌های گوناگون و حتی طنزآلود تکرار کرد و با این ترفند ... به سنت‌های تثبیت‌شده موسیقی ایرانی لگد زد.

2011-09-24T03:24:00.000-07:00

امروز در خواب و بیداری دم صبح٬ فکری توی سرم بود که وقتی با ماوس روی آن می‌رفتم٬ قرمز می‌شد.

خط و نشان/ خط و ربط

2011-09-23T05:17:00.000-07:00

رسانه‌ در دمکراسی‌ها امتداد دست قدرت نیست٬ رسانه‌ها که در کنار سه‌قوه اداره‌کننده کشور٬ «قوه چهارم» نامیده می‌شوند٬ بایستی مستقل از قوا و کانون‌های دیگر قدرت٬ واقعیت‌ها را به جامعه واگذار کنند.
در حالی که ساختارهای قوای سه‌گانه به کمک قوانین سفت‌وسخت طوری بناشده است که یک‌دیگر را کنترل کنند٬ «قوه چهارم» به عنوان نماد آزادی بیان از آزادی عمل بیشتری برخوردار است. اصل پایبندی به عینیت٬ یا همان اصل رعایت بی‌طرفی تنها ابزاری است که با توسل به آن می‌توان/ باید در کار رسانه‌ها چندوچون کرد٬ آن‌ها را مورد پرسش قرارداد٬ از آن‌ها بازخواست/ یا آن‌ها را نقد کرد.

پس از نمایش فیلم مستند «خط و نشان رهبر» توسط بی‌بی‌سی مهدی جامی در وبلاگ خود پستی نوشته است که عنوان جالبی دارد: «خط‌ ونشان بی‌بی‌سی برای رهبری خامنه‌ای».

جالب از این نظر که «خط و نشان کشیدن» به معنی تهدید کردن است٬ و معمولا قدرت‌ها هستند که یکدیگر را تهدید می‌کنند. تهدید رئیس‌جمهور آمریکا را یادمان هست. فرمانده نیروی نظامی آمریکا در منطقه٬ سارکوزی٬ ناتو و نتانیاهو هم خط و نشان کشیده‌اند٬ اما تا به حال شاهد نبوده‌ایم که یک بنگاه خبری رهبری کشوری را تهدید کند.

اما عنوان نوشته جامی٬ تنها بخش جالب نوشته او نیست(!). پاراگراف آخر این نوشته نیز بسیار تأمل‌برانگیز است٬ و یک‌بار خواندن آن کافی نیست. او که مستند بی‌بی‌سی را یک «کار مستند تلوزیونی» به حساب نمی‌آورد٬ از نظر سیاسی نکته‌ای را در این مستند می‌بیند که «به لحن آن و شیوه نگاه‌اش به خامنه‌ای بر می‌گردد». می‌گوید:
«در این گزارش بلند به نظرم برای اولین بار بی‌بی‌سی فارسی از آن بی‌طرفی خاص خود خارج می‌شود و خامنه‌ای را به اقتدارگرایی و سرکوب مخالفان انگشت نما می‌کند.
این موضوع از نظر سیاسی مهم است و می تواند بازتاب مرحله تازه‌ای از سیاست‌گذاری بریتانیایی برای مقابله آشکار با رهبری خامنه‌ای باشد».

[مهدی جامی به عنوان منقد بی‌بی سی؟ حقیقتا که این تصویر غیرمترقبه است!] این رادیکال‌ترین نقدی بود که از مهدی جامی انتظار آن را داشتم٬ آن‌قدر خلاف انتظار٬ که هنوز هم کاملا به فهم خود از آن‌چه او می‌گوید٬ مطمئن نیستم. او بی‌بی‌سی را به خروج از بی‌طرفی متهم می‌کند. محتاطانه به ما می‌گوید این مستند می‌تواند نشانه فصل جدیدی از سیاست بریتانیا در قبال ایران باشد. نباید از نظر دور داشت که گوینده این سخن به عنوان متخصص رسانه با سازوکار ‌بی‌‌بی‌سی از نزدیک آشناست٬ و پیشترها در رادیوزمانه صاحب همان پستی بوده است که امروز صادق صبا در بی‌‌بی‌سی دارد.

جامی در پیامگیر وبلاگ خود از این نیز فراتر رفته و می‌گوید٬ چنین سیاست گذاری‌هایی با اطلاع مدیریت بی‌بی‌سی فارسی انجام می‌شود.
شخصی در پیامگیر سیبستان از او می‌‌پرسد:
«شما با آن‌که خود در بی‌بی‌سی کار کرده‌ای و ازنحوه کار درون آن آگاه هستی٬ آیا واقعا فکر می‌کنی مثلا مطالبی که در یک برنامه مستند بیان می‌شود٬ بیان‌کننده دیدگاه یا رویکرد تازه سیاست خارجی بریتانیا به ایران است؟ آیا واقعا معتقد هستی این برنامه "بازتابی" است از تصمیم بریتانیا برای مقابله با رهبر ایران؟ یا فقط بیان‌کننده تیم سازنده مستند؟ یعنی به زبان ساده‌تر مثلا مستندساز و تهیه‌‌کننده رفته‌اند و خط و ربط گرفته‌اند که چه بسازند؟».

پاسخ جامی جالب است:
«اگر توجه کرده باشید نام صادق صبا رئیس تلوزیون فارسی هم در تیتراژ آمده است. به نظرم این نشان می‌دهد هر خط و ربطی در آن هست مورد تأیید صادق صبا بوده است. این خود به خود معنادار است».

به عبارتی دیگر در مستند بی‌بی‌سی خط و ربطی موجود است که فقط حاصل ذهنیات تیم سازنده آن نیست٬ زیرا صادق صبا هم پای آن را امضا کرده است. [آیا بریتانیا به صادق صبا اجازه می‌دهد بر اساس میل و اراده خود «سیاست‌گذاری بریتانیایی» را برای منطقه‌ای با اهمیت که در کانون بزرگ‌ترین بحران دوران حاضر قرار دارد٬ تعیین کند؟ جواب این سؤال روشن‌تر از روشن است].

یادداشت کوتاه جامی یک نکته دیگر هم دارد که آن نیز شایسته توجه است. جامی گذشته از اعلام گمانه خود مبتنی بر آغاز مرحله تازه‌ای از سیاست بریتانیایی٬ این «آغاز» را نامگذاری هم می‌کند:
انگشت‌نمایی خامنه‌ای به اقتدارگرایی و سرکوب مخالفان.

«انگشت‌نماکردن» یعنی چه؟ سیاست بریتانیایی از «انگشت‌نماکردن خامنه‌ای» چه هدفی را پیگیری می‌کند؟ این کار چه فایده‌ای دارد؟
دلم می‌خواهد به این پرسش‌ها بپردازم٬ اما هنوز معلوم نیست مستند بی‌بی‌سی «فقط» برای مصرف در داخل ایران درست شده است٬ یا این «خط و نشان» آغاز تبلیغاتی است که دامنه آن به رسانه‌های غربی هم کشیده خواهد شد. [آیا مستند بی‌بی‌سی برای مخاطبان ایرانی حرف جدید و با اهمیتی داشت که خود آن‌ها از آن مطلع نبودند؟]. در صورتی که فرض دوم درست از کار درآید٬ می‌توان در این مورد حرف زد.

پ.ن.:
امروز پارسا به نکته‌هایی در مورد حضور مهدی خلجی در کنگره آمریکا اشاره کرده است که این فرض را برای من تقویت کرد:

«مهدی خلجی در كنگره آمریكا حاضر شده و گزارشی در مورد وضعیت حقوق بشر و راهكارهای پیشنهادی برای زیر فشار بیشتر قرار دادن مقامات كلیدی جمهوری اسلامی بر سر این موضوع، اصطلاحاً تحت عنوان شهادت اقامه كرده است. چند نكته سردستی و داغاداغ و در حاشیه می‌نویسم:

الف) اینكه در زمینه حقوق بشر به ایران فشار وارد كنند ایده خوبی است اما اینكه آنرا به پرونده هسته‌ای ایران و تروریسم بچسبانیم، خیلی موافق نیستم. بحثش هم مفصل است كه شاید وقت دیگری بنویسم.
ب) یك نكته جالب اینكه اسامیی كه مهدی خلجی در مرحله اول اعلام كرده، دقیقاً همان افراد اعلام شده در مستند بی‌سابقه و جنجالی بی‌بی‌سی "خط و نشان رهبر" هستند، به نظر نمی‌آید كه مهدی خلجی از روی دست بزرگمهر شرف‌الدین تقلب كرده باشد، بیشتر عكس قضیه درست‌تر بنظر می‌آید!
پ) در این میانه ظاهراً نوعی هماهنگی سازمانی دارد بین لندن و واشنگتن ایجاد میشود و علیرغم جدی نگرفتن اولیه از دید بنده، ظاهراً مستند بی‌بی‌سی چندان هم اتفاقی و بی‌منظور به نظر نمی‌آید. از این واقعه البته استقبال نمیكنم».

احساس می‌کنم مهدی خلجی یکی از چهره‌هایی است که بایستی به نقشی که در آینده ایفا می‌کند بیشتر فکر و توجه کنیم. بخصوص این‌که او در سخنان خود در مستند بی‌بی‌سی اعلام کرد که مشغول نوشتن زندگینامه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای است. و این برای من نکته جالبی بود.
ایرانی‌های مقیم کشورهای غربی زندگینامه‌های گاه چندصدصفحه‌ای دیکتاتورها٬ از جمله صدام و قذافی را می‌شناسند. آیا کتابی که خلجی مشغول نوشتن آن است از این نوع کتاب هاست؟ این را آینده معلوم خواهد کرد. اما کاربرد این نوع کتاب‌ها که پیش از رویارویی مستقیم با دشمنان آمریکا/ با کشورهایی که آمریکا با آن‌ها دشمنی می‌ورزد منتشر می‌شوند این است که شهروندان غربی را با "واقعیت" مناسبات مخوف قدرت در کشور مورد نظر آشنا ساخته و افکار عمومی را با خود همراه کند. دخالت بشردوستانه‌ی ناتو بدون قانع‌کردن افکار عمومی تقریبا ناممکن است. گذشته از این٬ کتاب‌های یادشده یک خاصیت دیگر هم دارند: این کتاب‌ها با ایجاد تشخص برای دیکتاتور مقتدر سرکوبگر٬ به دشمن (طوری که آلمانی‌ها می‌گویند:) «چهره» می‌دهد. او را «نشان» می‌کند٬ و این یکی از معناهای «انگشت‌نماکردن» است.

دل‌خـَش‌خـَشی‌ها

2011-09-22T02:41:00.000-07:00

آن‌ها عاشق وقایع و نوشته‌های دلخراشند. این واقعه دل آن‌ها را می‌خراشد. آن واقعه دل آن‌ها را می‌خراشد. همه‌چیز دل آن‌ها را می‌خراشد. فرقی نمی‌کند که با یک واقعه اجتماعی مواجه‌ایم٬ شاهد یک حادثه زیست‌محیطی هستیم٬ یا خواننده قصه جدایی دو دلداده‌: داستان غمناک مرغ عشق مهاجری که متأسفانه به تورنتو پرواز کرده است.

حالا این یعنی ما با این دل خراش‌خراش‌مان خیلی حساس‌ایم؟
نه٬ این‌طور نیست. عکس این ادعا درست است. این نشانه حساسیت نیست٬ این نشانه‌ی کرختی‌ست: کسی که تا واقعه‌ای دل او را مجروح نکند٬ حساسیت او را برنمی‌انگیزد٬ آدم کرختی‌ست. برای جلب توجه یک آدم حساس همین که یک موضوع خراش کوچکی به فکر او بدهد کافی‌ست.

ناز نفسش!

2011-09-17T06:47:00.000-07:00

«من واقعا به وجود او افتخار می‌کنم و انگشت به دهن مانده‌ام که این همه نفس را از کجا آورده است زیرا من که پدرش هستم نفسم می‌گیرد ولی او به راحتی این کار را انجام داده است».

جملات بالا برگرفته از سخنان سلطان آواز ایران محمدرضا شجریان در مورد فرزندش همایون است. سخنانی که برای من به هیچ وجه غیرمترقبه و غافل‌گیرکننده نیست [برای شما هست؟]. و مناسب‌ترین واکنش نسبت به آن٬ از نظر من این است:
ـ خب٬ ناز نفسش!
چرا؟ زیرا نفس همایون چه کم/ یا زیاد به ما مربوط نیست. آن‌چه به ما مربوط می‌شود این است که آیا آثار او می‌تواند مورد رضایت وپسند ما قرار بگیرد یا نه. در این قضیه داوری نهایی کار گوش‌های ما است. باقی قضایا به ما مربوط نیست. اما اگر بپرسیم «شجریان دارد چه می‌گوید؟»٬ از خط قرمزی گذشته‌ایم که مانند همه خطوط قرمز نگهبان دارد. نگهبانانی که حضور و رفتار آن‌ها فورا توجه ما را به این موضوع مهم جلب می‌کنند که:
«این‌جا ایران است».
آن‌ها معتقدند خیلی واضح و آشکار است که در این سخنان رابطه پدر/ فرزندی هیچ دخالتی ندارد و استاد دارند حقیقت روشن و آشکاری را بیان می‌فرمایند٬ و کسی که زیر نور آفتاب دلیل آفتاب را می‌پرسد٬ حتما نیت بخصوصی دارد.
البته خدا را شکر که ایران فقط این‌ها نیستند. کسان دیگری هم جزو این «ایران» هستند٬ که تعداد آن‌ها کم است٬ در اقلیت هستند٬ اما هستند. منظورم افرادی‌ست با تصورات امروزی و تروتازه که مناسبات گله‌ای را نمی‌پسندند٬ حاضر به پی‌روی بی‌چون‌وچرا از جمع نیستند٬ مناسبات اربابی در آن‌ها بیزاری ایجاد می‌کند و نسبت به بروزات آن از خود واکنش نشان می‌دهند. افرادی که زبان درآورده‌اند٬ و دیگر کسی/ هیچ‌کس از شر آن‌ها مصون نیست.
در سرخط خبر آمده است که شجریان با اظهارات خود به «تمجید» از صدای فرزندش پرداخته است. او را ستایش کرده است. اما نگه‌بانان می‌گویند٬ نه خیر! سخن شجریان ربطی به رابطه خونی او با فرزندش ندارد٬ بلکه ما این‌جا شاهد نظر تخصصی یک متخصص در عرصه تخصصی او هستیم. یعنی رابطه شجریان با فرزند خود در این مورد بخصوص مانند رابطه یک شیمی‌دان است با ماده‌ای که آن را در لوله‌ی آزمایش جلوی چشم خود گرفته است.

«این‌همه نفس» را از کجا آورده است؟
اگر خیلی مستقیم برویم سر مطلب٬ باید بگوییم٬ این‌که نفس یک جوان از پدرش بیشتر است تعجب ندارد. مگر زردشدن برگ‌ها در فصل پاییز تعجب‌آور است؟ بخصوص وقتی پدر هفتادسال داشته باشد (عمرش دراز باد) و پسر همایون شجریان باشد: رشید٬ خوش‌برورو٬ خوش‌هیکل و خوش‌تیپ [طوری که بعید به نظر می‌رسد یک مادر ایرانی پیدا کنید که نخواهد دختر خود را به او بدهد!].
اما فکر می‌کنم این چیزی که این‌جا «نفس» نامیده شده است در عرصه موسیقی ایرانی یک مفهوم تعریف‌شده و مشخص داشته باشد که من آن را نمی‌دانم. شاید منظور از «این همه نفس» اشاره به حجم صداست٬ یا به فواصلی است که یک خواننده می‌تواند بخواند؟ این را هم نمی‌دانم. من فقط دوست‌دار و مصرف‌کننده موسیقی هستم و نباید این چیزها را بدانم. وقتی می‌بینم شخصی از «نفس» کسی تعریف می‌کند٬ یاد گروهی از ایرانی‌ها می‌افتم که نمی‌دانم هنوز هم در ایران هستند یا نسل آن‌ها منقرض شده است: منظور آن دسته از ایرانی‌های "باصفا"یی‌ست که در حمام آواز می‌خوانند٬ همان‌ها٬ که اغلب نیمچه صدایی خوب و علاقه خاصی به زیرپیراهنی رکابی دارند! نه بیشتر از این. با این‌همه به نظرم نمی‌رسد که انگشت‌به‌دهان ماندن استاد از این همه نفس٬ متأثر از نوعی ارزیابی تخصصی باشد. اگر این را قبول ندارید٬ تصور کنید چه سروصدایی راه می‌افتاد اگر یکی از این منقدان موسیقی٬ یک روز قبل از این‌که شجریان این حرف را بزند٬ نظر تخصصی خود را در مقاله‌ای منتشر می‌کرد که: «حیرت‌انگیز است که جایی که همایون می‌خواند٬ نفس محمدرضا شجریان می‌گیرد».

[ـ نفس شجریان چی؟ ... بچه اون تفنگ منو بیار ببینم!]

در جامعه ما یک چنین جمله‌ای را فقط خود شجریان اجازه دارد بگوید. وقتی می‌گوید: «من که پدرش هستم نفسم می‌گیرد»٬ در واقع دارد می‌گوید: «آی مردم من! من که شجریانم! بدانید که این (یعنی همایون) از من هم شجریان‌تر است!». او مانند همه‌ی پدران به فکر تأمین آتیه فرزند خود است و قصد دارد جایگاه همایونی همایون را در عرصه موسیقی اصیل تثبیت کند. این‌جا٬ شجریان٬ به عنوان شاهنشاه آواز ایران دارد تاج را به سر ولیعهد خود می‌گذارد. این اصلا تعجب‌آور نیست. در حالت عادی٬ در زندگی هر پادشاهی یک بار پیش می‌آید که او سکان را آزادانه به دیگری واگذار کند٬ و این دیگری٬ اگر نه همیشه٬ اغلب فرزند او بوده است.
همایون شجریان بی‌تردید یکی از آوازخوانان توانا و مطرح در عرصه موسیقی اصیل خواهد بود٬ اما آیا خواهد توانست بر جای بلامنازع پدر نشسته و بر صندلی او تکیه زند؟ جواب به این پرسش٬ با سرعت فزاینده‌ای که مناسبات قبیله‌ای رو به فروپاشی می‌رود٬ مشکل نیست. همایون شجریان حتما با خلق آثار ارزنده توجه دوست‌داران موسیقی نسل خود را به خود معطوف خواهد کرد. یعنی توجه آن عده از هم‌نسلی‌های خود را که از خطر(!) راک٬ جاز٬ بلوز/ هیپ‌هاپ و رپ جان سالم به دربرده٬ در دام جادویی موسیقی هندی٬ عربی و اتنو گرفتار نشده باشند و ساسی مانکن شنوایی آن‌ها را بر باد نداده باشد. اصلا دور از تصور نیست که وی موفق شود در چنین گروهی پادشاهی سلسله شجریان را ادامه دهد٬ اما این پادشاهی حداکثر کاریکاتوری از پادشاهی پر رونق و درخشنده «محمدرضا شجریان٬ شاهنشاه آواز ایران» خواهد بود.

خاک پا ...
مهمان ۴دیواری
ناله بس کن

چندتا صفر جلو ۳ بود؟ ده‌تا/ یا پونزده‌تا؟

2011-09-14T04:42:00.000-07:00

فرقی نمی‌کنه ده‌تا یا پونزده‌‌تا. من حساب‌کتابم خوب نیس. اما اینجور موقعها اگه بجا تومن به ریال حساب کنید یه صفر بهش اضافه می‌شه٬ اگه ده‌تاس٬ میشه یازده‌تا/ یا اگه پونزده‌تا بوده میشه شونزده‌تا. این‌طوری جذابیت توریستی‌ش‌ام یه کم بیشتر میشه. این حرف من نیست. اینو علم مارکتینگ میگه.

ریسایکل

2011-09-13T02:24:00.000-07:00

خب٬ امروز با چه کلکی فکرهای آزاردهنده را بزنیم کنار؟ چطوری خودمان را سیاه کنیم که به آن‌‌چه باید بپردازیم نپردازیم. چطوری روی دهانه آتشفشان برقصیم و خوش بگذرانیم؟
مرضیه این‌جا یه مسئله‌ای طرح کرده که خالی از تفریح نیست و میشه باهاش مدتی سرگرم بود. ولی گفتگوی دیروز بی‌بی‌سی با چندنفر از وبلاگ‌نویس‌ها هم موضوع تفریحی خوبی‌ست. پیشترها هم وقتی مهدی جامی رادیوزمانه را راه انداخته بود به مناسبت دومین سال تأسیس آن همین کار را کرده بود. یعنی چند تن از وبلاگ‌نویس‌ها را به جشن تولد خودمانی «این کودک دوساله» دعوت کرده بود. ویژگی اصلی این وبلاگ‌نویس‌ها٬ چنان‌چه همان‌روزها نشان دادم این بود که همگی از «به‌به‌گویان» رادیو زمانه بودند. یعنی دقیقا مانند وبلاگ‌نویسانی که بی‌بی‌سی دیروز انتخاب کرده بود. یک جمع خودمانی! تیپ‌هایی به‌به‌گو/ و تعارف‌هایی پیش‌پاافتاده٬ توخالی٬ کلیشه‌ای و شبیه به هم که به درد گوش احمق‌ها می‌خورد. و از همه مفرح‌تر سخنان روشنگر صاحب اولین سگ وبلاگ‌نویس وبلاگستان فارسی٬ بیلی بود٬ که از طریق بی‌بی‌سی به گوش فارسی‌زبانان رساند که سگ او نقش ویژه‌ای در وبلاگ او دارد.

ـ هاپ هاپ هاپ!
ـ چخ چخ!

آقا ما با این «کسوت» پیش‌کسوتان وبلاگستان چکار کنیم خوب است؟ این سؤالی‌ست که در حاشیه وبلاگستان فارسی مطرح است. و در حاشیه وبلاگستان فارسی کثرت و پلورالیسم هدف آرمانی نیست٬ واقعیت زنده است: یک پیشنهاد این است که از آن دستمال آشپزخانه درست کنیم. همین‌طور پیشنهاداتی نظیر تبدیل آن به لنگ حمام٬ لنگ ماشین‌شویی و دستمال کفش هم هست٬ اما نظر غالب احتمالا این خواهد بود که از آن برای پاک‌کردن ماتحت خود استفاده کنیم.

+ مرتبط

مهمان امروز ۴دیواری ساسان فاطمی موسیقی‌پژوه:

2011-09-12T07:48:00.000-07:00

اینها که، در پایان کنسرت‌ها، تالارها را، با شعارهای «استاد دوسِت داریم» و شعارهای دیگری از این دست، و با هجوم‌آوردن به صحنه برای عکسبرداری با تلفن‌های همراه‌شان، به استادیوم‌های ورزشی تبدیل می‌کنند؛ اینها که تا تقاضای، اکنون دیگر خجالت‌‌آورشان، مبنی بر اجرای «مرغ سحر» برآورده نشود خود را مغبون احساس می‌کنند؛ اینها که در همان کنسرتِ فلان استاد موسیقیِ سنتی، وقتی نمایشگرهای بزرگِ تالار تصویرِ انوشیروان روحانی را در میان جمعیت نشان می‌دهند، با شوروحرارت به کف‌زدن و سوت‌کشیدن می‌پردازند آیا مخاطبینِ واقعیِ موسیقی کلاسیک ایرانی‌اند؟ +

من‌حیث‌المجموع وبلاگ چیز خوبی‌ست

2011-09-07T09:56:00.000-07:00

وبلاگ‌نویسی باعث خیلی چیزها شده است. از چشم‌درد٬ درد پشت٬ کمر و شانه بگیرید٬ تا به مشکلاتی که به افزایش ترشح اسید معده مربوطند. از درد ساعد و مچ دست که دیگر حرفی نمی‌زنم چون طوری عادی شده‌است که کسی که توی خیابان راه برود و با دست چپ٬ مچ و ساعد دست راست خود را مالش ندهد موجودی غیرعادی‌ست.

وبلاگ‌نویسی هم‌چنین باعث افزایش و شدت استفاده از «وب» گشته است٬ و برای من امکان ارتباط با افرادی را فراهم آورده است که ناشناس‌اند ولی از برخی از افرادی که امروز در دنیای واقعی با آن‌ها ارتباط دارم آشناتر هستند. [و من هم که مرده‌ی آشنایی].
در این میان خطایی که نباید از آن غافل بود این است که مبادا ارتباط با اولی‌ها به مرور جایگزین رابطه با دومی‌ها شود. در این صورت قابل پیش‌بینی است که زندگی اجتماعی فرد خاطی(!) دچار اختلال‌هایی خواهد شد که می‌تواند در درازمدت سلامت روحی او را به طور جدی به خطر بیاندازد.

زمانی که وبلاگ نبود٬ چطور بود؟ من درست یادم نیست. تنها وقتی که به آن شخصی که آن روزها بودم فکر می‌کنم٬ حس‌ام این است که آن روزها نسبت به امروز نابینا ٬ ناشنوا و لال بودم. همه‌چیز ساکت بود. وبلاگ‌نویسی به ما این امکان را داد که دیگری را بشنویم٬ و زبان دربیاوریم. این یک تحول بنیادین و با اهمیت است٬ گرچه فریبندگی و جذابیت «زبان درآوردن»٬ «صدای خود را داشتن» و «حرف خود را زدن»٬ غیر از ایجاد شلوغی زیاد٬ باعث شده است عده کثیری به بعد دیگر ماجرا که به همین اندازه مهم است٬ یعنی «شنیدن دیگری» توجه کافی مبذول نداشته باشند. [این کلمه مبذول هم کلمه خنده‌داریست. خیلی مبذوله!].

بلاگ‌نویسی روی رفتارهای جمعی هم بی‌تأثیر نبوده است. در کل می‌توان ادعا کرد که در رفتار با یکدیگر محتاط‌تر٬ سنجیده‌تر و متمدن‌تر٬ و در رعایت مرز دیگری حساس‌تر شده‌ایم. این تغییرات برای من شخصا خیلی مسرت‌بخش بوده است. یادم هست چندسال پیش که برخی از رفتارهای نویسنده‌ای را نقد کرده بودم [البته به سبک و سنت مرسوم در این وبلاگ :دی]٬ مورد حمله گله‌ای از دوست‌داران ادیب و لباس‌شخصی‌های عرصه ادبیات قرار گرفتم. فرصت یافتم با آدم‌های عجیبی از نزدیک آشنا شوم که در کامنت‌ها و ایمیل‌های آن‌ها هم نقل‌قول‌هایی از بارت و حضرت مسیح(ع) موجود بود و هم عباراتی متعلق به ادبیات لاتی خرچران‌ها و طویله‌داران‌. یک خرده‌فرهنگ مدرن ایرانی که اعضای آن هم کتاب می‌خوانند [بروید جلوتر می‌بینید دارد خودش را برای «ارشد» آماده می‌کند]٬ و هم اگر موقعیت پیش بیاید مانند لات‌ها ناسزا می‌گویند و فحش‌های رکیک می‌دهند. من خوشحالم از این‌که این دوستان امروز به برکت استمرار در تعامل وبلاگی٬ ظاهرا به فهمی نسبی از مقوله‌ی کثرت اجتماعی و کثرت آراء دست یافته٬ تندی آتش آن‌ها کمی فروکش کرده و این امکان را یافته‌اند که در رویکرد خود تغییر جدی ایجاد کنند. امروز همین آدم‌ها٬ اگر به سراغ من بیایند ممکن است ناسزا بگویند٬ اما دیگر فحش رکیک نمی‌دهند :). و دراین مناسباتی که می‌شناسیم این یعنی رشد فرهنگی. رشدی که آن را به وبلاگ‌نویسی مدیونیم.

تاحدودی در بعضی جاها در مضیقه

2011-09-06T11:54:00.000-07:00

چند روز پیش که ملت گودر داشتند به عبارت مسخره‌ای می‌خندیدند٬ همین‌جا نوشتم که می‌توان به راحتی جمله‌هایی به مراتب مسخره‌تر یافت که کسی به آن نخندد٬ که هیچ٬ بلکه به به هم بگوید. تفاوت در این است که این دومی‌ها از کوزه اشخاص صاحب نام موفق یا همان "بزرگان" برون تراویده است. چرا این‌طور است؟
جواب این سؤال چندان سخت نیست. باید به روحیه‌ای بیاندیشیم که صاحب آن دوست‌دار زورمندان٬ مجیزگوی موفق‌ها٬ حسرت‌کش پولدارها٬ تحسین‌کننده خوشگل‌ها٬ متملق مشهورها و نوکر "بالایی‌"هاست٬ و همزمان ضعیف‌ها٬ ناموفق‌ها٬ فقیرها٬ "زشت"ها٬ بی‌نام‌ها و "پایینی"ها را مسخره‌ و تحقیر می‌کند. مناسبات خردکننده‌ای که مهر آن مانند داغی روی پوست ما نقش بسته است٬ و مزه آن را می‌شناسیم. تحقیر و به سخره‌گرفتن "کوچک"ها و مجیزگویی "بزرگ"ها دو روی سکه‌ی رایج در این مناسبات است. با تحقیر و تمسخر می‌شود بین خود و پایینی‌های ضعیف فاصله ایجاد کرد٬ و با مجیزگویی بالایی‌ها می‌توان در نعمات قدرت سهیم شد. میان چنان جماعتی امکان تعامل برابر با دیگری معنایی ندارد. همیشه یا پشت به زین است یا زین به پشت. و آن‌ها که سواری می‌کنند با آن‌هایی که سواری می‌دهند در یک امر اعتقادی با یکدیگر مشترک‌اند: نه این‌ها٬ نه آن‌ها٬ هیچ‌کدام به کنار هم رفتن٬ به کنار هم ایستادن٬ اعتقادی ندارند.
[یکی از نکاتی که پس از انتخابات ۸۸ برای من بسیار مسرت‌بخش و امیدوارکننده بود٬ جمله‌ای بود از موسوی که خطاب به میلیون‌ها نفری که نام او را صدا می‌زدند گفت: «من کنار شما ایستاده‌ام». در نظر من این جمله یکی از قصارهای این دوران است. یک تابوشکنی بزرگ و با اهمیت. استثنایی در مناسبات هرمی جامعه‌ای که چیزی جز فرقه و مناسبات بالاپایینی نمی‌شناسد٬ و یک ضربه بیدارکننده برای مردمی که می‌بینند یک نفر به موقعیت ممتازی که بتواند رئیس قبیله شود رسیده است٬ اما از پذیرش این نقش سربازمی‌زند٬ و این مناسبات را با شأن انسان امروز ناسازگار می‌یابد. او یک شهروند جمهوری خواه است: می‌گوید جامعه به این نیاز دارد که همگی عقل خود را به کار بیاندازیم].

برگردیم به واقعیت: مهم «بالارفتن از نردبان موفقیت» است. این یک ایدئولوژی همگانی‌ست. آدم زرنگ بایستی راهی پیدا کند تا از نردبان موفقیت بالا برود. البته هزارجور نردبان وجود دارد که ما به انواع دیگر آن کاری نداریم٬ اما در عرصه هنر وقتی کسی به آن بالا رسید٬ به ویژه وقتی که از روزنامه‌نگارها لقب استاد گرفت٬ دیگر مهم نیست چه می‌گوید. او دیگر اجازه دارد در مورد هر چه دوست دارد هر چه که دلش بخواهد بگوید. و مستقل از این‌که چه بگوید٬ همیشه عده‌ای بی‌مغز پیدا می‌شوند که سخنان او را «لایک» بزنند.

من به موسیقی شهرام ناظری علاقه دارم. به حدی که اگر قرارباشد بقیه عمرم را در جزیره‌ای متروک یا در سلول تک‌نفره بگذرانم٬ این دو سی‌دی را حتما با خودم برمی‌دارم. آتشی در نیستان (ذوالفنون) و شورانگیز (علیزاده). من به این آلبوم‌ها معتاد هستم و هزاربار آن‌ها را شنیده‌ام و هنوز هم از شنیدن آن‌ها لذت می‌برم. هم‌چنین در این هم بحثی نیست که ناظری یکی از خواننده‌های توانا٬ و صدای او صدایی منحصر به فرد است. اما آیا این جایگاه به او این اجازه را می‌دهد که هرچه به "فکر"ش رسید بگوید؟ او در مورد مخاطبان چگونه فکر می‌کند وقتی این طور حرف می‌زند:

«اکنون غرب تا حدودی از کمبود معنویات در بعضی جاها در مضیقه هست، ما می‌توانیم با صادر کردن این فرهنگ به جهانیان، هم خودمان را به آنها بهتر بشناسانیم و هم راهکاری برای جامعه‌ی رفته به سوی مادی‌گرایی آنها باشیم».

اگر از من بپرسید شهرام ناظری چقدر در مورد فرهنگ به طور کلی و فرهنگ غرب به طور مشخص می داند٬ می‌گویم٬ هیچی. آدم برای اثبات این ادعا لازم نیست محقق فرهنگ باشد٬ یا در مورد معنویات و مادی‌گرایی غربی افکار بخصوصی داشته باشد٬ کسی که همین چندجمله‌ای را که از او شنیدیم یک بار دیگر مرور کند٬ درمی‌یابد که «این‌جا یک نفر دارد مهمل می‌بافد».

غرب تا حدودی از کمبود معنویات در بعضی
جاها در مضیقه است!

شجریان قصد داشت با تهیه برنامه‌های آهنگین از مردم ایران «خدا» بسازد٬ شهرام ناظری قصد دارد جلوی انحطاط فرهنگ غرب را بگیرد.
در چه دنیای آبسوردی زندگی می‌کنیم؟

این پست این‌جا تمام می‌شد٬ اما چیزی یادم افتاد:
بدبختانه خیلی از این روزنامه‌نگارانی که با "بزرگان" مصاحبه می‌کنند٬ کم‌سواد٬ کاسب‌مسلک٬ رفیق‌باز و متملق هستند و چیزی که ندارند٬ روحیه نقادی‌ست (مجتبا پورمحسن این‌جا در مورد این‌ها نوشته است). می‌بینیم یکی از آن‌ها حول و حوش مثلا موضوع «بحران هویت نزد جوانان» از فیلم‌ساز٬ شاعر یا نویسنده بزرگ چیزی می‌پرسد. هنرمند بزرگ هم که ظاهرا وقت صحبت با صندوقدار سوپرمارکت هم احساس می‌کند باید شعر بگوید٬ با توسل به مخلوطی از شعر و شعار و الفاظ بی‌ربط٬ به سخن‌سرایی می‌پردازد. حرف‌های اعجاب‌انگیز و پرطنینی می‌زند که خاصیت‌های زیادی دارند [از جمله می‌شود به آن‌ها خندید :دی]٬ اما به درد بحث پیرامون بحران هویت نمی‌خورند.

تصور کنید٬ اگر یک خبرنگار حرفه‌ای این‌جا می‌بود که درک نسبتا معقول و مقبولی از هویت و بحران هویت می‌داشت٬ یا حداقل پیش از مصاحبه کمی خود را از نظر محتوایی آماده کرده بود٬ وقتی می‌دید شاعر بزرگ به جای ارایه افکار خود٬ می‌خواهد مرغ تیزبال خیال را به پرواز درآورد٬ یا مشاهده میکرفن او را به سر شوق آورده است تا نطق غرا کند٬ شعاربدهد و حرف‌های گنده بزند٬ صحبت او را قطع می‌کرد و طوری که به طرف برنخورد می‌گفت: «ببخشید آقا٬ این مزخرفات ربطی به موضوع صحبت ما ندارد!». [البته یه کم دیپلماتیک‌تر:]
ـ «فکر می‌کنم به جای این حرف‌ها بهتر است در ابتدا تعریف خودتان را از مفهوم هویت برای ما بیان بفرمایید. شما این مفهوم را چگونه می‌فهمید؟ منظور این‌که مشکل می‌توان در باره بحران هویت حرف زد٬ بدون این‌که بدانیم هویت از نظر شما چیست»؟

ـ در فرازونشیب‌های تاریخ ما هویت آن گوهر نادیده‌ای‌‌ست که گاه رنج می‌آفریند٬ گاه فرح می‌افزاید ...
[خب٬ روی بعضی از اینا خیلی زیاده! اما یه مصاحبه‌گر حرفه‌ای٬ مثل مصاحبه‌گر فرضی ما می‌دونه چطور استاد رو از لای پوشال‌های شاعرانه دربیاره].

و در این صورت٬ در لحظه‌های وجدآوری می‌توانستیم ببینیم که دانایی استاد از این «چیزها» ناچیز است. ناچیز هم نیست٬ چون ناچیز هم بالاخره خوش یک چیز است. نه٬ می‌دیدیم استاد از این چیزها درکی ندارند٬ در یک کلام: ایشان از موضوع پرت می‌باشند همی.

اما اینها خیالبافی‌ست (گفته بودم که خیالاتی شده‌ام). واقعیت چیز دیگری‌ست. ما متأسفانه یک چنین صحنه‌های روشنگر و مفرحی را [که مصاحبه‌شونده وسط برنامه از جا برمی‌خیزد میکرفن را روی میز می‌گذارد و با عصبانیت استودیو را ترک می‌کند] تجربه نخواهیم کرد. شرایط اجتماعی برای به وجود آمدن چنین صحنه‌های دل‌انگیزی هنوز مهیا نیست(!) مصاحبه‌کنندگان و مصاحبه‌شوندگان بیشتر از آن به هم شبیه‌اند که بتوانیم چنین انتظاری داشته باشیم. پس به این ترتیب تا اطلاع ثانوی٬ هر یک از مایی که نزد خود آنقدر آبرو داریم که گوش خود را در معرض هر مهملی قرار ندهیم٬ مجبوریم که با تأسف/ و محتملا با زخم‌معده‌هایی با شدت و ضعف کمتر یا بیشتر/ زندگی کنیم. این بهایی‌ست که هر یک از ما برای این‌که نزد خود سرافکنده نباشد می‌پردازد. باید بپردازد.

ـ مرتبط

و در آن روزهای پرحادثه آن‌چه زبان‌زد خاص و عام بود

2011-09-05T05:16:00.000-07:00

بستنی بود.

همین است که هست

2011-09-02T04:14:00.000-07:00

بین این روزنامه‌نگارهای ایرانی که ادعای کار مدنی دارند آدم‌های عجیبی پیدا می‌شوند. یادم هست روزی که نیروهای امنیتی عراق استخوان روزنامه نگار عراقی را که به سوی جرج بوش کفش پرتاب کرده بود٬ خرد می‌کردند٬ واکنش آن‌ها این بود: «این کار خیلی بی‌ادبی است»/ «جرج بوش مهمان عراق است و این مرد عراقی از رسم مهمان‌نوازی شرقی بی‌خبر است».

اولین اقدام ویکی‌لیکس که در واقع اعلام وجود این پدیده بود٬ اگر یادتان باشد انتشار فیلمی بود که در آن نظامیان آمریکایی در عراق از هلیکوپتر خود گروهی خبرنگار را با مسلسل‌های سنگین به طرز فجیعی قتل‌عام کردند. خبرنگاران٬ اهل رسانه٬ عدالت‌دوستان و آزادی‌خواهان جهان این عمل جنایت‌کارانه را محکوم کردند. من از خبرنگاران مؤدب وطنی صدایی نشنیدم.

چند هفته پیش رسانه دولتی لیبی مورد حمله جنگنده‌های ناتو قرار گرفت که به کشته‌شدن چندتن از کارکنان آن انجامید. یونسکو و همین‌طور اتحادیه بین‌المللی خبرنگاران این حمله را به شدت محکوم کردند. از خبرنگاران باادب وطنی البته هیچ انتظاری نداشتم٬ اما با خودم فکر کردم٬ یکی دو نفر از این "متخصصان" رسانه وبلاگستان فارسی حتما چند جمله‌ای در این باره خرج خواهند کرد٬ زیرا گذشته از حس همبستگی با همکاران خود٬ حتما می‌دانند که مصوبه شماره ۱۷۳۸ سازمان ملل اعمال هرنوع خشونت علیه خبرنگاران و کارکنان رسانه در منازعه‌ها را اکیدا ممنوع کرده است. این لیبیایی‌ها که در این واقعه جان باختند٬ آدم‌هایی بوده‌اند (دور از جان) مانند کارکنان بی‌بی‌سی فارسی.
[بی‌بی‌سی خبر این بمباران را منتشر کرد. اما لازم ندید اخبار واکنش یونسکو و اتحادیه بین‌المللی خبرنگاران را در اختیار فارسی‌زبان‌ها بگذارد].

البته این ویژگی را نباید منحصر به خبرنگاران دانست. مدتی پیش شخصی زیر مطلبی در مورد سرکوب فلسطینی‌ها نوشته بود: «اصلن این‌ها به ما چه ربطی داره؟».خواستم برای او بنویسم٬ راجر واترز٬ هم برای ندا آقاسلطان می‌خواند هم برای فلسطینی‌ها. دیدم این کار بی‌فایده است. در افتادن با این ذهنیت٬ ذهنیت آدم‌های پرمدعا٬ بی‌اعتنا٬ خودخواه و زرنگی٬ که از همه‌ی جهان همبستگی می‌طلبند٬ اما نسبت به همه جهان بی‌تفاوت‌اند٬ کار حضرت فیل است.

ایی که وُیگولنزج "جامعه‌جهانی" ـ ایی یعنی‌ چه؟

2011-09-01T07:43:00.000-07:00

این روزها مکررا به مفهوم «جامعه جهانی» برمی‌خوریم. جامعه‌جهانی فلان اقدام را محکوم کرد. جامعه‌جهانی خواهان ایجاد تغییر شد. جامعه‌جهانی ابراز نگرانی کرد. جامعه‌جهانی با ناوهای هواپیمابر به کمک مردم لیبی شتافت! آیا این «جامعه‌جهانی» چیست؟

دویچه‌وله شما را در نزدیک شدن به فهم «جامعه‌جهانی» یاری می‌دهد*:

«اگرچه پروژه استاکس‌نت را از بزرگ‌ترین پروژه‌های جنگ سایبری می‌خوانند، اما اختلالات ایجادشده در برنامه‌هسته‌ای ایران به سادگی می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری در جهان واقعی هم داشته باشد و هنوز مشخص نیست که طراحان این کد مخرب تا چه اندازه به زندگی انسان‌هایی که در اطراف نیروگاه هسته‌ای بوشهر یا تاسیسات غنی‌سازی نطنز زندگی می‌کنند، اندیشیده‌اند. سانتریفیوژها ممکن است تحت تاثیر ویرانگری‌های استاکس‌نت، حتی منفجر شوند و از آنجایی که حساسیت فرایندهای اتمی به شدت بالاست و هر نوع انفجاری در تاسیسات هسته‌ای می‌تواند فاجعه‌بار باشد، کوچک‌ترین اشتباهی می‌تواند زندگی هزاران نفر در چندین نسل را در معرض خطرات جدی قرار دهد».
«از مدت‌ها پیش بسیاری از متخصصان امنیتی اعلام کردند که دست پشتیبانی دولت‌ها را می‌توان در پس پروژه بزرگ و پیچیده استاکس‌نت دید، تا این‌که چندی پیش اشپیگل آنلاین سرانجام اعلام کرد که این کرم کامپیوتری "اسلحه جادویی موساد" برای ایجاد اختلال در برنامه هسته‌ای ایران بود و بیشتر کارهای مرتبط با طراحی و توسعه آن در جایی در حوالی تل‌آویو، پایتخت اسرائیل انجام شد».
«هدف از طراحی و توسعه آن مشخص بود: جامعه جهانی نمی‌خواهد که ایران به بمب هسته‌ای دست پیدا کند و برای پیش‌گیری از هزینه‌های هنگفت بمباران تاسیسات اتمی در ایران که می‌توانست آتش جنگی بزرگ را شعله‌ور کند، راهی را انتخاب کرد که بسیار کم‌هزینه‌تر است و با سرعت بیشتری به نتیجه مطلوب می‌رسد».

دویچه‌وله: استاکس‌نت. نگاهی به بمباران مجازی تاسیسات هسته‌ای ایران

مرتبط در ۴دیواری:
استاکس‌نت

* مشروط به این که بخواهید بفهمید.

بلندتر فکر کنید ما هم بشنویم

2011-09-01T02:33:00.000-07:00

من به این اعتقاد دارم٬ یک بار دیگر هم این را گفته‌ام٬ مهم نیست که حرف آدم٬ سست٬ ناپخته٬ ناشسته‌رفته و نادقیق باشد. ما به کمک هم فکرهایمان را تقویت می‌کنیم٬ آن‌ها را می‌پزیم٬ شستشو می‌دهیم و به دقت آن‌ها می‌افزاییم. این از اهمیتی ثانوی برخوردار است. قدم اول این است که هر کس بلندتر فکر کند تا دیگری هم بشنود. شهروند امروزی ملزم به مشارکت در امر اجتماعی‌ست. این یعنی٬ ما آدم‌هایی که به طریقی با کلمه سروکارداریم٬ «بلندتر فکر کردن» را به جامعه بدهکاریم. این یک وظیفه است.
البته باید اعتراف کنم که مطلب بالا را فقط جهت یادآوری این «وظیفه شهروندی» بیان نکردم و در این میان نفعی هم دارم.
در یکی از پست‌های قبل نوشته بودم که اگر خوش هستیم٬ الکی خوش هستیم٬ و اگر نگران هستیم اما نه از آن چیزی که باید از آن نگران باشیم٬ الکی نگران‌یم. ترس من از این است که جزو الکی‌نگران‌ها باشم. با توجه به مطالبی که می‌خوانم می‌بینم چرا دیگران از آن‌چه مرا نگران می‌کند٬ نگران نیستند؟ آیا من از آن‌ها دورافتاده و جدا شده‌ام؟ مرز بین خیالات و واقعیت را گم کرده‌ام؟ اسیر افکار مالیخولیایی گشته و خیالاتی شده‌ام؟ جواب این پرسش‌ها وقتی برای من روشن می‌شود که ببینم شما چطور فکر می‌کنید.
در اخبار بود که القاعده در ایران فعال است. بعید نیست همین‌روزها ناتو به سوریه حمله کند. نقشه‌هایی افشا شده است که می‌خواهند افغانستان را تقسیم کنند. عراق که همین امروز هم تقسیم‌شده است [مرزها در اروپا از بین می‌روند٬ اما در منطقه ما مرزهای جدید به وجود می‌آیند]. «لئون پانه‌تا، وزیر دفاع آمریکا با ابراز نگرانی از این که ایران، سلاح در اختیار شورشیان عراقی می‌گذارد، گفت کشورش اجازه نمی دهد چنین وضعیتی ادامه یابد. ... آقای پانه‌تا که به عراق سفر کرده، گفت نیروهای آمریکایی در عراق، به دنبال شورشیان شیعه مورد حمایت ایران هستند که طی پنج هفته، ۱۷ سرباز آمریکایی را کشته اند. ... وزیر دفاع آمریکا گفته است "ما اجازه نمی دهیم چنین وضعیتی ادامه یابد و در صورت لزوم برای مقابله با تهدیدات، دست به اقدام یکجانبه می زنیم"».
یک لرد انگلیسی طرفدار سازمان مجاهدین در بی‌بی‌سی می‌گفت٬ از هر ده نفر که در عراق کشته می‌شوند٬ هشت نفر به دست ایرانی‌ها کشته می‌شوند. چندروز پیش گزارشگر بی‌بی‌سی می‌گفت٬ خروج نیروهای آمریکایی از عراق باعث تقویت القاعده می‌شود. صحبت از ایجاد پایگاه‌های نظامی دایمی نیروهای ائتلاف غرب در افغانستان و عراق است. بین اسرائیل و اقلیم کردستان [که کمابیش مانند یک دولت مستقل عمل می‌کند] روابط و مناسباتی شکل گرفته است. التماس رئیس جمهور افغانستان از آمریکایی‌ها جهت رعایت حال غیرنظامیان نتیجه نمی‌دهد. کاخ سفید به اعتراضات پاکستان [قدرت اتمی!] به حمله نظامی به خاک خود و کشتار مردم توجهی نمی‌کند و به درخواست مقامات پاکستانی مبنی بر قطع فوری حملات این‌طور جواب داده است: متأسفانه قابل قبول نیست! جمعی از اعضای کنگره آمریکا با پشتیبانی آیپک خواستار تحریم بانک مرکزی ایران شده‌اند. نیروهای اپوزیسیون سوری از ناتو در خواست کردند به کشورشان حمله کند. نماینده روسیه در ناتو گفته است٬ بعد از سوریه نوبت ایران است [البته روس‌ها اخ‌اند اما]. حسن شرفی جانشین دبیرکل حزب دموکرات کردستان ایران گفته است: «چهارملیون کردهای ایران که مرز شمالی با عراق را در اختیار دارند، هرآینه ایالات متحده گام هایی مهاجمانه تر دربرابرایران بردارد، از آمریکا پشیبانی خواهند کرد». ایران بزرگترین مانع ثبات در عراق. اخطار مقام نظامی آمریکا به تشدید عملیات تروریستی در عراق که با پشتیبانی سپاه قدس انجام می‌شود. آر‌پی‌جی ساخت ایران در دست طالبان. «نقش ایران» در حادثه‌ی تروریستی ۱۱ سپتامبر ...
[این لیست را می‌توانم چند صفحه ادامه بدهم. همین‌طوری از ذهن نوشتم. شما لیست خودتان از مصایب داخلی را هم به این لیست اضافه کنید٬ بعد بگویید با این اوضاع داریم به کدام سو می‌رویم؟ چه اتفاقی دارد می‌افتد؟ می‌خواهیم چکار کنیم؟ چه کار باید کرد؟ چه کار می‌شود کرد؟ بگویید سال دیگر در همین روز وضع ما چگونه است؟].

هرکدام از گزاره‌هایی که بالاتر آمد یک اعلام جنگ است. البته این ادعا در بهترین حالت خوشبینانه است. ادعای خوشبینانه‌ای که با ساده‌لوحی مقداری تداخل پیدا کرده است. واقعیت٬ آن واقعیتی که در ذهن خیالاتی من شکل گرفته است٬ این است که گزاره‌های بالا مرتبط با جنگی است که خیلی وقت است شروع شده است و ما نه ناظر آن٬ بلکه خواسته و ناخواسته یک طرف درگیر در آن هستیم. این‌که دود و آتش آن هنوز به خانه ما نرسیده است٬ [نرسیده است؟] نباید به ما این احساس را بدهد که ناظر بیرونی آن هستیم. در ذهن مالیخولیایی من صحنه‌هایی خلق می‌شوند که اراده من در تشکیل آن‌ها نقشی ندارد: دارم مطلبی در گودر می‌خوانم. یکی دارد با عکس و مدرک ثابت می‌کند که این ساختمانی که نزدیک گیشا توسط راکت ویران شده و بیست و پنج کودک ایرانی را خاکستر کرده است٬ آشکارا یک کودکستان بوده است٬ و یکی دیگر که زیر مطلب او نوشته است: «این یکی از تاکتیک‌های سپاه پاسداران است که راکت‌های جنگی خود را در کودکستان‌ها و بیمارستان‌ها و مناطق مسکونی مخفی می‌کند».

می‌بینید؟ از دست من کاری برنمی‌آید. مگر این‌که شما بلندتر فکر کنید که من هم بشنوم. یادم هست دوسه سال پیش در بحثی که با چندتن از دوستان داشتیم٬ یکی از آن‌ها مرا به «جنگ‌هراسی» متهم کرده بود. البته اعتراف می‌کنم که امروز هم مثل آنروز از جنگ می‌ترسم. اما جنگ‌هراسی٬ ترس نیست٬ فوبیا است. کسی که مبتلا به این بیماری است از چیزهایی هراس دارد که عالم واقع وجود آن‌ها را تأیید نمی‌کند.
شاید هم این دوستان ایرانی که در گودر با وقایع رنگارنگ سرگرمند درست به اندازه من در مقابل آینده‌ی نامعلوم حیران هستند٬ عین من می‌ترسند٬ و مثل من آن‌چه را که به سوی آن‌ها در حرکت است می‌بینند٬ اما طبق یک قرار جمعی که من از آن بی‌خبرم٬ خود را به آن راه می‌زنند و به جای این‌که به ترس‌ها و نگرانی‌‌هایشان بلند فکر کنند٬ حواس خود را با گودربازی پرت می‌کنند؟ [این یکی دیگر به نظر خودم هم عادی نیست]. ...

ـ جریان مسبوق به سابقه است. شورای امنیت به هدف حفاظت از جان غیرنظامیان لیبیایی ایجاد یک منطقه پرواز ممنوع را تصویب کرد. پنج ماه پیش بود. اولین فکری که این‌جور مواقع سراغ من می‌آید این است: آیا این واقعه به ایران ربط دارد؟ و هنوز جوهر مهر تصویب‌نامه خشک نشده بود که دویچه‌وله جواب مرا داد:
«تصویب منطقه پرواز ممنوع در لیبی، بشارتی مهم برای اپوزیسیون ایران».
«در حالی که در کشورهای خاورمیانه موج اعتراضات مردمی به راه افتاده، تصویب منطقه پرواز ممنوع در لیبی توسط شورای امنیت سازمان ملل را می‌توان نخستین دخالت مستقیم جامعه جهانی در روند موج اعتراضات این منطقه نامید. همزمان با ناآرامی‌های لیبی، در دیگر کشورهای خاورمیانه هم‌چون بحرین، یمن، سوریه و ایران نیز اعتراضات ادامه دارد. ...». در این‌جا دویچه‌وله می‌پرسد: «اما امکان تصویب منظقه پرواز ممنوع توسط شورای امنیت سازمان ملل برای دیگر کشورهایی که غیرنظامیان در آنها در معرض خطر هستند تا چه حد وجود دارد؟».
«دیدگاه ایران این است که اگر مثلا در کردستان شورشی شود، ... یا مشکلاتی که در بلوچستان وجود دارد بیشتر شود، ممکن است برای غرب تبدیل به سوژه‏ شده و بخواهند دخالت کنند. اگر این مشکلات حل نشود، با وجود اقوام مختلقی که در مناطق مرزی ایران وجود دارند، می‌توان در آینده تصور کرد که مسئله لیبی برای ایران هم کپی شود».
[من مژدگانی دویچه‌وله به «اپوزیسیون ایران» را همان پنج ماه پیش در گودر هم‌خوان کردم ببینم شما خود را جزو این «اپوزیسیون ایران» می‌دانید یا نه٬ اما از شما خبری نشد].
ده روز پیش (بیست‌ام آگوست) در صفحه فیسبوک محسن سازگارا شخصی به نام طاها عزیزی کامنتی گذاشته بود که آن را همخوان کردم. نوشته بود:
«سقوط حکومت قذافی بدون کشته شدن حتی یک سرباز نیروهای غربی شرایط رو برای ادامه این چنین تغییرهایی در منطقه من جمله در سوریه و ایران آماده می‌کنه. امیدوارم این شیوه کشورهای غربی برای سرنگونی دیکتاتورهای بی خرد ادامه پیدا کنه».
آن‌چه برای من جالب بود٬ این بود که این شخص از دریچه چشم غربی‌ها به موضوع نگاه می‌کند. تلفات حتمی یک چنین عملیاتی را در میان مردم کشورهای یادشده در نظر نمی‌گیرد. توجه او به این است که نیروهای غربی «بدون کشته شدن حتی یک سرباز» به موفقیت رسیده‌اند.
سه روز بعد شخصی به نام مجتبی واحد در بی‌بی‌سی مطلبی منتشر کرده بود که بخشی از آن را تحت عنوان «افزایش امید ایرانیان» همخوان کردم:
«حکومت لیبی نخستین رژیمی بود که به خاطر نقض گسترده حقوق بشر مورد حمله نظامی خارجی قرار می‌گرفت. نگرانی مقامات ایران این بوده و هست که شرایط لیبی از لحاظ نقض حقوق بشر و عطف توجه بین‌المللی به آن٬ شباهت زیادی به ایران دارد. دومین مشابهت حکومت لیبی با نظام ایران٬ متهم بودن دولت هردوکشور به دخالت در عملیات تروریستی خارجی است. این دو مشابهت٬ حکومت ایران را نگران کرده که مبادا پس از لیبی نوبت رژیم ایران باشد. گذشته از این، حتی اگر موضوع حمله خارجی هم در میان نباشد، سرنگونی رژیمی که به زعم مجامع بین المللی و حکومت های غربی شباهت بسیار به حکومت ایران دارد، می تواند امید ایرانیان به تحول مشابه در ایران را افزایش دهد».

شما جزو این «ایرانیان» هستید؟ من نیستم. تعریف من از ایرانیان با «ایرانیان»ی که حقوق‌بگیران بی‌بی‌سی از آن حرف می‌زنند٬ متفاوت است. آیا شما دل به یک چنین تحولی بسته‌اید؟ و طوری که این شخص می‌گوید٬ اخیرا شاهد افزایش امید خود بوده‌اید؟ بلندتر فکر کنید من هم بشنوم. من باید بدانم اگر ایرانیان همین‌هایی هستند که بی‌بی‌سی می‌گوید٬ پاسپورت ایرانی خودم را در سطل آشغال بیاندازم.

2011-08-31T05:30:00.000-07:00

جنگنده‌های ارتش آزادی‌بخش ناتو دیروز موفق شدند در حمله‌ای گسترده و هماهنگ ...

بلندگوهای بزرگ/ بلندگوهای کوچک

2011-08-25T04:18:00.001-07:00

از استراوس کان رفع اتهام شد. به من باشد٬ می‌گویم٬ گور پدر استراوس کان٬ و می‌روم پی کارم. زمانی که بازداشت او در صدر اخبار رسانه‌ها بود٬ چیزهایی در مورد او خواندم که اگر آن‌ها را این‌جا با جزئیات تعریف کنم٬ ممکن است خواندن آن‌ها روزه دوستان دین‌دار ۴دیواری را باطل کند :). کوتاه اگر بگویم: او از جنس یکی از همین آدم‌های قدرتمند٬ معمولا دزد٬ کثیف و متجاوز است که می‌شناسیم. همین الان هم که در این پرونده از او رفع اتهام شده است٬ پرونده‌ی دیگری در فرانسه انتظار او را می‌کشد. یک خانم فرانسوی جوان به نام تریستان بانو٬ که رمان‌نویس هم هست ادعا کرده است که استراوس کان قصد تجاوز به او را داشته است. [البته این‌‌جا هم رعایت احتیاط واجب است. مشکل این است که این جماعت نویسنده هم زیاد قابل اعتماد نیستند. هیچ بعید نیست او٬ حال که اسم‌ش سر زبان‌ها افتاده است٬ همین داستان «تجاوز مردی قدرتمند به یک زن جوان نویسنده» را به صورت رمان بنویسد (در این صورت حتی ممکن است رمان او به فارسی ترجمه شود!). مونیکا لوینسکی سکرتر کاخ سفید الگوی خوبی برای اوست. او از فروش کتابی که در باره کثافت‌کاری مشترک خود و بیل کلینتون در کاخ سفید نوشت میلیونر شد].

این حالا مقدمه بود مثلا. می‌خواستم چیز دیگری بگویم. یادم هست٬ و شما هم شاید یادتان باشد که زمانی که استراوس کان دستگیر شد٬ در رسانه‌ها جنجال بزرگی به راه افتاد. در یک سو شبکه‌های رسانه‌های بزرگ بودند. مرد قدرتمندی به دستور قوه قضا به خاطر شکایت یک زن خدمتکار هتل در فرودگاه دستگیر می‌شود. مأموران پلیس را دیدیم که رئیس صندوق بین‌المللی پول را کت بسته و با خفت همراه خود می‌بردند. پست٬ مقام و اعتبار او در عرض چند ساعت٬ پیش از این که دادگاهی اتهام وارده به او را اثبات کند نیست و نابود شد.
در سوی دیگر خرده‌رسانه‌هایی بودند متشکل از رسانه‌های کوچک٬ وبسایت‌ها و وبلاگ‌های مختلف که اضافه بر واگذاری خبر٬ می‌گفتند: وقتی که در رده‌های بالای قدرت جابه‌جایی اتفاق می‌افتد٬ باید نسبت به اخباری که از تراست‌های رسانه‌ای در جهان منتشر می‌شود٬ احتیاط کرد. می‌گفتند: به شهادت تاریخ بسیاری از وقایعی که در سطوح بالای قدرت اتفاق می‌افتند٬ اتفاقی نیستند. می‌گفتند: باید کمی بیشتر به سیاستی که رئیس سرنگون‌ شده صندوق بین‌المللی پول دنبال می‌کرده است٬ به اظهارات و اقدامات او توجه کرد. می‌گفتند: ممکن است این شخص در این مورد خاص بی‌گناه باشد و این ماجرا «دام»ی باشد که سر راه او گسترده اند. می‌گفتند: این‌جور تله‌گذاری در عرصه قدرت همیشه وجود داشته است و وجود خواهد داشت.
بعد٬ واکنش بعضی از دوستان گودر چطور بود؟ این دوستان با شنیدن صدای این «خرده‌رسانه»ها٬ انگار که شخصا در اتاق هتلی که استراوس کان در آن به خدمتکار مذکور تجاوز کرده است حضور داشته اند٬ چماق «توهم توطئه» را بالا می‌بردند و عملا به دفاع از رسانه‌های قدرت برمی‌خاستند [یک یادداشت‌هایی جمع کرده‌ام در جواب به این سؤال که چرا خیلی‌ها این‌طور نوکر قدرت هستند و چنان چشم/ گوش به دهان قدرت نشسته‌اند که انگار قرار است از این تریبون حقیقت‌های ناب بشنوند؟ این اعتماد مؤمنانه به صداهای از همه بلندتر٬ از کجا می‌آید؟]
فعلا از استرواس کان رفع اتهام شده است. یعنی دادگاه اظهارات خدمتکار هتل را فاقد حقیقت یافته است. اما این هنوز به این معنی نیست که این ماجرا را «تله»‌ای بدانیم که سر راه رئیس صندوق بین‌المللی پول کار گذاشته شده بود. یعنی٬ این امکان را هم باید در نظر گرفت که خانم خدمتکار هتل این نقشه را «سرخود» و به تنهایی کشیده باشد٬ بی این‌که متوجه باشد که عمل او به جابه‌جایی قدرت در یکی از قدرتمندترین نهادهای بین‌المللی منجر خواهد شد٬ و او با این عمل در حیات سیاسی کشور فرانسه دخالت خواهد کرد* (پیش از این ماجرا به استراوس کان به عنوان رقیب سارکوزی در انتخابات ریاست‌جمهوری آتی فرانسه نگریسته می‌شد).
با این مقدمه بلند می‌خواستم بگویم٬ بد نیست آدم بخشی از توجه خود را به رسانه‌های خرد اختصاص بدهد٬ زیرا قدرت بلندگوهای بزرگ دلیلی بر حقانیت آن‌ها نیست.

* بدشانسی او این بود که مانند مونیکا لوینسکی برای ادعای خود سند محکمی نداشت. شاید یادتان باشد٬ در ماجرای مونیکا لوینسکی کارشناسان پلیس توانستند نشان دهند که لکه‌های روی یقه پیراهن زنانه‌ای که او در اختیار آن‌ها گذاشته بود٬ اسپرم‌های رئیس جمهور وقت ایالات متحده بیل کلینتون است. (سند هم بود سندهای قدیم! :)

لیبیایی‌ها/ دوران بی‌ثباتی پیش رو

2011-08-23T05:19:00.000-07:00

برگردان به فارسی از روزنامه «در استاندارد» اتریش:

مصاحبه با هانس‌پتر ماتس معاون «انستیتوی گیگا/ هامبورگ» و کارشناس امور لیبی:

ـ آیا دوران قذافی به عنوان حاکم لیبی گذشته است؟
ـ بله. به صورت فیزیکی دوره قذافی به سر آمده است٬ اما تأثیر آن به عنوان ایدئولوژی مدت‌ها در سر آدم‌ها باقی خواهد ماند. چیزی که قذافی از سال ۱۹۷۳ در کتاب «سومین تئوری جهانی» (کتاب سبز) بنا کرده است٬ هرروز از طریق ماشین تبلیغاتی دولتی نشر می‌یافت. هشتاددرصد لیبیایی‌ها در دوران قذافی پرورش یافته‌اند و مهر او را بر خود دارند.
ـ چرا جبهه قذافی توانست بعد از دخالت ناتو این‌قدر طولانی خود را حفظ کند؟

ـ نیروهای مسلح اپوزیسیون در ابتدا طبیعتا ضعیف و بدون سازماندهی بودند و اسلحه کافی در اختیار نداشتند. لازم می‌بود که تحت آموزش قرارگرفته و سپس به آن‌ها اسلحه رسانده شود. در طرف دیگر نیروهای وفادار به قذافی ذخایر تسلیحاتی بزرگی داشتند که ناتو آن‌ها را به مرور و یکی پس از دیگری نابود کرد. به هرحال رسیدن به یک چنین وضعیتی بدون ناتو ممکن نمی‌بود.
ـ در صورتی که این چالش از نظر نظامی به پایان برسد٬ ناتو خود را عقب خواهد کشید؟
ـ ممکن است ناتو در جدال بر سر مقر قذافی دخالت کند. اما علی‌‌القاعده مأموریت ناتو تمام شده است٬ زیرا مصوبه ۱۹۷۳ شورای امنیت حفاظت از غیرنظامیان را به عنوان تکلیف به عهده ناتو گذاشته بود. و همین‌که نیروهای اپوزیسیون کنترل را به دست بگیرند٬ وظیفه ناتو تمام می‌شود.
ـ پس از سلب قدرت از قذافی شاهد تصادم نیروهایی با منافع مختلف خواهیم بود؟
ـ نیروهای زیادی هستند. این بستگی دارد که «شورای ملی انتقال» چگونه شکل بگیرد و عمل کند و چه تعداد از گروه‌ها خود را متضرر حس کنند. یکی از شکاف‌ها٬ تضاد تاریخی بین شرق و غرب لیبی است. در صورتی که لیبیایی‌های شرقی در شورای ملی انتقال دست بالا را داشته باشند٬ لیبیایی‌های غربی که دوسوم جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند٬ خود را متضرر خواهند دید. تضاد دوم بین تأثیرات سکولار و مذهبی‌ست که به تضاد شرق/غرب مربوط است.
شرق لیبی‌ به خاطر حضور تاریخی سنوسیه (اُخُوَتِ سِنوسی: یک سازمان برادرانه سوفیانه‌اسلامی که بین ۱۸۴۳ تا ۱۹۶۹ نقش مهمی در لیبی ایفا کرده است) مذهبی‌تر است. بی‌جهت نیست که جنبش اسلامی لیبی در شرق این کشور به وجود آمد. در غرب آدم‌ها سکولار هستند٬ مثل رژیم قذافی که سکولار بود. به همین خاطر بود که قذافی از سوی اسلامگرایان لقب کافر گرفته بود.
افزون بر این باید به تضاد بین جمهوری‌خواهان و طرفداران سلطنت اشاره کرد. در میان ساکنان شرق لیبی کم نیستند کسانی که آرزوی احیای دوباره نظام سلطنتی را در سر دارند ( این نظام بین ۱۹۵۱ تا ۱۹۶۹ برقرار بود و کودتای قذافی به آن پایان داد). اما این ایده در همه لیبی قابل اجرا نیست. پرسش‌های بی‌جواب دیگر٬ یکی انتخاب بین کاپیتالیسم دولتی/ و اقتصاد بازار آزاد است٬ یکی دیگر نقش اقلیت‌ها٬ مثلا بربرهاست٬ همین‌طور نقش مذهب در حکومت و حقوق زنان. با یک چنین معضلات ناروشنی لیبیایی‌ها بایستی روی کشمکش‌های شدید داخلی حساب کنند.
ـ آیا تقسیم لیبی به شرق و غرب یک سناریوی ممکن است؟
ـ فعلا همه از حفظ حکومت لیبی یکپارچه حرف می‌‌زنند. اما در صورت اضطرار طبیعتا می‌تواند یک سناریو باشد. در صورتی که شورای ملی انتقال ابزاری در دست قبایل شرقی لیبی باشد٬ این کشور در آینده هم شاهد درگیری‌های نظامی خواهد بود.
ـ نقش ثروت نفتی لیبی در این میان چیست؟
ـ بقای دولت لیبی به طور کامل به استخراج نفت وابسته است. شورای ملی انقال برای راه‌اندازی تولید و صادرات نفت هیچ کاری را فرونخواهد گذاشت. میادین نفتی لیبی تقریبا در مرکز این کشور قرار دارند. در صورتی که تقسیم درآمد‌های حاصل از نفت عادلانه نباشد٬ ریسک بالایی برای جدال مسلحانه سر نفت وجود دارد.
ـ چه بر سر قذافی خواهد آمد؟
ـ یک نتیجه [مناسب] این است که کشته شود. در صورتی که از لیبی بگریزد نیز کار او تمام است. می‌تواند از طریق الجزیره و مالی به آفریقای جنوبی برود. اما در صورتی که دستگیر شود٬ موقعیت دشوار خواهد بود. طرف لیبیایی احتمالا با دستور جلب از سوی دادگاه بین‌المللی مخالفتی نخواهد کرد. اما خیلی‌ها هم خواهان محاکمه او در لیبی هستند. یک محاکمه نمایشی در لیبی یقینا مدت‌ها طول خواهد کشید و می‌تواند روی روند توسعه سیاسی تأثیر منفی داشته باشد. این را نباید فراموش کرد که اپوزیسیون به پیروزی رسیده است٬ اما در لیبی هنوز به اندازه کافی مردمی که سیاست‌های قذافی اعم از اجتماعی/ حقوقی و سیاست زنان را خوب ارزیابی می‌کردند وجود دارند. این‌ها در هر صورت حضور خودشان را اعلام خواهند کرد.
با این‌که در «نقشه راه» شورای ملی انتقال تأسیس مجمعی جهت تهیه قانون اساسی (با مهلت یک ساله برای تصویب آن) پیش‌بینی شده است٬ لیبیایی‌ها در دو تا سه سال آینده دوران بی‌ثباتی را پیش رو دارند. تجربه تونس و مصر نشان دادند که یک چنین انتقالی بسیار مشکل است. در لیبی مشکل قبایل مختلف به آن اضافه می‌شود. با این توضیح که جامعه لیبی هیچ‌گونه تجربه‌ای از نهادهای مدنی ندارد. و این یعنی در آینده بایستی منتظر چالش‌های شدیدی باشیم.

رسیدن نسیم دمکراسی به شرره/ و شادمانی مردم برره

2011-08-23T00:57:00.000-07:00

ـ خب٬ قذافی هم که کارش تمومه. دیگه لیبی دمکراسی شد و جوونای لیبی می‌تونن شاد زندگی کنن و تو میدون ولی‌عصر طرابلس از همدیگه لب بگیرن. کی بشه نوبت ما بشه!

ـ ایی نه‌بفهمه.

ما الکیانیم و فلک دولّک‌باز

2011-08-22T06:55:00.000-07:00

اگر که خوش هستیم٬ الکی خوش هستیم. و اگر ناراحت و نگرانیم٬ اما نه از چیزهایی که باید از آن‌ها ناراحت و نگران باشیم٬ الکی‌ناراحت/ الکی‌نگران‌ هستیم.

چطوره اصلا بگیم بریتانیای کبیر؟

2011-08-16T10:30:00.000-07:00

«حالا سر جدتون دیگه این قدر نفرمایید دولت انگلیس، ویزای انگلیس، پاسپورت انگلیسی، سفارت انگلیس».

معصومه ناصری: «چندوقت پیش بهرنگ تاجدین یادداشت مفیدی این‌جا در مورد تفاوت بریتانیا و انگلیس گذاشت ... بخوام خلاصه‌اش کنم٬ این میشه: چیزی به نام "دولت انگلیس" وجود خارجی نداره».

بهرنگ تاجدین در نوشته خود ادعا می‌کند که «یک کشوری در دنیا هست به نام "پادشاهی متحده بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی" ... یا در فارسی "بریتانیا"»٬ و بعد با ارایه یک سری اطلاعات و شرح تقسیمات کشوری انگستان نتیجه می‌گیرد که «کسی به عنوان وزیر امور خارجه انگلیس وجود نداره٬ باید بنویسم وزیر خارجه بریتانیا٬ ارتش انگلیس و نیروهای نظامی انگلیس هم بی‌معنی است و باید بنویسیم ارتش بریتانیا و نیروهای نظامی بریتانیا و همین‌طور سفارت بریتانیا در تهران سفارت بریتانیا در سوریه و ...».

این که مردمان سرزمینی کشور خود را به چه دلیل چه می‌نامند٬ هیچ الزامی برای کشورهای دیگر به وجود نمی‌آورد که به آن کشور چه نامی بدهند.
آلمانی‌ها به کشور خودشان می‌گویند «دویچ‌لاند». انگلیسی‌ها به آلمان می‌گویند «جرمانی».
خود اتریشی‌ها به کشورشان می‌گویند «اوسته‌رایش»٬ انگلیسی‌زبان‌ها این کشور را «آستریا» و عرب‌ها آن را «النمسا» می‌نامند.
کشوری که به فارسی به آن می‌گوییم «مجارستان»٬ به آلمانی «اونگارن» و به انگلیسی «هانگری» خوانده می‌شود. خودشان به خودشان چه می‌گویند؟ چیزی شبیه به «مایروسگ».
در مورد «ایران» و «پرشیا» (به آلمانی پرزین) نیز تا سال ۱۳۱۴ همین‌طور بوده است [در این سال جامعه‌ملل به درخواست رضاشاه «ایران» را جانشین «پرشیا» کرد]. یعنی خودمان به خودمان می‌گفتیم ایران٬ دیگران به ما می‌گفتند پرشیا.

کسی که می‌گوید چیزی به نام دولت انگلیس٬ وزیر امور خارجه انگلیس٬ ویزای انگلیس و ... «وجود خارجی ندارد»٬ واقعیت را جعل می‌کند. در وب آلمانی اسامی بریتانیا و انگلستان هردو معمول هستند.
در زبان آلمانی عبارتهای ویزای انگلیس٬ نظام حقوقی انگلیس٬ نظام دولتی انگلیس٬ دولت انگلیس (در روزنامه معتبر آلمانی فرانکفورترآلگماینه)٬ ٬ قانون اساسی انگلیس٬ نیروی نظامی انگلیس ... رواج دارد. [عنوان یکی از مقالات کارل مارکس این است: «دولت انگلیس و ایرلندی‌های محبوس»]. و من فکر نمی‌کنم آلمانی‌ها کمتر از بهرنگ تاجدین از تقسیمات کشوری‌لشگری انگستان مطلع باشند.
مفاهیم بالا به ترتیب:

Englisches Visum, Englisches Rechtssystem, Englisches Regierungssystem, Englische Regierung, Englische Verfassung, Englische Streitkräfte

انگلیس و انگستان وجود خارجی دارند. بریتانیا نامی است که انگلیسی‌ها کشور خود را به آن می‌نامند. آیا طبق اسناد رسمی ایران نام این کشور به فارسی چیست؟ آیا ما که ایرانی هستیم نیز باید مانند صادق‌جان صبا٬ فرن‌جان٬ آرش‌جان٬ پونه‌جان قدوسی و ... از لفظ «بریتانیا» استفاده کنیم؟
یا بگوییم انگستان؟
این را باید از یک جای رسمی پرسید. به نظر من انگستان باید درست باشد. سند و مدرک محکمی ندارم٬ اما پیش خودم می‌گویم کلمه «سارا» در تابلوی مغازه «لبنیانی سارا»٬ محتملا اسم دختر اکبرآقای معروف لبنیاتی سرکوچه است. اما بعید به نظر می‌رسد این هم انتخاب اکبرآقا باشد.

پ.ن.۱:
در گوگل این عکس را هم از «سفارت بریتانیا» پیدا کردم. اما به نظر عکس بالا جدیدتر است.

پ.ن.۲:
ایمیل بهرنگ تاجدین:
... بله؛ آلمان‌ها به کشورشان می‌گویند دویچ‌لند، انگلیسی‌زبان‌ها جرمنی صدایش می‌کنند و فرانسوی‌ها و ما می‌گوییم آلمان. این مسأله درباره مصر و یونان و ژاپن و چندین و چند کشور دیگر هم صادق است.
ولی نکته این‌جاست که مصر دقیقاً همان کشوری است که مثلاً در انگلیسی Egypt خوانده می‌شود. اما درباره انگلستان و بریتانیا این مسأله صادق نیست. اگر برای بیشتر فارسی‌زبانان بدیهی بود که اسکاتلند و ولز و ایرلند شمالی هم بخش‌هایی از این «انگلستان» هستند و این‌که تیم ملی فوتبال داشتن به معنی دولت مستقل داشتن نیست، طبیعتاً جایی برای طرح این موضوع نبود.
به نظرم این‌که در آلمان یا کشور دیگری هم استفاده از این اسامی معمول است، استدلال محکمی نیست.
مسأله دیگر این‌که دست کم تا جایی که من دیده‌ام و برخورد داشته‌ام، اسکاتلندی‌ها و ولزی‌ها و اهالی ایرلند شمالی خودشان را به هیچ عنوان «انگلیسی» نمی‌دانند.
فکر می‌کنم که تفاوت گذاشتن بین England و UK برای پرهیز از سوء تفاهم لازم است.

برای بهرنگ نوشتم:
این سؤتفاهم البته موجود می‌بود در صورتی که در کلاس درس تاریخ یا جغرافیا می‌بودیم. اما این‌جا بحث سر انطباق «نام» و «نامیده‌شده» نیست. بلکه سر مفاهیمی‌ست که به طور تاریخی پدیدار/ و مرسوم شده‌‌اند. اطلاعات مارکس که می‌گوید «انگستان» در حالی که «بریتانیا» را منظور می‌کند٬ حتما به اندازه اطلاعات شما در این مورد بوده است. همین‌طور آلمانی‌هایی که انگستان را مترادف بریتانیا به کار می‌برند اطلاعت مبسوطی در مورد انگستان٬ و مجموعه‌ای که بریتانیا را تشکیل می‌دهند دارند. اما "حقیقت" مفاهیمی که به طور تاریخی رشد کرده و مورد پذیرش قرارگرفته‌اند ربطی به این موضوع ندارد. یک مثال مناسب «سرخپوست»ها هستند که می‌دانیم نه پوست آن‌ها سرخ است و نه هندی (Indian) هستند٬ و شکل‌گیری این مفاهیم نتیجه خطای فاحش کریستف کلمب بوده است.

صادق صبا هم می‌گوید «انگستان»

لینک: مثلاً هی نگويند «دولت انگليس» و مثلاً بگويند «دولت بريتانيا».

خاک پا/ و صدای مردم ایران

2011-08-14T12:16:00.000-07:00

یکی از اهدافی که شرکت فرهنگی هنری [تجاری] دل آواز متعلق به استاد شجریان در بدو تأسیس برای خود تعیین کرده بود٬ «تهیه و تکثیر برنامه‌های آهنگین مردمخداساز» است. با تأمل در مصاحبه اخیر محمدرضا شجریان می‌توانیم به یقین بگوییم که پروژه ساختن خدا از این مردم به طور مطلق شکست خورده است.

برای اثبات این مدعا باید ببینیم وقتی که استاد شجریان خود را «صدای مردم» یا «خاک پای مردم ایران» می‌نامد٬ این «مردم» در نظر او دارای چه خصوصیاتی هستند.
البته تا آن‌جا که به من مربوط می‌شود٬ تردیدی در این ندارم که این «محمدرضا شجریان٬ خاک پای مردم ایران» یک تعارف ایرانی٬ از آن نوع تعارف‌های ایرانی‌ست که می‌شناسیم. اما یکی از خصوصیات ما هم این است که خودمان را به آن راه می‌زنیم. همین الان چند روز می‌شود که ملت گودر دارند به «استخر را با چادرت معطر کن» می‌خندند. البته که این جمله مسخره و خنده‌دار هم هست٬ اما اگر من عباراتی به مراتب مسخره‌تر از این٬ از دهان وقلم "بزرگان»" نقل کنم (چنان‌که نقل کرده‌ام) شرط چند که غیر از چماقداران غیرتمند٬ عده‌ای به فلسفه و عرفان/ به آسمان و ریسمان چنگ بیاندازند (چنان‌که مکررا انداخته‌اند) که بلاهت را لباس معرفت بپوشانند؟
[پاشایی ده‌ها صفحه در تحلیل و تعبیر شاعرانه/عاشقانه/عارفانه/ فلسفی یکی از اشعار دوخطی شاهنشاعران نوشته است (منظورم همان شعری‌ست که حسن‌قصاب عاشق قناری شده بود!) که من خواندن آن را به کسانی که می‌توانند بخندند توصیه می‌کنم].
منظور این‌که برای من روشن است که: این «محمدرضاشجریان‌/ خاک پای مردم ایران»٬ با «قابل شوما رو نداره عزیز٬ بفرمایید» یکی از شوفرتاکسی‌های تهران فرق معناداری ندارد. اگر می‌گویید این‌طور نیست٬ یک بار پول آن‌ها را ندهید! هم این و هم آن٬ هردو شاکی خواهند شد.
چنان‌که از مصاحبه اخیر استاد برمی‌آید٬ او از کپی غیرقانونی سی‌دی‌های خود ناراحت است. البته نه برای من و نه برای شما٬ این دفعه اولی نیست که دلخوری او را از این ماجرا می‌شنویم. می‌گوید: «طبق محاسبات و آمارهای ما تنها ۸ درصد از آلبوم‌هایی را که دست مردم است، ما تولید کرده‌ایم و بالای ۹۰ درصدِ آنها کپی شده و دست‌به‌دست گشته است». و ادامه می‌دهد: عده‌ای هم از سر دشمنی «می‌روند آلبوم را می‌خرند٬ بعد می‌گذارند روی سایت تا مردم به صورت مجانی دانلود کنند. ادعاشان هم این است که دارند کار فرهنگی می‌کنند. کار فرهنگی آن‌ها به این صورت است که از کیسه خلیفه می‌بخشند!».
۹۲ درصد از مصرف‌کنندگان سی‌دی‌های شجریان از کیسه استاد می‌خورند. عده‌ی دیگری هم سر سفره عیاران فرهنگی نشسته‌اند و از دسترنج استاد ارتزاق می‌کنند [عیار یعنی دزد حیله‌گر. فرق عیاران با دزدهای معمولی این است که اموال دزدی را با مردم تقسیم می‌کنند]. غیر از این دودسته گروه دیگری هم هستند که با وجود «عشق به استاد» از این دو گروه نفهم‌ترند: یعنی «خاله‌خرسه‌های شجریان‌دوست» که رابطه مستحکم عشق و کیسه را نمی‌دانند:
«آدم‌های فراوانی دیده‌ام که به من گفته‌اند: "آقا من آن‌قدر شما را دوست دارم که کار شما که منتشر می‌شود٬ کپی می‌کنم به همه‌ی دوستانم می دهم تا آن‌ها گوش کنند!" این آدم‌ها این کارها را جزو هنرها و قدم‌های فرهنگی‌شان می‌دانند و خوشحال هستند که کار خیر کرده‌اند!».
این‌ها آن مردمی هستند که شجریان خود را خاک پای آن‌ها می‌نامد؟

دعواهای استاد شجریان با رادیوتلوزیون را نیز همه شنیده‌ایم. این دعواهای استاد با رادیوتلوزیون مسبوق به سابقه است٬ و حتی به پیش از انقلاب برمی‌گردد. شما یادتان نمی‌آید٬ اما سیاوش شجریان را پیش از انقلاب عده‌ی قلیلی می‌شناختند. وقتی می‌گویم عده‌ای قلیل منظورم این است که او در زیباترین خواب‌های خود هم نمی‌دید که به اندازه خوانندگان موسیقی پاپ نظیر گوگوش٬ ستار٬ داریوش [وحتی نعمت‌اله آغاسی] مورد اقبال مردم قرار بگیرد. انقلاب بساط موزیسن‌های پاپ و مدرن را به هم ریخت و فضا را برای موسیقی سنتی باز کرد. عده زیادی متشکل از آهنگ‌سازان٬ نوازندگان سازهای گوناگون٬ تصنیف‌سرایان٬ خوانندگان و ... که بین آن‌ها هنرمندان خوب و صاحب‌سبک هم کم نبودند٬ آواره شدند٬ دست از موسیقی شستند٬ خفقان گرفتند٬ به دامان اعتیاد/ یا به ورطه بطالت افتادند٬ خانه‌نشین یا دق‌مرگ شدند. در این فضا بود که «سیاوش» متناسب با مد آن روزها به «محمدرضا» تغییر کوچکی کرد و ارتقاء شغلی سیاوش شجریان به «محمدرضا شجریان سلطان آواز ایران» میسر شد. آیا این‌که مسئولان رادیوتلوزیون به خود حق می‌دهند بدون کسب اجازه از او از آلبوم‌های او استفاده کنند به این خاطر است که به نحوی موفقیت او را مدیون خود می‌دانند؟ هیچ بعید نیست. اما استاد شجریان از این‌که آن‌ها آلبوم‌های او را «صدها بار» به طور مجانی به گوش مردم می‌رسانند خیلی شاکی‌ست. حتما شما هم مانند من در مصاحبه‌های متعدد ابراز نارضایتی‌های مکرر او را از رادیوتلوزیون خوانده‌اید. متصدیان رادیو و تلوزیون که خود را نماینده رسمی «صدای مردم» می‌دانند رفتار خود را این گونه توجیه می‌کنند: «مردم به این موسیقی علاقه دارند و به همین خاطر ما آن را از رادیو و تلوزیون پخش می‌کنیم!».
محمد رضا شجریان که او نیز صدای ملکوتی خود را «صدای مردم» می‌داند در مقابل توجیه ارایه‌شده استدلال جالبی عرضه می‌کند که از طریق آن می‌توانیم به تصویری که شجریان از «مردم» دارد نزدیک شویم:
«اگر این‌طوری است باید گفت که مردم پول را هم دوست دارند٬ پس بانک‌ها بدون حساب و کتاب هرچه پول است٬ در اختیار مردم بگذارند دیگر! مردم پول را که از همه چیز بیشتر دوست دارند٬ پس چطور شد وقتی پای پول در میان باشد٬ بانک‌ها تا ریال آخرش را حساب می‌کنند؟ اما به ما که رسید [می‌گویند:] "کار فرهنگی است٬ مردم دوست دارند٬ ما وظیفه داریم پخش کنیم!"».
شما را نمی‌دانم٬ اما من یکی شرمم می‌آید خودم را جزو این «مردم» کپی‌کار٬ دزد و مفت‌خوار که دوستی آن‌ها از دشمنی بدتر است بدانم٬ و هزارمرتبه شکر که خلاف سخنان «صدای مردم» هنوز چیزهایی می‌شناسم که آن‌ها را بیشتر از پول دوست دارم: از جمله خردترین آن‌ها/ بعضی از آلبوم‌های خواننده بی‌نظیر ایران محمدرضا شجریان را.

از اخبار لندن

2011-08-11T05:38:00.000-07:00

در اخبار دیشب کانال دو مصاحبه‌ای شنیدم با یکی از اساتید آکسفورد درباره شورش‌های لندن. امروز دیدم کانال دو فایل تصویری این مصاحبه را در وبسایت خود قرارداده است. با خودم فکر کردم بد نیست آن را به فارسی برگردانم:

ـ ... می‌خواهیم در این باره با یکی از متخصصان صحبت کنیم٬ یعنی با پروفسرو مارتین سه‌لایب کایزر*. او رئیس انستیتوی «سیاست اجتماعی» دانشگاه آکسفورد است. ... عصربخیر پروفسور کایزر!
ـ عصر بخیر.
ـ پروفسور کایزر٬ آیا این اشخاصی که این روزها سر به شورش برداشته‌اند٬ آن‌طور که نخست‌وزیر کامرون می‌گوید٬ مریض٬ دزد و غارت‌گرند/ یا با اعتراضی اجتماعی مواجه هستیم که افسارش گسیخته است؟

ـ فکر می‌کنم برای توضیح این موضوع باید از ابراز نظر عجولانه پرهیز کرد. کافی نیست که آن‌ها را تبه‌کار بنامیم یا توضیحات عجیب و غریب دیگری نظیر این‌که چون «مدرسه‌ها تعطیل هستند» یا «هوای لندن این روزها ملایم است».
ـ در این رابطه مکررا از دلایل اجتماعی/اقتصادی یاد می‌شود. اما اگر به آمار بیکاری جوانان در انگلستان نگاه کنیم٬ می‌بینیم که بیکاری جوانان در مقایسه با خیلی از کشورهای اروپایی کمتر است٬ در حالی که در این کشورها شاهد این‌گونه شورش‌های خشونت‌آمیز نیستیم.
ـ فکر می‌کنم چیزی که باید ببینیم این است که در سال‌های گذشته در انگلستان شاهد روند قطبی‌شدن جامعه هستیم. روندی که به شکاف در جامعه منجر شده است٬ از جمله به شکل‌گیری «گتو»های مسکونی که در آن‌ها فقر نسبتا شدیدی حاکم است. در بعضی از محله‌های لندن نرخ فقر تقریبا به ۵۰ درصد می‌رسد. یعنی از هر دو کودک٬ یکی در فقر نسبی بزرگ می‌شود٬ و فکر می‌کنم که باید این مسئله را در نظر داشت. فقدان چشم‌انداز آینده٬ بسیاری از جوانانی را که دارای سطح نازل تخصصی هستند به جایی رسانده است که آینده‌ای برای خود نمی‌بینند.
ـ این روند سال‌هاست که شروع شده است. اولین بار زمان مارگارت تاچر شاهد آن بودیم. در دوره جان میجر (۹۷ـ۱۹۹۰) کمی شدت یافت٬ اما چرا حالا به نقطه انفجار رسیده است؟
ـ فکر می‌کنم کشته‌شدن این مرد جوان [مارک دوگان] در تاتنهام فقط چاشنی ماجرا بود. مایلم یادآوری کنم که در سال‌های هشتاد در ناحیه بریگستن شورش‌های شدیدی به وقوع پیوست. این‌جور شورش‌ها معمولا با وقایع و پیش‌آمدهای کوچک شروع می‌شوند. کلا می‌توان گفت که در انگستان آمادگی بیشتری برای اعمال خشونت وجود دارد. یک آمادگی‌یی که در پس ظاهر صلح‌آمیز جامعه پنهان است.
ـ امروز کامرون گفت٬ تمام امکاناتی را که نیروهای پلیس بخواهند در اختیار آن‌ها قرار خواهیم داد. ما می‌دانیم که انگلستان در عرصه قوانین جزایی جوانان قوانین سخت‌‌گیرانه‌ای دارد. آیا این قوانین برای مهار این شورش‌ها کافی‌ست؟
ـ فکر می‌کنم که می‌بایستی تمایز قایل شویم بین اقدامات کوتاه‌مدت که آرامش را به محله‌های شهر بازگرداند تا مردم به کسب‌وکارشان برسند٬ و هم‌زمان٬ طوری که پیشتر اشاره کردم باید در باره شرایط اجتماعی/اقتصادی کشور فکر کنیم٬ که چطور می‌توانیم در میان‌مدت با پشتیبانی دولت و گروه‌های اجتماعی (سندیکاهای کارگری و صاحبان صنایع) از طریق ایجاد امکان برنامه‌ها آموزش تخصصی چشم‌اندازی برای جوانان به وجود بیاوریم. ...
ـ آیا فکر می‌کنید در دیگر کشورهای اروپایی نیز شاهد چنین جنبش‌های اعتراضی باشیم؟
ـ روند دوقطبی‌شدن جامعه که پیشتر به آن اشاره کردم٬ محدود به انگلستان نیست٬ و ما آن را در خیلی از کشورهای اروپایی و هم‌چنین در آمریکای شمالی می‌بینیم. و فکر می‌کنم دولت‌ها بایستی به این معضل بپردازند که چشم‌انداز آینده برای جوانان به وجود بیاورند. فکر می‌کنم شکاف اجتماعی در انگلستان شدیدتر از خیلی از دیگر کشورهای اروپایی‌ست. تنها شاید با فرانسه قابل مقایسه باشد٬ که آن‌جا هم شاهد این شورش‌ها بودیم٬ و فکر می‌کنم این‌جا هم با مناسبات شبیه‌ی سروکار داریم٬ این مناسبات در کشورهای جنوب اروپا وجود ندارد٬ چون در این کشورها نوعی «تقسیم» خانواده‌گی وجود دارد٬ یعنی در هر خانواده یک نفر شاغل است٬ اما این‌جا در انگلستان گروه‌هایی از شهروندان به طور کلی پشت درهای بازار کار و نظام آموزشی مانده‌اند.

*Martin seeleib-kaiser

اشکانیان

2011-08-10T02:57:00.000-07:00

این دیگر اعصاب‌خردکن شده است. منظورم نوشته‌های این خانم‌های احساساتی‌ست که دایم برای یک چیزی یا برای یک کسی٬ به خاطر واقعه‌ای٬ یا در اثر تجربه‌ای٬ گریه می‌کنند. احساسات برای همه ما دارای جایگاه والایی هستند٬ اما این اشکی که مثل ادرار همه‌جا را خیس کرده است دیگر تهوع‌آور شده است.

به معشوق‌ش رسیده است٬ گریه می‌کند. دوست پسرش رفته است کانادا٬ گریه می‌کند. یاد گذشته‌ها می‌افتد٬ گریه می‌کند. به وضع امروزش نگاه می‌کند٬ گریه می‌کند. به تفکیک جنسیتی فکر می‌کند٬ گریه می‌کند. (وقتی آمنه قصد قصاص داشت گریه می‌کرد٬ و بعد که آمنه بخشید٬ باز هم گریه کرد). به جنبش سبز فکر می‌کند٬ گریه می‌کند. سی‌دی شجریان می‌گذارد٬ گریه می‌کند. گوگوش گوش می‌کند٬ گریه می‌کند. برای چایی آب‌جوش درست می‌کند٬ گریه می‌کند. به سخنان سجادی٬ صابر٬ میرحسن موسوی٬ تاج‌زاده ... فکر می‌کند٬ گریه می‌کند. به سخنان احمدی‌نژاد فکر می‌کند٬ گریه می‌کند. یاد دخترک آدامس‌فروش مترو می‌افتد٬ گریه می‌کند. رمان نویسنده معروف را (که در اصل برای خنده نوشته شده است!) می‌خواند٬ گریه می‌کند. کارتون تام و جری می‌بیند٬ گریه می‌کند. قبل از همخوابگی گریه می‌کند٬ بعد از همخوابگی گریه می‌کند. اصلا دایم گریه می‌کند.
یکی باید از آن‌ها بپرسد٬ این‌جا مگر فیلم «شیرین» کیارستمی‌ست؟ آخر این چه «نقش» پوچی‌ست که بازی می‌کنید؟ این یاوه‌های بی‌سروته که مثل کاموا به‌هم می‌بافید بایستی چه تأثیری در مخاطب داشته باشد؟ از واگذاری این پرت‌وپلاهای اشک‌آلود می‌خواهید چه تأثیری در من ایجاد کنید؟
دیگران را نمی‌دانم٬ اما من به عنوان یکی از مخاطبان٬ خود را موظف می‌دانم این را به شما بگویم: بعید نیست که نوشته‌های شما باعث شود عده‌ای برای "احساسات لطیف" شما دست بزنند٬ و دل عده دیگری به حال زار شما بسوزد. اما آن‌چه این نوشته‌ها در من ایجاد می‌کند٬ نه تحسین است و نه ترحم. اشک‌نامه‌های شما حال مرا به هم می‌زند.

کتاب بخریم

2011-08-02T06:27:00.000-07:00

طفلکی‌ها. باس گاهی کتاباشونو خرید. نه از سر علاقه به ادبیات٬ بلکه به نیت کمک مالی.

اسم این را چه می‌شود گذاشت؟

2011-08-01T03:04:00.000-07:00

بین این گزارشگران و روزنامه‌نگاران ایرانی تیپ‌های عجیبی پیدا می‌شود. به عنوان مثال به قصد تهیه گزارش نشستی با شرکت یک یا چند تن از چهره‌های مشهور و موفق می‌خواهند تعدادی از گفته‌های گهربار آن‌ها را برای ما بازگو کنند. در این‌جور مواقع ساختار گزارش آن‌ها این‌طور است که پیش از نقل هریک از بیانات "استاد" گوشه‌ای از شخصیت٬ مقام٬ دستاوردها و افتخارات او را ذکر می‌کنند:

استاد مسلم آواز ایران محمد رضا شجریان گفت ...
این شوالیه موسیقی ایران/ یا برنده جایزه فلان اضافه کرد ...
این استاد آواز ایران که کنسرت‌های او در فرانسه مورد استقبال قرارگرفته است گفت ...
یا:
این کارگردان ایرانی که از شهرت جهانی برخوردار است بر این باور است که ...
این برنده جایزه فلان طلایی گفت: ...
این کارگردان فیلم فلان که جایزه چنان را برد معتقد است ...

چرا٬ و بر اساس چه الزامی بایستی این «افتخارات» دایما یادآوری شوند؟ چرا این خبرنگاران می‌خواهند ذهن مخاطب دایما متوجه باشد٬ این شخصی که الان قرار است حرف (اغلب سبکی) بزند٬ همان است که جایزه فلان طلایی را برده است؟

این کارگردان که به تازگی با ژولیت بینوش دیزی خورده است گفت: جوان‌ها برای این که به یارشان اطلاع بدهند که ماشین‌شان در بزرگراه همت پنچر شده است٬ با استفاده از اشعار حافظ که توسط من تقطیع شده‌ است به هم sms می‌زنند!

این استاد مسلم موسیقی ایران که مدتی پیش تور اروپایی خود را آغاز کرده است گفت: ربنا متعلق به همه مردم است*.

این استاد موسیقی که در جوانی آبشارهای معروفی می‌زد گفت ...

* حالا که حرف ربنا شد:

من٬ مانی ب. به عنوان یکی از این مردم٬ سهم خودم از ربنای استاد را با یک قوطی رب انار عوض می‌کنم.

پ.ن.: البته یه جعبه زولبیا بامیه هم بد نیست.

کمیک استریپ شماره‌ی ۳

2011-07-25T05:48:00.000-07:00

استاکس‌نت

2011-07-18T07:12:00.000-07:00

هیچ بعید نیست که کارمندان بی‌بی‌سی فارسی مثل من وطن خود را دوست داشته باشند. اما گاهی اوقات این حس دست از سرم برنمی‌دارد که ما از دو وطن مختلف حرف می‌زنیم.

*

«در روایت کارشناسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، از آلوده‌ و معیوب‌شدن شمار قابل اعتنایی از سانتریفیوژهای تاسیسات نطنز و اخلال محسوس در روند غنی‌سازی اورانیوم در این تاسیسات نیز سخن در میان است».
«به این ترتیب، آنچه که با فشارهای دیپلماتیک و قطعنامه‌های تحریمی سازمان ملل کمتر قابل تحقق بود، با استاکس‌نت تا حدی واقعیت یافت» (+).

حال آیا بایستی از محقق‌شدن آنچه «با فشارهای دیپلماتیک و قطعنامه‌های تحریمی سازمان ملل کمتر قابل تحقق بود» خوشحال باشیم و برای طراحان این ویروس هورا بکشیم؟ برای ترور "موفقیت‌آمیز" فیزیک‌دان ایرانی چطور؟ این نیز یکی دیگر از اقداماتی نبود که در کشور ما تأثیری گذاشت که «با فشارهای دیپلماتیک و قطعنامه‌های تحریمی سازمان ملل کمتر قابل تحقق بود»؟

واقعیت این است که ویروس استاکس‌نت باعث صدمات و خساراتی در کشور ما شد. نمی‌دانم خسارت جانی هم داشت یا نه. یادم هست همان‌روزها چندین انفجار از جمله در تأسیسات گازی و انبار مهمات کشور واقع شد که بعضی آن را مرتبط با این ویروس معرفی کردند. گذشته از خساراتی که این اختلالات به بار آورد٬ یادم هست خوانده بودم که این ویروس در صورتی که کشف نمی‌شد و می‌توانست آن‌طور که طراحان آن مایل بودند عمل کند٬ امکان تخریب نیروگاه اتمی بوشهر وجود می‌داشت٬ که در این صورت با یک آلودگی اتمی٬ با یک فاجعه انسانی در ابعاد بزرگ مواجه می‌بودیم. فاجعه‌ای که تصور آن هم دردناک و وحشت‌ناک است. اما آن‌چه آدم را بیشتر می‌ترساند در نظرگرفتن این واقعیت است که جان شهروندان ایرانی در محاسبه‌های قدرت‌های طراح استاکس‌نت جایی نداشته است.

من ابدا از این خوشحال نیستم که «تا حدی واقعیت یافت». شخصا با آرزوی ناکامی کسانی که برای رسیدن به مقاصد شوم خود از تحمیل هیچ هزینه‌ای به مردم ایران پروا ندارند٬ از این خوشحالم که بلا از بیخ گوشمان پرید. این‌که دفع این خطر را مدیون کارشناسان توانای ایرانی هستیم٬ یا خداوند بلا را گرداند٬ چون نیروگاه اتمی ایران «بیمه ابوالفضل» است٬ فرقی نمی‌کند. من شخصا به مهندسان ایرانی درود می‌فرستم٬ و خدا را شکر می‌کنم.

اما سؤال اصلی به جای خود باقی است:
چرا اکثریت جامعه مجازی فارسی زبان به این ماجرا منفعلانه و حتی بی‌طرفانه نگاه می‌کند؟ انگار نه نگار که این تجاوز به "ما" شده است. جان مردم ما را به خطر انداخته‌است و به منابع مالی و علمی کشور ما آسیب زده است!

مهمان امروز: گارفیلد ۲

2011-07-15T03:53:00.000-07:00

شاملو به روایت گارفیلد

2011-07-15T02:03:00.000-07:00

فرح پهلوی در دو پرده

2011-07-14T05:13:00.000-07:00

ـ الف
«گروه هنری آ با کوشش آقا/ خانم ب به راه افتاد و عده زیادی از شاعران و نویسندگان کشور نیز به جرگه یاران او پیوستند».
این یک «خبر» است. اما چیزی که اعتماد نوشته است خبر نیست:
«کانون نویسندگان با کوشش فرح به راه افتاد و عده زيادی از شاعران و نویسندگان کشور نیز به جرگه یاران فرح پیوستند».
این اتهام است. اتهامی سنگین که پیش‌بینی واکنش سریع و معترضانه کانون نویسندگان به آن سخت نبود:

«ادعای پیوستن به جرگه یاران فرح یک‌سره بي‌اساس و پاک مغرضانه و رذیلانه است». «این هم از طنزهای تلخ تاریخ است که کانون نویسندگان ایران باید از یک سو تقاص مبارزه با رژیم شاه و به‌طورکلی دفاع از آزادی بیان را پس دهد و از سوی دیگر، به همکاری با این رژیم و "پیوستن به جرگه فرح پهلوی" متهم شود» (+).

ادعای نویسنده روزنامه اعتماد تف سربالا بود٬ زیرا علی‌رغم اختلاف نظرات و خرده‌گیری‌هایی که در مورد کانون نویسندگان موجود است٬ یک چیز به بنیان‌گذاران آن نمی‌چسبد٬ و آن هم‌نشینی با اعضای خانواده‌ای‌ است که برای آن‌ها و برای ~~آحاد~~ اکثریت بزرگی از مردم ایران از همه نظر جرثومه فساد بود.

ـ ب
«روزنامه‌نگاران در غربت» عنوان چند مصاحبه با افراد گوناگون از جمله با عباس معروفی (عضو کانون نویسندگان ایران) است که ظاهرا در سال ۲۰۰۹ توسط ایرتی‌وی انجام شده‌ و ویدئوهای آن در یوتیوب قابل دسترسی‌ست.
معروفی:
«همیشه فکر می‌کردم چهره فرح پهلوی یک چهره فرهنگی شناخته شده بود٬ بعد خب یک ثروت هنگفتی هم از ایران٬ از ملت ایرن به وسیله ایشون خارج شد. ... فکر می کنم چرا ایشون یک دانشگاه هنر تأسیس نکرد٬ چرا نیومد این پولو صرف ساختن سالی مثلا صد هنرمند بکنه. چرا نیومد یه همچین بنیادی درست بکنه. چرا انرژی‌شو گذاشت روی شاه‌شدن پسرش درحالی که می‌دونست این پرونده برای همیشه بسته شده؟» (+).

معروفی در این مصاحبه داستانی تعریف می‌کند از کمال یاشار که در آلمان مهمان یکی از هموطنان خود بوده است. هموطنی که سواد خواندن و نوشتن ندارد اما پولدار است (صاحب سوپرمارکتی در آلمان است). یاشار کمال در خانه میزبان خود متوجه وجود نسخ زیادی از کتاب‌های خود به زبان‌های مختلف می‌شود. متعجب٬ از صاحب‌خانه در این باره سؤال می‌کند. مرد می‌‌گوید: «من این‌جا پول درمی‌آرم. تو باید حمایت بشی. من وقتی به مهمونی میرم به جا این‌که یه شیشه شراب برا کسی ببرم٬ یه جلد از کتاب‌های تو رو می‌برم».
معروفی در این‌جا می‌گوید: «اون ملت ترکیه که نویسنده‌ش پاموک میره جایزه می‌گیره پشتش اینا وایسادن٬ من پشت سرم فرح پهلوی ایستاده». [جمله آخر طعنه‌/ و گلایه‌آمیز است که چرا فرح پهلوی پشت سر من نمی‌‌ایستد].

در ادامه در ویدئوی دیگری صحبت از بی‌ارتباطی بین ایرانی‌های مهاجر است. معروفی می‌گوید:
«ما باید به هم وصل بشیم٬ حالا خیلی‌ها این وصل‌شدن رو از طریق چیزهای سیاسی می‌بینن٬ من فکر می کنم غلطه٬ حتی بن‌های سیاسی هم از طریق فرهنگی می تونن به هم وصل بشن. یعنی مثلا در روز درخت‌کاری همه می‌تونن به هم وصل بشن. بگن ما با هر عقیده و اندیشه‌ای به احترام مثلا رزتشت یک دونه درخت می‌کاریم. این خیلی زیبا میشه. یعنی پس من با شما یک حرف مشترک دارم. ... این نقطه‌های [وصل کننده] قوت را باید پیدا کرد و به هم چسبوند. ما یک پازل زیبا هستیم٬ خیلی چیزا داریم ولی این پازل توی یک جعبه نیست٬ پخش شده اینور اونور خونه. باید اینارو پیدا کنیم بیاریم به هم بچسبونیم ببینیم چه تصویر زیبایی میشه. [بحث سر این است که اقلیت‌های ایران مثل ارمنی‌ها در خارج کشور با هم در ارتباط هستند به خاطر مشترکات] ولی ما اصلا با هم سلام هم نمی‌تونیم بکنیم. از هم می‌گریزیم٬ همدیگه رو نمیشناسیم ... من مثلا یه جا می‌بینم فلان آدم یه جایی درخشیده و تونسته ثروت هنگفتی فراهم کنه. خب این آدم خیلی کارا می‌تونه بکنه. خیلی راهها هست٬ یعنی مثلا برای این که مالیاتش رو به دولت [کشور محل اقامت شون] ندن٬ در راه دیگه ای مصرف کنند [کمک مالی را می‌شود از مالیات کم کرد]. مثلا در راه درخت‌کاری. و جهان رو سبزتر و زیباتر بکنند. ما چون اون وجه اشتراک رو نداریم باید بگردیم اونو پیدا کنیم. و کاش یه ارگانیزیشن (سازمان) این‌جوری درست بشه. بازهم من فکر می‌کنم٬ چون از خانم فرح پهلوی صحبت کردم٬ فرح پهلوی می‌تونه این کارو بکنه» (+).

«تنها چیزی که می‌توانید در جهان تغییر دهید جای بالش زیر سرتان است»

2011-07-12T07:39:00.000-07:00

اصلا دنبال چیز دیگری می‌گشتم که به جمله بالا از مارکز رسیدم. یکی از گرفتاری‌های بزرگ این است که همیشه یک چیزی پیدا می‌شود که جالب‌تر از چیزی‌ست که آدم به آن مشغول است.
دنبال ترجمه آلمانی شعر «دلاور برخیز» از مارکز می‌گشتم که می‌گویند آن را برای چگوارا سروده است. قصد داشتم آن را با ترجمه شاملو مقایسه کنم. من یک بار دیگر یکی از اشعار بیگل را با ترجمه فارسی شاملو مقایسه کرده‌ام و نشان داده‌ام چگونه شاملو با اضافه کردن لحن قهرمانانه و حماسی به این شعر٬ آن را از معنا و پیام انسان‌گرایانه و امروزی آن تهی کرده و به آن خصلتی قبیله‌ای داده است. شعر «دلاور برخیز» هم به خاطر فضای حماسی و لحن بادکنکی آن خیلی بیشتر به نظرم شاملویی آمد تا مارکزی. حوصله دارید یک نگاهی بکنید:
و مرد افتاده بود
یکی آواز داد: دلاور برخیز!
و مرد هم چنان افتاده بود
دوتن آواز دادند: دلاور برخيز!
و مرد هم چنان افتاده بود
ده ها تن و صدها تن خروش برآوردند: دلاور برخيز!
و مرد هم چنان افتاده بود
هزاران تن خروش برآوردند: دلاور برخيز!
و مرد هم چنان افتاده بود
تمامي آن سرزمينيان گردآمده، اشك ريزان خروش برآوردند:
دلاور برخيز!
و مرد به پای برخاست
نخستین كس را بوسه ای داد
و گام در راه نهاد.

از خودم پرسیدم چطور می‌تواند یک روشنفکر امروزی٬ مثل مارکز یک چنین شعری گفته باشد؟ و نتیجه گرفتم که: یک جای کار بایستی عیب داشته باشد. و این‌طور بود که در حین جستجو در وب به آن جمله‌ی «تغییر جای بالش زیر سر» برخوردم. سایت مربوطه مأخذ جمله را ذکر نکرده بود٬ اما پیش‌ترها جملاتی نظیر این از هنرمندان و روشنفکران اروپایی هم شنیده‌ام. این سخن نه به معنای رد لزوم تغییر است و نه کسانی را که کمر به بهبود اوضاع اجتماعی بسته‌اند نقد یا سرزنش می‌کند. به هیچ‌وجه. روی این سخن با کسانی‌ست که در یک دوره خاص که امروز در اروپا سپری شده است٬ فکر می‌کردند که با هارت و پورت و بدون تغییر در ذهن و رفتار خود می‌شود دنیا را تغییر داد.
این نوع ادبیات حماسی که دلاوری برخیزد و قدم در راه بگذارد و ما هم پشت سرش مانند گله‌ای گوسفند اشك‌ريزان خروش برآوریم و مناسبات را تغییر دهیم٬ برای شهروند امروز بخشی از ادبیات گذشته است. ذهنیتی که در این‌گونه ادبیات نهفته است ذهنیتی ارتجاعی است. تبلیغ و ترویج چنین ذهنیتی چیزی جز تحمیق و جلوگیری از دیدن واقعیت ملموس پیش روی‌مان نیست٬ و بدون دیدن واقعیت و فراهم ساختن ابزار مناسبی برای ایجاد تغییر در آن٬ و بدون درک از توانایی‌های واقعی آدم‌های امروز و پذیرش آن به عنوان یک اصل مسلم٬ نمی‌توان به تغییرات مناسبی رسید.
همین دیروز مطلبی خواندم از مریم کیانی در واکنش به نامه‌ای که خانم بهاره هدایت از زندان برای همسر خود نوشته بود:

«هقته پیش نامه‌ای از او به همسرش منتشر شد؛ نامه معمولی زنی که مدت‌هاست از همسرش دور است. چیز خاصی در نامه‌ای که روی دستمال کاغذی نوشته شده، نیست. هیچ‌چیز خاصی. او فقط می‌خواهد بداند همسرش صبح‌ها کی از خواب بیدار می‌شود؟ صبحانه چه می‌خورد؟ چه لباسی می‌پوشد؟ لباس‌هاش را چطور می‌شوید؟ از کجا خرید می‌کند؟ چه کتابی می‌خواند؟ چه موسیقی‌ای گوش می‌دهد؟
همین. فقط همین‌ها را می‌خواهد بداند. خواسته‌هایی که از شدت روزمرگی، آدم را به شکل هراس‌انگیزی میخکوب می‌کند. یعنی تو فقط خواستی این‌ها را بدانی؟ سخنگوی سیاسی‌ترین تشکل دانشجویی کشور، نمی‌خواهی بدانی مردم این بیرون درباره حکومت چه فکری می‌کنند؟ نمی‌خواهی بیانیه بدهی که پایداری می‌کنی تا ظلم و جور را از عالم ریشه‌کن کنی؟» (+).

به این ادبیات نگاه کنید. مگر با بیانیه می‌شود ظلم و جور را از عالم ریشه‌کن کرد؟ این اتفاقی نیست که ذهن کسی که با ادبیات و مفاهیمی نظیر خود همین «ریشه‌کن کردن ظلم و جور از عالم» کار می‌کند٬ نتواند واقعیت عاطفی زنی را که مثل ما از پوست و گوشت و استخوان است درک کند. این زن که مریم کیانی از او تصوری «دلاور»گونه دارد٬ اجازه ندارد مثل دیگر آدم‌ها به این امور "بی‌اهمیت" بپردازد. اجازه ندارد در تنگنای سلول برای همسرش و خاطره‌های ریزودرشتی که داشته است دلتنگی کند. او باید بیانیه بدهد تا ظلم و جور را از عالم ریشه‌کن کند.

حتما شما هم مانند من نزد دوست‌داران ادبیات "متعهد" این‌جا و آن‌جا به این جمله برخورده‌اید که فلان شاعر یا نویسنده «انسان را رعایت می‌کند». رعایت کردن انسان یعنی پذیرش انسان آن‌گونه که هست. آن‌گونه که هست یعنی با ضعف‌ها و با توانایی‌های‌اش. آیا نگاهی مانند نگاه مریم کیانی بهاره هدایت را به عنوان آن انسانی که هست رعایت می‌کند؟
جواب من منفی‌ست.

ترجمه آلمانی «دلاور برخیز» را پیدا نکردم. اما در خلال همین جستجو به این مطلب رسیدم:
شعری كه شاملو ترجمه كرده و آن را به گابریل گارسیا ماركز منتسب دانسته ... نه ربطی به چه گوارا پیدا می‌كند و نه به گابریل گارسیا ماركز.

پ.ن.۱:
به یمن وجود دوستان مجازی که از کنار متن‌ها بی‌تأمل نمی‌گذرند/ و توضیحات آنها٬ متوجه شدم که در مورد نوشته خانم کیانی آشکارا به خطا رفته‌ام. آن‌چه باعث این سؤفهم شد٬ گذشته از عدم دقت کافی٬ برداشت من از این جمله ایشان بود: «خواسته‌هایی که از شدت روزمرگی، آدم را به شکل هراس‌انگیزی میخکوب می‌کند».
من روزمرگی وحشتاک را در مقابل خواسته‌های مبارزاتی متعالی (انقلابی)٬ و نوعی داوری در مورد نامه خانم هدایت از سوی مریم کیانی فهمیدم٬ که غلط است.
در عین حال که حق خطا کردن جزو حقوق‌بشر است(!) هم از ایشان و هم از خوانندگان ۴دیواری به خاطر این خطا عذر می‌خواهم.
پ.ن.۲:
البته می‌توان به راحتی به جای مثال غلطی که در این پست آمده است٬ مثال‌های مناسبی یافت. چه در همین متون همخوان‌شده در گودر و چه در ادبیات "متعهد". به عنوان مثال اشعار شاملو به اندازه کافی اشاراتی در مذمت دلخوشی‌های کوچک و انسانی که «دلاوران» را از راه بازمی‌دارند پیدا می‌شود.

قابل توجه جویندگان

2011-07-11T03:03:00.000-07:00

از شخص ناشناسی روایت شده است که در یکی از نقاط دورافتاده و غیرقابل عبور سرزمینی که کسی نام آن را نمی‌داند غاری هست که شب و روز تعداد نامشخصی مار کبرا از دهانه آن حراست می‌کنند و در آن صندوق‌چه‌ای مدفون است که حاوی کلید زنگ‌زده‌ای‌ست که معلوم نیست به چه دردی می‌خورد.

در سوگ آرش

2011-06-25T06:28:00.000-07:00

سپاه منوچهر از افراسیاب شکست می‌خورد و از برابر نیروهای دشمن صدها فرسنگ تا مازندران عقب می‌نشیند. از ایران دیگر تقریبا چیزی نمانده است و نیاکان ما درحالی که قوای جنگی‌شان نابود شده است در نواحی کوهستانی مازندران گیر افتاده‌اند. این شکستی مفتضحانه و بی‌نظیر در تاریخ ایران است.
من همیشه فکر می‌کنم٬ باید در پیشگاه ایزد یکتا شکرگزار بود که در چنین موقعیتی اندیشه نابودی کامل ایران و ایرانیان را به لطف خود از دل افراسیاب بیرون راند٬ زیرا اگر افراسیاب چنین اراده می‌کرد٬ می‌توانست. هیچ‌گاه ایرانیان این‌گونه ذلیل و تحت اراده بیگانه‌گان نبوده‌اند. در چنین حالتی چرا افراسیاب با منوچهر به مذاکره می‌پردازد؟ برای من روشن نیست. گمان من این است که قصد او از مذاکره سخره و تحقیر پادشاه پیشدادی بوده است. اگر بپذیریم که تعیین کننده شروط در مذاکراتی بین یک طرف پرقدرت و مسلط و یک طرف زمین‌خورده و ضعیف٬ اولی‌ها هستند٬ پیشنهاد تعیین مرز توسط پرتاب تیر٬ برخلاف روایت رسمی بایستی از سوی تورانیان بوده باشد. پیام تمسخرآمیز آنان در واقع این است: سرزمین‌هایی را که تا این‌جا تسخیر کرده‌ایم متعلق به ماست٬ اما برای این‌که مذاکرات صلح به نتیجه برسد٬ حاضریم صدمتر عقب‌نشینی کنیم! [«صدمتر» تقریبا معادل برد تیری است که یک کمان‌کش باتجربه می‌توانسته است پرتاب کند].
در این میان مردم کجا هستند؟ دارند چکار می‌کنند؟
آن‌ها در کلبه‌های محقر خود مخفی شده‌اند٬ در استیصال خود می‌لرزند٬ لابه می‌کنند و بر جان (و البته ناموس) خود بیمناک‌اند و برگزیدگان آن‌ها محتملا در گات‌ها سرود «مرغ نیمه‌شب» می‌خوانند٬ در حالی که جملگی به غیر از امیدهای واهی هیچ امید دیگری ندارند. عده‌ای از آن‌ها هم طبق معمول در صحنه حاضر هستند که در صورت لزوم دست بزنند یا هورا بکشند.
من نمی‌فهمم چرا هروقت نام آرش کمانگیر می‌آید٬ برخی از ایرانی‌های امروز سینه جلو می‌دهند٬ باد به غبغب می‌اندازند و چنان مشغول هارت‌وپروت‌های غرورآفرین می‌شوند٬ که انگار شخصا کمان‌به‌دست در حالی که نسیم موهای بلند‌شان را تکان می‌دهد٬ روی صخره‌ای در دامنه دماوند ایستاده‌اند. واکنش درست دقیقا باید عکس این باشد. یعنی کسی که تن‌اش با شنیدن نام آرش کمانگیر از شرم عرق‌جوش نمی‌زند٬ ایرانی نیست. تنها واکنش منطقی از سوی ما ایرانی‌های امروز هنگام شنیدن نام آرش کمانگیر این است که خجلت‌زده سر خود را به زیر افکنده و با توجه به این‌که پدران ما در مراسم قربانی تواناترین فرزندان این خاک در پیشگاه خودخواهی٬ غفلت و جهل خود نقش تماشاچی را داشته‌اند٬ از گنده‌گویی‌ها٬ ریاکاری‌ها و گفتار نیکی که به کردار ما ربطی ندارد دست برداشته و خفه شویم.
پیش‌روی صدفرسنگی دشمن در کشوری٬ شاخص مناسبی برای وضعیت مردمان آن کشور است. منظور این که٬ اگر مردمان عصر پیشدادیان واقعا مردمانی بودند میهن‌دوست و فداکار که «همه سر به سر تن به کشتن دهیم/ از آن به که کشور به دشمن دهیم»٬ هرگز کار به جایی نمی‌کشید که افراسیاب تا مازندران بیاید.
اما هرچه هست از بخت بد او آمده است و آن‌ها مقهور اراده بیگانه در دامنه دماوند تجمع کرده و احیانا در دل‌ها دعا می‌کنند که تیر این جوان برومندی که رهایی آن‌ها را از اسارت به عهده گرفته است٬ به جای صدمتر٬ صدوپنجاه‌متر را طی کند. تیر آرش اما در کرانه آمودریا فرود می‌آید و غریو شادی قابل فهم ایرانیان هیجان‌زده در کوهستان می‌پیچد. قابل فهم٬ زیرا آن‌چه در تصور نمی‌آمد٬ آن شده است. معجزه‌ای ایرانی به وقوع پیوسته است که آن‌ها را بی‌زحمت و به یک ضرب از تنگی رهانیده است. افراسیاب باروبندیل‌ش را جمع می‌کند و می‌رود. کشور دوباره فراخ می‌شود. هزاران سپاس یزدان پاک را که «امید واهی» ایرانیان را برآورده ساخت. باز در عمق فاجعه کسی که مثل هیچ‌کس نیست آمد و کارها را روبه‌راه کرد٬ و آن‌ها می‌توانند دوباره با خیال راحت به زندگی عادی خود بازگردند. این چه جای ماتم برای مرگ آرش است؟ نه٬ هیچ اندوهی خاطر آن‌ها را در جشن "پیروزی" مکدر نمی‌کند٬ زیرا برای آن‌ها خیلی عادی‌ست که بهترین فرزندان این خاک بمیرند٬ تا علوفه آن‌ها دیر نشود.
البته بعدها فرزندان آن‌ها جهت لاپوشانی شرکت پدران خود در نابودی آرش در مدح او شعر خواهند سرود و در شرح قهرمانی‌اش مقالات مهم و پرطنینی خواهند نوشت. فرزندان آن‌ها مجسمه‌های او را در میادین شهر نصب خواهند کرد٬ تا وقتی نامی از او شنیده می‌شود٬ به جای این‌که سر خود را به زیر بیاندازند٬ سینه خود را جلو داده و به هارت و پورت میهن‌پرستانه خود ادامه دهند.

با اندکی فاصله

2011-06-12T08:49:00.000-07:00

«من مثل شمام. خیلی متفاوت با شما فکر می‌کردم٬ اما از شاخ و برگ‌ها که بگذریم٬ میشه گفت مثل شما فکر می‌کردم. یعنی گذشته از آراء و عقاید بی‌اهمیت٬ همون نقشه‌هایی تو سرم بود که الان تو سر شماس. همون چیزایی رو می‌خواستم که شما می‌خواید. من زمانی این‌جایی بودم که شما حالا هستید٬ شمام زمانی این‌جایی خواهید بود که من الان هستم».

ندارد

2011-06-12T04:26:00.000-07:00

چندسال پیش در دوره ریاست‌جمهوری جرج بوش٬ دیوید ایگنیشس [واشنگتن‌پست] پس از سفری که به ایران داشته٬ در طی مصاحبه‌ای با جرج بوش از او می‌پرسد: آیا پیامی برای ملت ایران دارد؟ و بوش از طریق او یک پیام غیررسمی برای ملت ایران می‌فرستد:
«ما به تاریخ شما احترام می گذاریم. ما به فرهنگ شما احترام می گذاریم. ما مهارت های مردم شما در زمینه ايجاد کار و تجارت را می ستاییم. من به ملت ایران می گویم ما اهمیت حاکمیت ملی شما و اینکه شما ملت با افتخاری هستید و خواهان آینده ای مثبت برای شهروندان خود هستید را به رسمیت می شناسیم».

اما جرج بوش چقدر از تاریخ و فرهنگ ایران شناخت دارد؟ پیام او بر اساس چه شناختی استوار است؟

دیوید ایگنیشس حرفی می‌زند که سطح شناخت جرج بوش از ایران را نشان می‌دهد. به بیان بی‌بی‌سی: بوش در این ملاقات کنجکاوی زیادی درباره ایران نشان داده و از او پرسیده «ایران چگونه جایی است».

ایران کشور زیبایی‌ست

هنرمند مردمی ۳

2011-06-09T04:02:00.000-07:00

از نشانه‌های این نوع هنرمند یکی هم این است که خود را مردم‌دار می‌داند. با این توضیح که در خیال او مردم‌داری نوعی دام‌داری است. (+)

میانجی‌گری

2011-05-27T00:58:00.000-07:00

حتمن آدمایی رو دیدید که همین‌طور که دارن تو پیاده‌رو راه میرن با خودشون بلند بلند حرف می‌زنن. اینا تا همین دیروز برا من «اونا» بودن. اما دیروز برا مدت کوتاهی همین‌طور که داشتم تو پیاده‌رو می‌رفتم مرز بین «ما»ها که با خودمون حرف نمی‌زنیم و اونایی که با خودشون حرف می‌زنن از بین رفت. یمرتبه صدای خودمو شنیدم که دارم بلند بلند حرف می‌زنم. زن جوونی که دست دختربچه‌ای رو گرفته بود نگاه بخصوصی به من انداخت و دخترک خودشو پشت دامن مامانش قایم کرد.
چی گفتم؟ خدا میدونه. فارسی بود یا آلمانی؟ نمی‌دونم. داشتم به چی فکر می‌کردم؟ یادم نیست. نگاه خانومه برام آشنا بود. خودمم همیشه همین‌طوری به آدمایی که توی پیاده‌رو با خودشون حرف می‌زنن نگاه می‌کردم. از این کشف که مث اونا شدم٬ حسابی جاخورده بودم. وقتی برام از این اتفاقای اضطراری می‌افته٬ خیلی دوست دارم یه صندلی یا نیمکتی اون نزدیکیا باشه. معجزه دیروز یه نیمکت خالی بود در چندقدمی.
همیشه فکر می‌کردم دیواری که منو از اونا جدا می‌کنه خیلی قطوره. ولی این‌طور نیست. فاصله خیلی کمتر از اونیه که آدم فکر می‌کنه. عبور از این مرز خیلی ساده‌س. همه آدما با خودشون حرف می‌زنن. با این تفاوت که اینایی که تو پیاده‌روها می‌بینیم بلندی صداشون یه کم بیشتره. من خودم البته هنوز عضو رسمی «کلوب ساکت‌ها» هستم٬ اما امروز که به عضویت افتخاری «اونا» دراومدم٬ به عنوان یکی از اونا برا شما یه پیامی دارم:
وقتی به ما برمی‌خورید٬ این‌طوری نگاه نکنید که انگار خدامیدونه چه چیز عجیبی دیدید. تنها چیزی که این‌جا خنده‌داره قیافه شماست. ما رو به بچه‌هاتون نشون ندید که: اگه اذیت کنی می‌گم این آقاهه بخوردت. این بگومگوها تو دل شما هم هست. حتی شاید شدیدتر از ما. تنها فرق ما با شما اینه که بعضی‌وقتا تنظیم دکمه Level صدا از دستمون درمیره.
۶خرداد۹۰

پ.ن.:
چند روز بعد:
ازم پرسیدن پیامشونو به شما رسوندم یا نه. گفتم آره. پرسیدند «خب٬ اونا پیامی نداشتند؟ چیزی نپرسیدن؟» [منظورشون از «اونا» شمایید]. جواب‌دادم نه٬ «ما» زیاد اهل سؤال کردن نیستیم.

2011-05-26T01:12:00.001-07:00

خب. امروز با چه کلکی خودمو سیا کنم؟

حساب و کتاب

2011-05-17T08:57:00.000-07:00

چندسال پیش دو کودک اسرائیلی در اثر تغذیه با «خوراک نوزاد» ساخت آلمان فوت کردند. توی گوگل نگاه کردم٬ نام شرکت آلمانی هومانا است. این واقعه در مطبوعات بازتاب زیادی داشت و طوری که از عنوان ویکی‌پدیا برمی‌آید به واقعه «رسوایی شیرنوزاد سال ۲۰۰۳» (Babymilchskandal 2003) معروف شده است.
خاطرم هست همان روزها نوشته‌ای خواندم که در آن نویسنده اشاره‌ای داشت به این مضمون: «باز بچه‌های یهودی توسط آلمانی‌ها کشته شدند».
امروز داشتم با خودم فکر می‌کردم که ماجرا به کجا کشید؟ آیا شرکت آلمانی چه غرامتی پرداخت؟
در ویکی‌پدیا مبلغ دقیق نیامده. تنها این که: «به خانواده‌ها خسارت میلیونی پرداخت شد».

اما در واقعه دیگری که به فاجعه‌ی کندوز معروف شد٬ در مطبوعات آلمانی بحث‌های زیادی در حول و حوش «عدد» در گرفت. در این فاجعه بیش از ۱۴۰ افغان (زن٬ مرد٬ پیر و کودک) در اثر خطای نیروهای نظامی آلمانی در شمال افغانستان جان باختند. پیشنهاد اولیه آلمانی‌ها ۴۰۰۰ یورو [نه برای هر قربانی٬ بلکه] برای هر خانوده خسارت دیده بود که با کمی افزایش مورد موافقت وکلای بازماندگان قربانیان قرار گرفت: هر خانواده ۵۰۰۰ دلار.
یادم هست یکی از مسئولان آلمانی گفته بود٬ ما باید شرایط فرهنگی منطقه را نیز در نظر بگیریم٬ پرداخت مبالغ زیاد حسادت مردم را نسبت به خانواده قربانی برمی‌انگیزد. [آلمانی‌ها نمی‌خواهند بازماندگان قربانیان را به دردسر بیاندازند. یعنی وقتی هم که می‌خواهند از زیر بار مسئولیت شانه خالی کنند٬ از سر لطف و انسان‌دوستی این کار را انجام می‌دهند].
آلمانی‌ها در یک مورد دیگر در همین شهر (کندوز) به خاطر کشتن یک زن و دو کودک‌اش مبلغ بیست‌هزار یورو به بازماندگان او پرداخته بودند. این با غرامتی که برای بچه‌های اسرائیلی پرداخته‌اند قابل مقایسه نیست٬ اما آلمانی‌ها در امر پرداخت غرامت٬ برای کسی که می‌داند انگلیسی‌ها در چنین مواردی قیمت یک زندگی را چقدر برآورد می‌کنند٬ خیلی "دست‌ودل‌باز" به نظر می‌آیند. آلمانی‌ها در پرداخت غرامت تجربه زیادی داشته‌اند٬ زود دست به جیب می‌شوند و «پولش را می‌دهند». برعکس انگلیسی‌ها٬ که کارنامه اعمال آن‌ها در تاریخ سفیدتر از کارنامه آلمانی‌ها نیست٬ اما در غرامت‌پردازی چهره واقعی خود را به نمایش می‌گذارند.

«بریتانیا به افغان‌های خسارت‌دیده غرامت می دهد». این عنوان یک نوشته در بی‌بی سی بود. در ادامه:
«دولت بریتانیا تایید کرده است که برای مرگ دست کم ۱۰۴ غیرنظامی که ادعا شده است در جریان عملیات نظامی این کشوردرافغانستان کشته شده‌اند، خسارت پرداخت کرده و یا در حال بررسی درخواست غرامت در این زمینه است. این خسارت‌ها به خانواده‌هایی که ادعا کرده‌اند خویشاوندان غیرنظامی آنها در عملیات نظامی بریتانیا در افغانستان کشته شده‌اند، پرداخت شده است. غرامت‌های پرداخت شده از ۲۱۰ دلار برای مرگ یک زن تا ۳۹ هزار و هفتصد و پنجاه و دو دلار بابت "تلفات چندگانه" بوده است».

آمریکایی‌ها در افغانستان مثل انگلیسی‌ها حساب می‌کنند. برای بازماندگان قربانیان ایرباس ایرانی سرنگون شده در خلیج فارس پنجاه میلیون دلار پرداختند و برای هر گروگان آمریکایی به خاطر ۴۴۴ روز اسارت در ایران صدها میلیون دلار از جیب ما به خود بخشیدند.
نتیجه این‌که از همه "لارج"تر خود ماییم!

هنرمند مردمی ۲

2011-05-16T06:38:00.000-07:00

عباس معروفی راس می‌گفت: «تا مردمت را دوست نداشته باشی٬ کتابت را نمی‌خوانند».
این قرمساق‌ها نوشته‌ای رو که دروغاشونو تصدیق نکنه دوس ندارن. این‌ها کتابی رو که رفتارای ناهنجار٬ سلیقه کج و کوله٬ و خلق‌وخوی واقعی‌شونو جلو چشمشون بگیره٬ نمی‌خوان. ارشاد هم برا خدمت به هم‌اینا درست شده. و اگه بی‌طرفانه نگا کنیم٬ تا حالا موفق بوده.

هنرمند مردمی ۱

2011-05-11T04:03:00.001-07:00

بعدم٬ پیشترها گاهی گداری «این‌طوری» میشدم٬ الان مدتیه کمابیش به طور دایمی این‌طوری‌ام٬ طوری که داره یواش یواش یادم میره٬ موقع‌هایی که این‌طوری نبودم چه‌طوری بودم٬ حوصله ندارم بحثو باز کنم٬ اونایی که گاهی این‌طوری میشن٬ خودشون می‌دونن منظورم چیه و اونایی که تاحالا این‌طوری نشدن٬ به هیچ طریقی نمیشه بهشون فهموند که این‌طوری یعنی چه‌طوری.

آنجلا مرکل

2011-05-05T03:01:00.000-07:00

صدراعظم آلمان در موضع‌‌گیری خود نسبت به کشته‌شدن بن‌لادن گفته بود: «از توفیق در کشتن بن‌لادن مسرورم».

این گفته بلافاصله مورد بحث و انتقادهای شدید قرارگرفت [خب٬ تا این‌جا نتیجه می‌گیریم که از لحاظ حساسیت٬ روشنفکران آلمانی با هم‌کاران ایرانی‌خود فرق می‌کنند]. و مرکل را مجبور به واکنش کرد. شادی او نه به خاطر مرگ بن‌لادن٬ بلکه از امنیت جهان بدون بن‌لادن است. سخنگوی دولت وی گفته است: «انگیزه شادمانی او بر اساس این فکر بود که این مرد [بن‌لادن] دیگر خطری ندارد. و این امیدواری که زندگی جهان کمی مطمئن‌تر شود» (+).

پ.ن.:
اگر این واقعه را با واقعیت جمع کثیری از آمریکایی‌ها که پس از اعلام توفیق کماندوها در "شکار" بن‌لادن به جشن و شادمانی پرداختند مقایسه کنیم٬ متوجه می‌شویم که آلمانی‌ها با آمریکایی‌ها هم فرق می‌کنند.

پ.ن.:
بی‌بی‌سی: برنامه «نوبت‌شما»
«بخشی از افکار عمومی و تحلیل‌گران معتقدند بن لادن قبل از هر چیز باید در دادگاه محاکمه می‌شد اما برخی دیگر از کشته شدن او خوشحالند. شما چطور فکر می‌کنید؟».

پ.ن.:
احضار آنجلا مرکل به دادگاه

یک گلوله به سر و یک گلوله به سینه

2011-05-04T05:14:00.000-07:00

این روزها یک ترکیب زبانی جدید به عرصه زبان فارسی راه پیدا کرده است. من خودم در متون آلمانی به این ترکیب برخورده‌ بودم و آن را احیانا در محاوره روزمره شنیده بودم٬ اما از آن‌جایی که استفاده از آن در زبان آلمانی عادی است٬ هیچ‌وقت توجه مرا به خود جلب نکرده بود. اما وقتی آن را به زبان فارسی (در عنوان گزارش بی‌بی‌سی) دیدم٬ آن را ناآشنا یافتم:
Jagd auf Bin Laden
The Hunt for BinLaden
«شکار بن‌لادن».
شکار انسان٬ حتی اگر جنایت‌کاری مانند بن‌لادن باشد٬ در فرهنگ ما مرسوم نبوده است. من در این مورد تحقیق نکرده‌ام٬ اما به شما قول می‌دهم که در شاهنامه که پر از دشمنی٬ جنگ و گریز٬ و شمشیر و گرز است٬ هیچ‌گاه انسانی انسان دیگری را شکار نکرده است. در فرهنگ ما از دیرباز سرب داغ در چشم آدم‌ها می‌ریخته‌اند٬ انسان را دوشقه می‌کرده‌اند و از دروازه شهرها می‌آویخته‌اند٬ گوش و دماغ می‌بریده‌اند٬ انسان‌ها را در سیاه‌چال‌ها خفه می‌کرده‌اند٬ تیرباران می‌کرده‌اند٬ دار می‌زده‌اند و ... اما شکار نمی‌کرده‌اند.
شکار در مورد حیوانات به کار می‌رفته است و من فکر نمی‌کنم وقتی نادر به هند لشگر کشید٬ سربازان او با خود می‌گفتند «حال به شکار هندی‌ها می‌رویم». همان‌طور که مغول‌ها هم وقتی به ایران لشگر کشیدند٬ این اندیشه به ذهن آن‌ها خطور نمی‌کرده است که «ایرانی‌ها را شکار خواهیم کرد». اما به آلمانی به راحتی گفته می‌شود که نیروهای ناتو در بورابورا به شکار طالبان مشغول هستند. یا سربازان اسرائیلی در غزه تروریست‌ها را شکار می‌کنند. یا نئونازی‌ها در فلان شهر به شکار خارجیان پرداختند.
در ترکیب «شکار انسان» نوعی نگاه غیرانسانی به انسان وجود دارد که نگاه ما نیست٬ در مخیله ما نمی‌گنجد و با روحیه ما ناسازگار است. اما با روحیه آمریکایی می‌سازد. طوری که در تاریخ ثبت شده است پس از ورود غربی‌ها به قاره آمریکا٬ زمانی که میلیون‌ها تن از ساکنان اصلی این قاره مانند بوفالوها گله‌گله "شکار" شدند٬ واتیکان اعلامیه داد که «آن‌ها نیز مانند ما انسان هستند٬ دارای روح بوده و نجات مسیحایی شامل حال آن‌ها هم می‌گردد». ساکنان محلی استرالیا نیز تا همین اواخر از حقوق اولیه انسانی محروم بوده‌اند. خوانده‌ام که تا سال‌های شصت در کتاب‌های دبستانی با «موجودات وحشی جنگلی» مقایسه می‌شده‌اند.

پ.ن.:
الان که می‌خواستم این نوشته تلگرافی را پست کنم در وبلاگ «یک پزشک» به مطلب جالبی برخوردم. دانشمندان آمریکایی با استفاده از تئوری‌های زیست جغرافیایی که به کمک آن‌ها پراکندگی حیوانات و گیاهان را پیدا می‌کنند٬ پیشنهادهایی را برای یافتن بن‌لادن در اختیار سازمان سیا قرار داده بوده‌اند. نویسنده «یک پزشک» می‌نویسد:
«اگر سازمان سیا به توصیه‌های گروهی از جغرافی‌دان‌های بوم‌شناس دانشگاه کالیفرنیا گوش می‌کرد، شاید دو سال زودتر می‌توانست بن لادن را دستگیر کند. ... تئوری‌های زیست جغرافیایی توضیح می‌دهند که چگونه حیوانات و گیاهان از لحاظ زمانی یا مکانی توزیع می‌شوند. دانشمندان دانشگاه UCLA در جریان تحقیقی که انجام داده بودند از دو تا از همین تئوری‌ها استفاده کرده بودند. توری مسافت/زوال و تئوری زیست جغرافیایی جزیره یا island biogeography theory.
اولین تئوری اشاره دارد که هر چقدر یک جاندار از محل زیست اولیه‌اش دورتر شود، احتمال بقایش به صورت لگاریتمی کم می‌شود. دانشمندان این تئوری را به بن لادن تعمیم دادند و اینگونه استدلال کردند که اگر او بیش از حد از آخرین محلی که بوده، دور شده باشد، با توجه به اینکه وارد منطقه‌ای با بافت فرهنگی و جغرافیای متفاوت می‌شود، احتمال دستگیری‌اش بالا می‌رود. پس منطقی است که فرض کنیم او بیشتر احتمال دارد که در یک فاصله ۳۰۰ کیلومتری از تورا بورا باشد.
تئوری دوم هم به این اشاره دارد که جاندارانی که در جزایر بزرگ و نزدیک به هم باشند، احتمال زوال کمتری دارند و در مورد بن لادن، این تئوری اینگونه تعبیر شد که او به احتمال زیاد در شهری اقامت دارد و نه مثلا در یک غار یا منطقه پرت و دورافتاده» (+).

یأس فیلسوف

2011-05-02T01:27:00.000-07:00

الان یأس و سرخوردگی فیلسوف ایرانی آرش نراقی باید بی‌حد و مرز باشد. تصورش را بکنید/ هابز، جان لاک و کانت را روی سرش گذاشته٬ دهان خود را گشاده است که: آمریکایی‌ها از نظر اخلاقی موظف‌اند هواپیماهای جنگی‌شان را بفرستند٬ حالا آمریکایی‌ها «سوپرمن» را فرستاده‌اند.

برف دیروز

2011-04-12T08:02:00.000-07:00

باید یک چیزی بنویسم٬ اما شهرام ناظری نمی‌گذارد. اندک اندک جمع مسـ...تان می‌رسند. اندک اندک می‌پرسـ...تان می‌رسند. دل من غش می‌رود وقتی خبر می‌دهد که دل‌نوزان نازنازان در ره‌اند.
موسیقی ایرانی خیلی کیف می‌دهد٬ اما نیرویی را که آدم برای شرکت در بحث اجتماعی لازم دارد از او سلب می‌کند. اگر بخواهیم به اختصار بیان کنیم٬ این موسیقی حالتی ایجاد می‌کند که ارزش نوشیدن یک استکان چای بیشتر از نوشتن یک پست وبلاگی است. مسئله این است که انتخاب بین سروکله‌زدن با متن و سپردن خود به دست موسیقی آسمانی٬ خیلی راحت است و آدم‌ها هم راحت‌طلب. شما مثل من و من مثل شما.
این تازه فقط موسیقی بود. که اگر به آن شعری از حضرت مولانا را هم اضافه کنیم٬ یعنی سخن کسی را که یک جمله او این قابلیت را دارد که مغز آدم را داغان کند٬ دیگر همه مسائل و اخبار این جهان کاملا پوچ و بی‌معنی می‌شود. سپردن خویشتن به دست سخنان ناب٬ با صدای ملکوتی استاد٬ مشایعت کمانچه٬ و سه‌تار و تار٬ بعلاوه‌ی فنجان چای و چندنخی سیگار ...
حالا می‌خواهید در باره چه موضوعی صحبت کنید؟
در مورد مسابقه دویچه‌وله.
موضوعی بی‌خودتر از این می‌شناسید؟ من نمی‌شناسم. اما امروز وقت پرواز در آسمان‌ها نیست. امروز وقت پرداختن به موضوعات زمینی‌/ بسیار زمینی است. دکمه استاپ شهرام ناظری را باید زد. به هر حال نباید نگران این دلنوازان نازنازانی بود که در ره‌اند٬ آن‌ها خیلی وقت است که در ره‌اند و طوری که پیداست حالاحالاها نخواهند رسید.
واقعیت ما سخت‌تر از این است که در آسمان‌ها سیر کنیم. زندگی ما مانند اتومبیلی در جاده‌های کوهستانی در حرکت است. و سقوط سرنوشت حتمی کسانی‌ست که از تشخیص روند «سیروقایع» غافل‌اند. جاده پیچید٬ ما پیچیدیم٬ باز جاده پیچید٬ ما پیچیدیم٬ ... بعد یه بار جاده پیچید ما نپیچیدیم.
*
این مقدمه را دیروز نوشتم. زورم نرسید آن را ادامه بدهم. شهرام ناظری برد.

امروز هم که با دیروز فرق دارد. امروز دیگر مسابقه دویچه‌وله هم تمام شده است. به قول آلمانی‌ها مثل «برف دیروز» است٬ و نوشتن در مورد آن٬ خیلی بیشتر از دیروز حوصله می‌خواهد. اما یک چیزهایی هست که به نظر من ثبت آن‌ها فایده دارد:
چندروز پیش شخصی به نام سزیمیک در گودر بالای یکی از پست‌های وبلاگ کسرا [قند قزل آلا] این نت را گذاشته بود:

«آقا ، خانوم
برید یه چند تا اکانت الکی فیس بوک بسازید، باهاش رای بدید.
اصلا هم فکر نکنید که اوا چرا سزیمیک داره میگه هدف وسیله را توجیه میکنه و شرافت کو؟ مردانگی و زنانگی کو؟ اصلن جای این حرف ها نیست، رقیب کسرا یک وبلاگ نوشتاری یا پر محتوا نیست، یه فوتو بلاگه که چندان بار فرهنگی هم نداره کلا تو یه ژانر دیگه است. اگر کسرا داشت با نویسنده رقابت میکرد من این نوت را نمی نوشتم ولی الان می نویسم ، برید ۴ تا اکانت الکی فیس بوک و توییتر بسازید رای بدید.
کسرا داره به خاطر تبلیغ و سر به زیر بودن و نداشتن دکور خوشگل کم میاره، می فهمید؟؟؟؟؟؟؟؟ یعنی اینجا هم تبلیغات مهمه، یعنی پا شو برو همینکاری را که میگم بکن وگرنه تا عمر داری نمی تونی ادعا کنی یک بار هم که شده خلاف تبلیغ و رنگارنگ بودن محتوا و ... عمل کرده ای،، پا شو دیگه !!!!!!!!!».

چگونه باید آدمی را فهمید که دیگران را آشکارا به بزه‌کاری فرامی‌خواند [درست کردن چند اکانت فیس بوک٬ چیزی شبیه به چاپ غیرقانونی تعدادی تعرفه انتخاباتی است] و همزمان برای عمل ضداخلاقی خود توجیه اخلاقی می‌تراشد؟
- «می‌فهمید؟؟؟؟؟؟؟؟»؟
- بله. خوب می‌فهمیم.

دوست دیگری می‌گوید:
«می دونید؟ سیستم رای گیریش به نظرم مسخره است. انگار تلاش برای یار کشی باشه یا اینکه کی بیشتر دوست و رفیق داره یا دوست و رفیق های کی بیشتر به فیس بوک و توییتر دسترسی دارن. یا طرفدارهای کی بیشتر وقت دارن بشینن هی اکانت فیس بوک توییتر باز کنن که رای بدن. ...».
نویسنده این سطور نیز به نظر می‌رسد نسبت به مسئله خودآگاهی دارد٬ اما در ادامه متوجه می‌شویم که خودآگاهی او از آن نوعی است که در رفتار آدم هیچ تأثیری ندارد:
«خب آدم می تونه تحریم کنه یا می تونه با قاعده ی اون ها بازی کنه. اگه برای خودم بود می گفتم برو بابا درستش کن. البته که درست از نظر من وگرنه لابد به نظر خودشون سیستم شون درسته دیگه. ولی برای قند قزل آلا [کسرا] است که هر بار می خونمش توی قلبم رنگین کمونی از حس های مختلف درست می شه. که اول خط گریه ام رو در میاره وسطش می خندونتم آخرش قلبم رو پر از عشق می کنه. پس با قاعده ی خودشون بازی می کنم. هر بیست و چاهار ساعت رای می دم».

در یکی از پست‌های پیش نوشته بودم که "جهان سوم" جایی است که برای آن تصمیم گرفته می‌شود. این جمله «آدم می‌تونه تحریم کنه یا می‌تونه با قاعده‌ی اونا بازی کنه»٬ همین روحیه منفعلانه و مفعولانه حاکم در این جوامع را به خوبی به نمایش می‌گذارد. صاحبان چنین ذهنیتی٬ همین‌که آن‌ها را به بازی راه می‌دهند٬ کلاه خود را به هوا می‌اندازند و چندوچون در قواعد بازی را اصولا حق خود نمی‌دانند. به این که دیگران قواعد بازی را تعیین کنند عادت کرده اند. قواعد بازی برای آن‌ها چیزی شبیه به قوانین "خدادادی" طبیعت است. چیزی شبیه به قوانین شکست نور در رنگین‌کمان دل. غیر از تحریم/ و «بازی کردن به قاعده‌ی آن‌ها» گزینه‌ی سومی نمی‌شناسند.
این درحالی است که دخالت و تغییر این قواعد ناممکن نیست. کافی است وقتی که «آن‌ها» به آرش آبادپور می‌گویند٬ ما شما را به عنوان داور این مسابقات انتخاب کردیم٬ او به جای این‌که بگوید: «ممنونم که انتخاب کردید»٬ بگوید: «طوری که من برخی از هم‌وطنان خود را می‌شناسم٬ آن‌ها این را که کس یا کسانی از بالا برای آن‌ها داور انتخاب کنند٬ نمی‌پذیرند و حتما به آن اعتراض می‌کنند. باید فکر دیگری بکنیم». در صورتی که برگزارکنندگان مسابقه حرف او را نپذیرند٬ او می‌تواند این موضوع را با مخاطبان وب فارسی در میان بگذارد. در این صورت قابل تصور است که بحث مفیدی راه بیافتد٬ حتی می‌توانم تصور کنم که کسانی از کشورهای دیگر نیز در این بحث شرکت کنند. و دویچه‌وله خیلی بیشتر از این به اعتبار خود اهمیت می‌دهد که برای جلوگیری از مخدوش شدن آن به یک چنین اعتراضی بی‌اعتنایی کند.
ولی چرا آبادپور باید اعتراضی به قواعد بازی/ از جمله به انتصاب خود داشته باشد؟ آیا هموطنان او وقعا با این که کسی قواعد بازی را از بالا بدون اعتنا به خواست و نظر آن‌ها تعیین/ و برای آن‌ها داور انتخاب کند مخالف‌اند؟
آرش در پستی که در واکنش به انتقادهای من نوشته است٬ می‌گوید غیر از دو نوشته (که یکی از آن‌ها پست‌های ۴دیواری باشد) «نوشته دیگری در مخالفت با مسابقه ندیدم».
[انگار که سروکار ما با «صفریک صفر یک» باشد٬ برای آرش گزینه‌ای غیر از مخالف/ موافق وجود ندارد. من نه مخالف هستم و نه موافق. تلاش من این است که با طرح مسائل «بازی»ای را که با آن مواجه هستیم در کانون توجه قراربدهم. یک چنین کاری باعث ایجاد آگاهی در باره قواعد بازی می‌شود. کما این‌که شد].
آرش آبادپور تنها دو صدای انتقادی شنیده است. یادم هست در دوران صدارت برونو کرایسکی نتایج یک همه‌پرسی حاکی از این بود که بیش از یک میلیون نفر٬ بیش از سی‌درصد از صاحبان حق رأی اتریشی با ساخت «مرکز کنفرانس» در کشورشان مخالف هستند. تعبیر کرایسکی از همه‌پرسی یادشده جالب بود. گفته بود: این نشان می‌دهد که اکثریت اتریشی‌ها (یعنی آن‌هایی که در همه‌پرسی شرکت نکرده بودند) با بنای مرکز کنفرانس موافق‌اند.
آیا «وبلاگستان منهای دو» حاکی از موفقیت دویچه‌وله و آرش آبادپور است؟ به نظر من نیست. این‌که او در وبلاگستان درندشت فارسی تنها به دو صدای انتقادی برخورده است٬ پیش از هر چیز سندی برای وضعیت اسف‌ناک این استان مجازی است. شاهدی است بر وجود بی‌اعتنایی آدم‌هایی که به همه چیز حساسیت دارند٬ جز به موضوعاتی که به آن‌ها ربط مستقیم دارد.

مرتبط: سوار موج آلمانی (دویچه وله)

۲۳ فروردین ۹۰